Bałtyk. Historia "wielkiej, słonej wody"

Ostatnia aktualizacja: 11.08.2022 13:20
Jezioro Lodowcowe, Morze Yoldiowe, Jezioro Ancylusowe i Morze Litorynowe - tak powstawał Bałtyk. To najmłodsze z mórz Oceanu Atlantyckiego - o zielonej barwie, słonym smaku i dość chłodnej wodzie. 
Bałtyk ze wszystkich stron otacza ląd, a z Morzem Północnym połączony jest kilkoma wąskimi cieśninami. Oprócz Polski leży nad nim aż 8 krajów: Dania, Szwecja, Finlandia, Estonia, Litwa, Łotwa, Rosja oraz Niemcy.
Bałtyk ze wszystkich stron otacza ląd, a z Morzem Północnym połączony jest kilkoma wąskimi cieśninami. Oprócz Polski leży nad nim aż 8 krajów: Dania, Szwecja, Finlandia, Estonia, Litwa, Łotwa, Rosja oraz Niemcy.Foto: Konrad Uznanski/Shutterstock

Piechotą przez Bałtyk

- Przez znaczącą część ostatnich 2 miliardów lat, obszar gdzie dziś jest Bałtyk, był pokryty grubą warstwą lądolodu, który dotarł ze Skandynawii - opowiada dr Anna Łosiak z Instytutu Nauk Geologicznych PAN. - Dlatego też w przeszłości można było przejść to morze piechotą. Co więcej - od XIV do połowy XIX wieku w Europie trwała tzw. mała epoka lodowcowa. Kupcy pomiędzy Norwegią a Szwecją podróżowali po lodzie, a słowiańscy zbójnicy napadali Danię przechodząc po zamarzniętym Bałtyku. Dzisiejszy port gdański był skuty lodem do maja, a na Morzu Bałtyckim stawiano karczmy, w których mogli zatrzymać się strudzeni podróżni.

Bałtyckie rewolucje: raz jezioro, raz morze

Historia powstawania Bałtyku zapisana jest także w jego wcześniejszych nazwach. Jezioro Lodowcowe, Morze Yoldiowe, Jezioro Ancylusowe i Morze Litorynowe to były początki naszego morza. - Kiedy lądolód powoli wycofywał się, odsłonił dno dzisiejszego Bałtyku. Okazało się, że jest tam niecka, w której natychmiast zaczęło powstawać jezioro - wyjaśnia ekspertka. - Woda w nim była słodka i bardzo zimna, więc w tym środowisku pojawiły się zimnolubne zwierzęta i rośliny. A surowy, arktyczny klimat, zbliżony był do klimatu współczesnej Grenlandii. Około 10 tysięcy lat temu pomost lądowy, oddzielający Bałtyk od oceanu, który znajdował się na obszarze południowej Szwecji, został przełamany i rwąca rzeka wód bałtyckich ruszyła na zachód, aż do wyrównania poziomu z oceanem. Jezioro stopniowo przekształcało się w zbiornik morski, który nazwano Morzem Yoldiowym od dominującego w nim małża "Yoldia arctica". - W środowisku zaczęły pojawiać się „słonolubne” rośliny i zwierzęta - dodaje rozmówczyni Oliwii Krettek.

Zobacz także:

Skąd się wzięła "wielka, słona woda"?

Ląd, uwolniony od ciężaru lodowca, zaczął się podnosić, a morze ponownie zamieniło się w ogromnie i wysłodzone jezioro - Jezioro Ancylusowe. Zasiedliła je typowa fauna słodkowodna, a gatunki morskie niemal całkowicie wyginęły. - Kolejną rewolucją było połączenie Jeziora Ancylusowego z Morzem Północnym. W Morzu Litorynowym - wraz z wodami oceanicznymi - pojawiła się fauna i flora borealna, która w Bałtyku występuje do dziś. Natomiast sama nazwa "Bałtyk" - pochodzi prawdopodobnie od starosłowiańskiego słowa „blato”, które oznacza "wielką, słoną wodę"

Posłuchaj
05:14 CZWÓRKA Stacja Nauka - baltyk 11.10.08.2022.mp3 Z czego powstało Morze Bałtyckie? (Stacja Nauka/Czwórka) 

***

Tytuł audycji: Stacja Nauka

Prowadzi: Weronika Puszkar

Materiał: Oliwia Krettek

Data emisji: 11.08.2022

Godzina emisji: 12.25

kul

Czytaj także

Czar raf koralowych. Snorkeling - sposób na ich podziwianie

Ostatnia aktualizacja: 14.07.2022 14:15
Snorkeling to doskonały sport na wakacje. Nurkowanie z maską i rurką na płytkich wodach najlepiej uprawiać w pobliżu raf koralowych. Wtedy mamy zagwarantowane piękne, niecodzienne wrażenia. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Citizen science. Jak zostać "plażowym" badaczem?

Ostatnia aktualizacja: 08.08.2022 17:20
Nauka wcale nie jest domeną zarezerwowaną tylko dla naukowców - potwierdzają to sami badacze, którzy korzystają ze wsparcia pasjonatów w ramach licznych projektów nauki obywatelskiej. 
rozwiń zwiń