Historia

Fryderyk Nietzsche – źle wykorzystany geniusz

Ostatnia aktualizacja: 25.08.2021 05:30
Mówi się, że jego filozofia stanowiła podstawy koncepcji nazistowskich. Dziś wiemy, że ideologiczne interpretacje myśli Nietzschego przekłamywały jego filozofię.
Fryderyk Nietzsche, aut. Gustav-Adolf Schultze (1882 rok), Wikipediadp
Fryderyk Nietzsche, aut. Gustav-Adolf Schultze (1882 rok), Wikipedia/dp

121 lat temu, 25 sierpnia 1900, zmarł Fryderyk Nietzsche, wybitny niemiecki filozof.

Z wykształcenia był filologiem klasycznym i zdobył w tej dziedzinie tytuł profesora już w wieku 25 lat. W 1872 roku ukazała się książka "Narodziny tragedii, czyli hellenizm i pesymizm", w której wyłożył swe koncepcje dionizyjskości i apollińskości. Był to początek przejścia na drogę filozofii. Nietzsche obalił w tej książce tradycyjny obraz greckiego antyku, jako świata doskonałej harmonii i piękna.

– To była pewna koncepcja sztuki, ale i od razu coś więcej – wyjaśniał prof. Marek Siemek w aud. "Biografia dźwiękowa" z 2000 roku. – To była także pewna wizja człowieka, świata, no i przede wszystkim kultury antycznej i jej znaczenia i miejsca w dziedzictwie kulturowym. 


Posłuchaj
28:44 Fryderyk Wilhelm Nietzsche_Biografie niezwykłe.mp3 O jednym z największych filozofów europejskich Fryderyku Nietzschem mówią tłumacze: Sława Lisiecka, Bogdan Baran, Zdzisław Grzegorz Jaskuła, historyk filozofii prof. Marek Siemek oraz historyk literatury prof. Jan Tomkowski, aud. Grażyny Gronczewskiej "Biografia dźwiękowa". (PR, 4.06.2000)

 

Choroba psychiczna

W 1879 roku ze względów zdrowotnych zrezygnował z pracy na Uniwersytecie w Bazylei. Później Nietzsche popada w chorobę psychiczną, ale właśnie okres ostatnich 10 lat świadomego życia był dla filozofa najbardziej płodny. – 10 lat: od 1879 do 1889 roku to wielka historia jego samotności podczas, której pisał bardzo dużo listów (około 3 tysięcy pozycji) – mówił tłumacz dzieł NIetzschego, Bogdan Baran.

Najbardziej znana pozycja filozofa, poemat "Tako rzecze Zaratustra" jest dziełem niezwykle skomplikowanym, bo jednocześnie łączy eseistyczny i fragmentaryczny styl tekstów Nietzschego, jak i charakter proroczej księgi. Czytelnik bez trudu rozpoznaje w niej język biblijny. Na szeroką skalę NIetzsche używa tam języka metaforycznego.

– Jest to poemat, który jest jednocześnie traktatem filozoficznym – historyk literatury prof. Jan Tomkowski. – To najbardziej literacka książka Nietzschego, który był w moim przekonaniu w tym samy stopniu filozofem, co pisarzem. Był jednym z największych pisarzy niemieckich.

Kontrowersyjny

Fryderyk Nietzsche bardzo mocno krytykował ideę równości wszystkich ludzi. W niej upatrywał zło tego świata. Odrzucał też pokorę, cierpienie, które według niego ograniczają potencjał twórczy. Z kolei wszelkie organizacje życia zbiorowego krępują genialne jednostki, a demokracja jest władzą ludzi miernych.

– Cała jego filozofia i to, co decyduje o jej atrakcyjności i aktualności jest atakiem na dwie najpotężniejsze w XX wieku orientacje intelektualne – podkreślał Bogusław Baran. – Te orientacje to oczywiście socjalizm, a z drugiej strony chrześcijaństwo.

Nadinterpretacja Nietzschego

Po śmierci filozofa wydano książkę "Wola mocy", zbiór notatek Nietzschego. Narosło wokół niej sporo kontrowersji. To właśnie w tych notatkach zawarł koncepcje "nadczłowieka" i "moralności panów", które zostały później nadinterpretowane i wykorzystane przez ideologię nazistowską.

– Trudno przecenić wpływ Nietzschego na świat dzisiejszy, ale oczywiście interpretacje ideologiczne miały dla niego fatalne skutki, ponieważ przekłamywały jego filozofię – podkreślał tłumacz Zdzisław Grzegorz Jaskuła.

Trzy ostatnie lata życia Fryderyk Nietzsche spędził już w całkowitym odosobnieniu i apatii. Zmarł 25 sierpnia 1900 roku. – W ciągu 56 lat stworzył szalenie kontrowersyjne, oryginalne i tajemnicze dzieło, jakim było jego życie – mówił tłumacz dzieł Nietzschego Bogdan Baran.

Posłuchaj audycji o życiu i filozofii Fryderyka Nietzschego.

mb

Czytaj także

Monteskiusz, czyli oświecenie

Ostatnia aktualizacja: 18.01.2015 06:10
– Możemy stwierdzić, że cały nasz świat jest ułożony według Monteskiusza – dr Joanna Żurowska z Instytutu Romanistyki UW. – Łącznie z podziałem władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej, z zasadą, że prawo powinno chronić, a kary powinny być sprawiedliwe i stosowne do przewinień.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Promieniści Tomasza Zana

Ostatnia aktualizacja: 06.05.2015 06:58
6 maja 1820 na Uniwersytecie Wileńskim Tomasz Zan założył związek studentów o nazwie: Towarzystwo Przyjaciół Pożytecznej Zabawy. Skupieni wokół Zana studenci byli potocznie zwani promienistymi.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jean-Paul Sartre. Bał się, że straci wolność

Ostatnia aktualizacja: 15.04.2022 05:39
Cała jego twórczość jest walką o zabicie w sobie drobnomieszczanina. Tak bardzo do tego dążył, że odmówił nawet przyjęcia literackiej Nagrody Nobla. 
rozwiń zwiń