X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Husaria – najlepsza jazda świata

Ostatnia aktualizacja: 30.09.2014 06:00
Husaria przez 125 lat nie przegrała żadnej bitwy siejąc strach i panikę w szeregach wroga. Przełamywała wielokrotnie liczniejsze siły przeciwnika. Odegrała kluczową rolę w wielkich zwycięstwach pod Kircholmem, Kłuszynem, Chocimiem i Wiedniem.
Audio
  • Husaria - audycja z cyklu "Co was kręci". Rozmowa z Jarosławem Struczyńskim na temat historii i wyglądu jazdy polskiej (14.09.2008).
  • Wspaniałe zwycięstwo pod Kircholmem - audycja z cyklu "Kronika polska" z udziałem prof. Jolanty Choińskiej-Miki (15.04.2001).
  • Zwycięstwo pod Kłuszynem - audycja z cyklu "Kronika polska" z udziałem prof. Jolanty Choińskiej-Miki (16.04.2001).
  • Prof. Henryk Wisner opowiada, dlaczego oblężenie twierdzy w Chocimiu w 1621 roku trafiło do podręczników historii.
  • Odsiecz wiedeńska - audycja z cyklu "Historia Polski", komentuje prof. Teresa Chynczewska-Hennel (2003).
  • Bitwa pod Kłuszynem - audycja z cyklu "Klub ludzi ciekawych wszystkiego" z udziałem historyka wojskowości prof. Mirosława Nagielskiego (03.07.2010).
Husaria  najlepsza jazda świata

W cyklu ”Największe triumfy polskiego oręża”, co tydzień, w każdy wtorek przedstawiamy bitwy, które chlubnie zapisały się w historii naszej wojskowości. Interesują nas zarówno te, które miały miejsce na polskich ziemiach, jak i te, dzięki którym siła polskiego oręża stała się słynna na całym świecie. Artykuły ilustrujemy bogatymi zbiorami audycji z archiwum Polskiego Radia, w których można posłuchać dyskusji i komentarzy wybitnych specjalistów i historyków.

Polska historia pełna jest miażdżących zwycięstw, spektakularnych klęsk i heroicznych zrywów. Zdecydowaliśmy się przedstawić te wydarzenia, które okazały się największymi triumfami. Wybór nie był prosty. Czy kryterium powinno być ich znaczenie, rozmiar, a może zaciętość toczonej walki? Przedstawiamy nasz, subiektywny przegląd batalii z udziałem polskich żołnierzy, które na zawsze zapisały się w naszych dziejach.

Dzisiaj przedstawiamy najskuteczniejszą polską formację zbrojną w historii - husarię.

Straż

Na zdjęciu: Straż hetmańska mal. Wacław Pawliszak fot. Wikimedia Commons.

- Husarię można by nazwać dzisiejszym czołgiem, który miał wykonać uderzenie przełamujące wobec innych rodzajów broni. Formacja miażdżyła przeciwnika – mówił na antenie PR kasztelan gniewski płk współczesnej chorągwi husarskiej Jarosław Struczyński.
Prawdą jest, że wszystkie wielkie zwycięstwa husaria odniosła przy bardzo niekorzystnych proporcjach liczebnych. Kilkuset towarzyszy husarskich przełamywało wielotysięczne szeregi nieprzyjaciela.
Korzenie husarii sięgają Bałkanów. Po zajęciu tych terenów przez islam rajcowie węgierscy, słoweńscy i serbscy przybyli do Polski jako zaciąg ochotniczy. Ich umiejętności zainspirowały Stefana Batorego, który uczynił husarię kawalerią narodową.

