Historia

Henryk Mikołaj Górecki - wyprzedził epokę

Ostatnia aktualizacja: 06.12.2019 05:50
6 grudnia 1933 roku urodził się "najbardziej polski" spośród klasyków XX wieku. Przeszedł do historii jako autor jednego z największych sukcesów we współczesnej muzyce poważnej - III Symfonii Pieśni Żałobnych, która sprzedała się w ponad milionie egzemplarzy.
Audio
  • Henryk Mikołaj Górecki o swej miłości do gór oraz tajemnicy muzyki.
Henryk Mikołaj Górecki z muzykami Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia
Henryk Mikołaj Górecki z muzykami Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego RadiaFoto: Jan Zegalski

Henryk Mikołaj Górecki przeszedł do historii popkultury jako autor najpopularniejszego arcydzieła muzyki współczesnej. Nagranie III Symfonii z 1992 roku zdobyło szczyty rankingów sprzedaży po obu stronach Atlantyku. Ale masowy sukces Symfonii "Pieśni żałosnych" nie przełożył się na podobne zainteresowanie innymi utworami Góreckiego.

Dlaczego tak się stało? Być może dlatego, że minimalistyczne arcydzieło Góreckiego z 1976 roku stanowi najpełniejszą syntezę jego oryginalnego stylu, a zarazem wyśmienicie wpisuje się w trwającą po dziś dzień modę na ambient i muzykę relaksacyjną. Z drugiej strony, sam kompozytor nie zabiegał nigdy o masowy sukces: w okresie największego zainteresowania swoją twórczością wyprowadził się do wsi Ząb pod Zakopanem (mówił o nim "moje miejsce na ziemi") oraz radykalnie zwolnił tempo pracy, komponując nie więcej niż jeden utwór rocznie i koncentrując się na bezpretensjonalnej, lecz mało spektakularnej muzyce chóralnej.

Górecki różnił się pod tym względem od swoich kolegów i rówieśników: Wojciecha Kilara, którego droga na światowe sale koncertowe wiodła przez Hollywood, oraz Krzysztofa Pendereckiego, realizującego z rzemieślniczą pilnością i regularnością kolejne symfoniczne czy oratoryjne zamówienia.

Warto zaznaczyć, że artystyczne drogi najwybitniejszych przedstawicieli pokolenia urodzonego w latach 30. bardzo często się krzyżowały. Wszyscy rozpoczynali od fascynacji abstrakcyjnymi konstrukcjami oraz radykalną brzmieniowością XX-wiecznej awangardy, by w siódmej dekadzie minionego stulecia dokonać wolty ku bardziej tradycyjnym środkom wyrazu.

"Konwersja" Góreckiego miała przy tym najbardziej oryginalny i głęboki charakter. Kompozytor czerpał bowiem z rytmicznej, melodycznej i wyrazowej skarbnicy polskiej muzyki ludowej (w szczególności Śląska i Podkarpacia), dawnej oraz sakralnej. Kontynuował tym samym najlepsze wzorce "etnicznej nowoczesności" czy "narodowego uniwersalizmu", zaproponowane swego czasu przez Fryderyka Chopina, a rozwinięte przez Karola Szymanowskiego.

Można ubolewać, że Górecki nie wykorzystał sukcesu III Symfonii. Z drugiej strony to właśnie w pozornym wycofaniu kompozytora, specyficznej cierpliwości i niechęci wobec muzycznego pustosłowia tkwiła jego największa siła. Dzięki temu muzyka Góreckiego pozostanie częścią światowego dziedzictwa kulturowego jako dokument specyficznej epoki, szczególnego zakątka Europy oraz unikalnej osobowości.

Zobacz serwis specjalny Polskiego Radia.

mm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Fryderyk Chopin: zabierzcie przynajmniej serce me do Warszawy

Ostatnia aktualizacja: 17.10.2020 06:00
- Warszawa przeżywa dziś podniosłe chwile. Oto do stolicy wraca serce wielkiego artysty, Fryderyka Chopina - mówił 17 października 1945 roku reporter Polskiego Radia w 96. rocznicę śmierci wybitnego pianisty i kompozytora. Dziś mija 171 lat od jego śmierci.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jerzy Petersburski - "Tango Milonga" grali nawet na Broadwayu

Ostatnia aktualizacja: 07.10.2020 05:55
41 lat temu, 7 października 1979 roku zmarł Jerzy Petersburski, kompozytor i pianista, autor muzyki takich szlagierów jak "To ostatnia niedziela" czy "Tango Milonga".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Igor Strawiński – ucieczka w muzykę

Ostatnia aktualizacja: 06.04.2016 06:03
Twórczość i całe życie Strawińskiego można traktować jako niezwykle interesujący obraz przemian, jakie dokonały się w muzyce europejskiej w pierwszej połowie XX wieku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Krzysztof Penderecki. 87. urodziny wybitnego kompozytora

Ostatnia aktualizacja: 23.11.2020 06:00
Jest wymieniany jako jeden z największych kompozytorów muzyki poważnej XX wieku. Wielokrotnie wyróżniany i nagradzany na świecie, jest także kawalerem Orderu Orła Białego, najwyższego odznaczenia w Polsce, przyznawanego za wybitne zasługi.
rozwiń zwiń