X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
RCKL

Ukryte znaczenia kołysanek

Ostatnia aktualizacja: 21.08.2019 15:00
Pamiętam moje zdumienie, kiedy w latach 60. wędrowałem po wsiach Polski Centralnej i gospodyni przed porannym wyjściem w pole dawała swojemu małemu dziecku nasączony czymś gałganek do ssania.
Matka z dzieckiem przed chatą, około 1920-1930.
Matka z dzieckiem przed chatą, około 1920-1930.Foto: Ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Po tym dziecko spokojnie spało w domu kilka godzin, a domownicy szli w pole. Początkowo nie zwróciłem na to uwagi, wydawało się to czymś naturalnym. Jednak następnego dnia zapytałem matkę, czym nasącza ten gałganek. - A ja gotuję suche makówki i maczam w tym gałganek. Po tym dzieci dobrze śpią. Tutaj wszyscy tak robią - odpowiedziała.

Podobne relacje zebrałem w wielu miejscach. Opiaty okazały się skuteczną piastunką. 

Trud wychowania dzieci w biednej postpańszczyźnianej wsi prowadził do tego, że bardzo często nie miał kto się dzieckiem zajmować. To, że dzieckiem zajmowała się przede wszystkim matka i śpiewała mu nad kołyską kołysanki, jest młodopolską konfabulacją. Matka szła w pole albo do obrządku, dziadkowie - jeżeli byli zdolni do pracy - też. Dzieci od piątego roku życia pasły gęsi i krowy. Starsze dzieci też szły z rodzicami w pole. Stąd opiaty.

U bogatych chłopów bywały służące, ale je też chętniej brano w pole, niż zostawiano do opieki nad dzieckiem (polecam nowelę Czechowa „Spać się chce”). Kiedy już nie było wyjścia, zabierano dzieci do płachty w pole. Ale tam też musiało być pilnowane przez starsze rodzeństwo (proszę porównać z fotografią w muzeum w Bytomiu z lat 30.) albo przez psa (obraz Aleksandra Kotsisa "Żniwa" z 1872 roku).

Warto potraktować teksty kołysanek jako ważne źródło obyczajowej informacji, a nie tylko ciumkanie nad kołyską. Co z tekstów tych wynika? Popatrzmy na płytę "Wokół dziecka", wydaną przez Polskie Radio. Motywem, który dominuje tam prawie zawsze, jest śpiewanie dziecku, że jest tu po to, żeby pomagać, pracować. Sen służy temu, żeby to się stało szybko (gdy dziecko śpi, to rośnie). Przykładami kołysanek śpiewanych dziecku sierocie przez piastunkę są kołysanki Rachańskiej, Gumieli, Różańskiej. No i najbardziej niezwykła kołysanka Marianny Gumieli. To hybrydowe połączenie kołysanki, pieśni dziadowskiej i sierocej. Śpiewana przez piastunkę dzieciobójczynię.

Warto uważnie wsłuchać się w kołysanki. Kiedy to zrobimy, usłyszymy w nich coś więcej niż tylko urocze "aaa, kotki dwa"...

Andrzej Bieńkowski

***

Więcej recenzji i felietonów - w naszych działach Słuchamy i Piszemy.

Czytaj także

Awantury o marszówki

Ostatnia aktualizacja: 28.03.2019 08:20
To musiał być spektakularny widok: za stodołą dwóch facetów trzyma trzeciego do góry nogami i wytrząsa z niego moniaki. A stało się to w 1960 roku w Klwowie. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Badania terenowe

Ostatnia aktualizacja: 25.04.2019 09:00
Miałem ambitny, choć ryzykowny pomysł. Postanowiłem nagrać każdego we wsi, kto tylko potrafi wydobyć ze skrzypiec dźwięk.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dziadowska pora

Ostatnia aktualizacja: 10.07.2019 22:00
Pogoda robi się coraz bardziej nieprzewidywalna ostatnimi czasy, ale mimo wszystko nadal spodziewam się, że jeszcze pod koniec lipca będę mogła pójść na pierwsze jeżyny.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pierwszy harmonista

Ostatnia aktualizacja: 24.07.2019 13:50
Kiedy wiosną 1930 roku 14-letni chłopiec z Klwowa, Jan Michalski, pojechał do pracy jako pomocnik murarza, nie przypuszczał nawet, że to zmieni jego życie. Ba, zmieni muzykę weselną w Radomskiem.
rozwiń zwiń