X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Nauka

Grawitacyjna rakieta

Ostatnia aktualizacja: 07.05.2008 09:40
Łączeniu się dwóch czarnych dziur towarzyszą olbrzymie wybuchy fal grawitacyjnych.
Audio

Łączeniu się dwóch czarnych dziur towarzyszą olbrzymie wybuchy fal grawitacyjnych. Siła zjawiska może być tak wielka, że powstać mogą w jego wyniku całkiem nowe czarne dziury – wyrzucane z macierzystych galaktyk z prędkościami tysięcy kilometrów na sekundę.

Takie sytuacje były dotychczas przewidywane wyłącznie teoretycznie, ale teraz zjawisko wyrzucania czarnych dziur z galaktyk zaobserwowano w rzeczywistości. Grupa naukowców z Instytutu Fizyki Kosmicznej Maxa Plancka, która zajmuje się badaniami czarnych dziur, otworzyła tym samym całkiem nowe możliwości badań astrofizycznych. Odkrycie z pewnością nada większe tempo pracom nad szczegółowymi modelami wybuchów czarnych dziur i ich ewolucji.

Gdy dwie czarne dziury łączą się, fale promieniowania grawitacyjnego „płyną” przez galaktykę z prędkością światła. Ponieważ promieniowanie to jest emitowane głównie w jednym kierunku, sama czarna dziura wypychana jest w stronę przeciwną – tak jak siła odrzutu przy strzelaniu z broni palnej. Wtedy też zaczyna się jej lot na zewnątrz – z jądra galaktyki. Jeśli prędkość uderzenia jest wystarczająco duża, czarna dziura może nawet całkowicie wydostać się z galaktyki.

Nowe odkrycie po raz pierwszy pokazało, że takie łączenia i ucieczki czarnych dziur rzeczywiście mogą występować. Wcześniej były jedynie teoriami i symulacjami w superkomputerach. „Odrzutowa” czarna dziura zwróciła uwagę fizyków ze względu na swoją prędkość – 2650 km/s! Z taką prędkością podróż z Warszawy do Nowego Jorku trwałaby mniej niż 3 sekundy. Pomiar był możliwy tylko dzięki szerokim liniom emisji gazu wokół dziury.  Wielka siła odrzutu, przy masie ponad 100 milionów mas Słońca, sprawiła, że czarna dziura była wprost „katapultowana” z centrum macierzystej galaktyki.

Gaz, który porusza się razem z czarną dziurą, to tak zwany dysk akrecyjny. Towarzyszy on jej przez miliony lat. W czasie nawarstwiania się gazy dysku akrecyjnego błyszczą się w promieniowaniu X. Dużą więc pomocą dla naukowców jest także sam przyrost gazów – można bowiem lokalizować odległe czarne dziury i galaktyki. Po skanowaniu wielkich obszarów przestrzeni kosmicznej dokładnie widać wielkie pola w zakresie promieniowania rentgenowskiego.

Obserwacja badaczy z Instytutu Maxa Plancka udowadnia ponadto, że możliwe jest łączenie się czarnych dziur. To w wyniku połączeń i przekształceń może dojść do wystrzelenia dziury. Nigdy wcześniej nie potwierdzały tego bezpośrednie obserwacje. Kolejne wnioski mówią, że muszą istnieć zarówno galaktyki z czarną dziurą w jądrze, jak i te, których jądra gigantycznych magnesów nie mają – wtedy czarne dziury płyną przez nieskończoność kosmosu. To wszystko niesie nowe pytania… Czy galaktyki i czarne dziury powstawały i ewoluowały wspólnie przy początkach wszechświata? Czy istniały galaktyki, które nigdy nie miały centralnych, umieszczonych w jądrze czarnych dziur? Jeśli tak, to jak różny mógł być rozwój galaktyk – tych z, i tych bez dziur?

Ciągły rozwój, zarówno badań teoretycznych jak i praktycznych obserwacji, ułatwi naukowcom odpowiedź na te i inne pytania. Już teraz wiele różnych instrumentów na Ziemi i w przestrzeni kosmicznej nieustannie monitoruje pola i związane z nimi fale grawitacyjne. Wszystkie zbierane dane, powstające teorie i co raz bardziej szczegółowe modele czarnych dziur pomogą nam zrozumieć procesy jakie rządzą rozwojem galaktyk i ich powstawaniem. Być może dowiemy się nawet jak kształtował się cały wszechświat…

Przemysław Goławski

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Marsjańskie zorze

Ostatnia aktualizacja: 22.11.2008 11:14
ESA bada zorze na Czerwonej Planecie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nobel za łamanie symetrii

Ostatnia aktualizacja: 07.10.2008 11:32
Nagrodą podzielą sią badacze japońskiego pochodzenia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak unicestwić Ziemię

Ostatnia aktualizacja: 14.04.2009 12:40
10 najskuteczniejszych sposobów - dowcipny ranking zaproponowany przez portal Livescience.com.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Świat to za mało

Ostatnia aktualizacja: 23.02.2010 14:56
Wszystko co chciałeś wiedzieć o życiu w równoległych wszechświatach, ale bałeś się zapytać.
rozwiń zwiń