O jakości polskiej jazdy najlepiej świadczą słowa szwedzkiego wodza Arvida Wittenberga: "Wytrzymujcie Polaków natarcia w jak najgęstszym szyku, albowiem luźni niezwłocznie ich natarcia nie wytrzymacie. Niechaj zaś żaden z was w ucieczce ratunku nie szuka, albowiem nic nie jest w stanie ujść przed nadzwyczajną koni polskich rączością i wytrzymałością".
Na wyposażenie husarza składał się pancerz złożony z napierśnika, szyszaka, obojczyków i karawaszy. Do szarży używał 5-metrowej kopii, po której skruszeniu walczył szablą lub pałaszem. Do tego miał pod ręką dwa pistolety. Znakiem rozpoznawczym husarii były skrzydła. Wbrew legendom, utrwalonym przez malarstwo batalistyczne XIX wieku, nie były to wielkie orle pióra przymocowane do naplecznika zbroi.
- Nie mogły być tak wielkie ze względów praktycznych. Oryginalne skrzydła były bardzo krótkie. Spełniały rolę straszaka, nie utrudniając jednocześnie działań – mówił Jarosław Struczyński.
Szarża
Licząca od 150 do 300 ludzi chorągiew husarska przed atakiem ustawiała się w 3-5 szeregów. Husarze do natarcia ustawiali się kilometr od przeciwnika. Po pokonaniu w wolniejszym tempie większości dystansu, 150 metrów od przeciwnika ruszano galopem, a kopie ustawiano równo wzdłuż końskiego ucha. Każdy jeździec celował w innego przeciwnika. Formacja przez cały czas szła równa, jeźdźcy stykali się kolanami, tworząc pancerną ścianę, która przełamywała szeregi wroga.

Kircholm – wielki triumf Jana Karola Chodkiewicza
Polsko-szwedzka wojna o Inflanty toczyła się w trudnych warunkach i ze zmiennym szczęściem. We wrześniu 1605 hetman Jan Karol Chodkiewicz na czele 3500 tysięcznej armii, w tym 2500 tysiąca jazdy ruszył z odsieczą w stronę obleganej przez Szwedów Rygi. Król szwedzki Karol IX rzucił przeciwko nadciągającym Polakom 11 tysięcy żołnierzy. Do rozstrzygającego starcia doszło pod Kircholmem.
Batalia zakończyła się całkowitym rozbiciem przeciwnika. Chodkiewicz zdołał wywabić Szwedów z zajmowanych przez nich pozycji na wzgórzach, pozorując nagły odwrót całej swojej armii. Kiedy jazda i piechota wroga ruszyła za wycofującymi się oddziałami chorągwie husarskie rozerwały pierwszy rzut sił przeciwnika i runęły w stronę sił głównych. Po trzech godzinach walki armia Karola IX została rozgromiona. Straty szwedzkie ocenia się na 6 tysięcy zabitych.

Bitwa
Bitwa pod Kircholmem, obraz Pietera Snayersa z 1630 roku fot. Wikimedia Commons.

- Bez wątpienia było to jedno z największych zwycięstw militarnych Rzeczpospolitej. Jest także wspaniałym przykładem dowódczych talentów hetmana Jana Karola Chodkiewicz – mówiła prof. Jolanta Choińska-Mika.
Kłuszyn – niektóre chorągwie szarżowały nawet dziesięciokrotnie
Zwycięstwo pod Kłuszynem było jednym z największych sukcesów w toczonej od 1609 roku wojny z Moskwą. W czerwcu 1610 dowodzona przez Dymitra Szujskiego armia rosyjska, wspierana posiłkami szwedzkimi, wyruszyła w stronę obleganej przez wojska Rzeczpospolitej Smoleńska.
Wojska polskie były wówczas podzielone. Część oblegała Smoleńsk, a część pod wodzą Stanisława Żółkiewskiego twierdzę Carowe Zajmiszcze. Na wieść o nadciągającej armii wroga hetman wyruszył na czele 6,5 tysięcznej armii pod Kłuszyn.
Bitwa zaczęła się 4 lipca przed świtem. Siły szwedzko-rosyjskie liczące około 30 tysięcy żołnierzy stały w dwóch odrębnych obozach. Hetman Żółkiewski wpadł na pomysł rozbicia ich kolejno. Najpierw uderzył na oddziały moskiewskie. Początkowo ataki husarii załamały się pod ogniem piechoty chronionej przez ustawione płoty. Dopiero, gdy do akcji ruszyła rajtaria przeciwnika hetman rzucił do natarcia husarię Marcina Kazanowskiego, która korzystając z okazji, że przeciwnik oddał już salwę zmiażdżyła rosyjskie szeregi. W wyniku szarży husarii lewe skrzydło Rosjan, wysunięte przed obóz, zostało rozbite, co przesądziło o wyniku bitwy.

Bitwa
Bitwa pod Kłuszynem, miedzioryt z XVII wieku fot. Wikimedia Commons.

Wacław Szujski widząc klęskę swoich żołnierzy uciekł pozostawiając resztę wojsk i obóz na łup zwycięzcom. Straty moskiewskie były bardzo duże – kilka tysięcy zabitych. Zwycięstwo pod Kłuszynem otworzyło Polakom drogę na Kreml.
Chocim – zwycięstwo mimo ogromnej dysproporcji
2 września 1621 roku olbrzymia armia sułtana Osmana II rozpoczęła oblężenie twierdzy w Chocim na Podolu. Wojska Rzeczpospolitej pod dowództwem hetmana Jana Karola Chodkiewicza w liczbie 33 tysięcy, w tym osiem tysięcy husarzy, stanęły do obrony polskich granic nad Dniestrem. Szacuje się, że tureckie szeregi liczyły nawet 150 tysięcy żołnierzy.

Hsaria

Na zdjęciu: Husaria fot. Wikimedia Commons.

Kluczowy dla dalszych losów Chocimia był 7 września. Turcy po znalezieniu słabego punktu w łańcuchu obrońców z całym impetem ruszyli do decydującego szturmu. Po zdobyciu obozu kozackiego zamiast iść za ciosem zajęli się rabunkiem. Wykorzystał to Chodkiewicz, rzucając do boju husarię. Rozbiła ona w pył wyborowe szeregi tureckie, a polska kawaleria w ferworze walki wbiła się w głąb obozu tureckiego.

Wiedeń – w obronie chrześcijańskiej Europy
W trakcie odsieczy wiedeńskiej z 1683 roku znów husaria odegrała kluczową rolę. Polska husaria razem z kawalerią niemiecką i austriacką w sile 20 tysięcy runęła w decydującym momencie na wojska tureckie. Uderzenie spowodowało panikę wśród Turków. Rzucili się do ucieczki, a kara Mustafa został pokonany.  Zwycięstwo oznaczało kres osmańskiej potęgi i ratunek dla chrześcijańskiej Europy.
Zmierzch
Husaria została rozwiązana ustawą sejmową w 1776 roku. Na jej miejsce powołano kawalerię narodową. Przyczyną był spadek efektywności husarii wobec zmiany taktyki wojennej w Europie. W okresie największych zwycięstw husaria była idealną formacją na skalę europejską. Historycy wojskowości mówią jednoznacznie: najlepsza jazda świata.
mjm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Odsiecz wiedeńska - ratunek dla chrześcijańskiej Europy

Ostatnia aktualizacja: 12.09.2018 06:05
12 września 1683 wojska polsko-austriacko-niemieckie pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego rozgromiły oblegającą Wiedeń armię imperium osmańskiego dowodzoną przez wezyra Kara Mustafę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Stefan Batory – król legenda

Ostatnia aktualizacja: 15.03.2019 08:30
Król Stefan Batory to dobra marka u potomnych za sprawą błysku miecza przeciwko Rosji – twierdzą historycy, goście Polskiego Radia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kamieniec Podolski – przedmurze chrześcijaństwa

Ostatnia aktualizacja: 18.08.2018 06:04
18 sierpnia 1672 wojska tureckie rozpoczęły oblężenie Kamieńca Podolskiego, najpotężniejszej warowni Rzeczpospolitej na kresach wschodnich, która w ciągu 200 lat oparła się 40 najazdom tureckim.
rozwiń zwiń