Historia

Antoś Petrykiewicz - najmłodszy z Orląt Lwowskich, najmłodszy kawaler Virtuti Militari

Ostatnia aktualizacja: 16.01.2022 05:50
103 lata temu, 16 stycznia 1919 roku, zginął w obronie Lwowa Antoni Petrykiewicz. Chłopiec miał 13 lat. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Do dziś jest najmłodszym kawalerem tego odznaczenia.
Antoś Petrykiewicz
Antoś Petrykiewicz Foto: CAW

Od początku listopada 1918 roku Lwów był polem walki między Ukraińcami i Polakami. Pod koniec 1918 roku jasne stało się, że Austro-Węgry czeka rozpad. Na północnych rubieżach dotychczasowego imperium zaczęły kształtować się państwa narodowe. W Galicji Wschodniej było to odrodzone państwo polskie i Zachodnioukraińska Republika Ludowa. Obie nacje – Polacy i Ukraińcy – rościły sobie prawo do Lwowa, najważniejszego miasta regionu.

Orlęta Lwowskie

Walki rozpoczęły się 1 listopada. Ukraińcy mieli przewagę w liczbie i uzbrojeniu. Naprzeciwko ok. 2300 ukraińskim weteranom armii austriackiej polskie tajne organizacje wojskowe były w stanie wystawić około 700 żołnierzy. Polskie posiłki przybyły do miasta dopiero 20 listopada, zmieniając zasadniczo układ sił.

Do tego czasu ciężar walk o Lwów spoczywał na barkach mieszkańców. Wśród nich było 1421, którzy nie ukończyli 18. roku życia. Przeszli do historii jako Orlęta Lwowskie. 114 z nich poległo.

Antoś Petrykiewicz był właśnie jednym z Orląt. Przeszedł na świat w 1905 roku w miasteczku Dublany położonym kilka kilometrów na północny wschód od Lwowa, jako najmłodsze dziecko w rodzinie. Mieszkał na Zniesieniu, północnowschodnim przedmieściu Lwowa. Jego ojciec, Kasper, był wójtem tej dzielnicy. Gdy wybuchły walki, Antoś był uczniem II klasy C.K. V Gimnazjum. Zgłosił się do oddziałów por. Romana Abrahama już w pierwszych dniach konfliktu.

Obrońca Góry Stracenia

Zadaniem oddziału Abrahama było zajęcie tzw. Góry Stracenia. Miejsce owiane złą sławą – od XV wieku odbywały się tam egzekucje, od których wzniesienie otrzymało swoją nazwę – miało kluczowe znaczenie strategiczne. Szczyt górował nad lwowskim krajobrazem i stanowił znakomity punkt obserwacyjny.

Roman Abraham tak później pisał o postawie swojego najmłodszego podkomendnego: "Szeregowiec Petrykiewicz, uczeń II klasy gimnazjalnej, zgłosił się w pierwszym dniu walk do mego Oddziału. Niestrudzony obrońca Góry Stracenia, przedziera się częstokroć przez linie nieprzyjacielskie przynosząc pewne wiadomości wywiadowcze".

Trzynastolatek na ołtarzu ojczyzny

Dowódca Antoniego podkreślał w raportach, że mimo młodego wieku, chłopiec brał udział w walkach ulicznych. Podczas jednej z nich, 23 grudnia, pod Persenkówką w południowo-wschodniej części miasta, został ranny. Jak pisze Stanisław Nicieja, z placu boju usiłowała go wynieść sanitariuszka Stanisława Klimkowska-Bieńkowska. Została wówczas trzykrotnie ranna.

Chłopiec został przeniesiony do szpitala polowego w gmachu Politechniki Lwowskiej. Tam zmarł 16 stycznia 1919 roku. Spoczął na Cmentarzu Orląt Lwowskich. W ostatniej drodze towarzyszyła mu najbliższa rodzina – ojciec, bracia i stryj. Wszyscy oni walczyli w obronie Lwowa. Ojciec i bracia młodego bohatera doczekali wyzwolenia Lwowa. Mniej szczęścia miał stryj Michał – poległ 28 kwietnia 1919, niespełna miesiąc przed zakończeniem walk.

Antoś Petrykiewicz dekretem Józefa Piłsudskiego został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtutti Militari – najwyższego polskiego orderu wojskowego. Do dziś pozostaje najmłodszym kawalerem tego odznaczenia.

bm/pap

 

Czytaj także

Obrona Lwowa. "Poszli do walki jak w taniec"

Ostatnia aktualizacja: 31.10.2021 05:55
Walki polsko-ukraińskie o Lwów rozpoczęły się 31 października 1918 roku. Bohaterską kartą zapisała się ochotnicza młodzież gimnazjalna, tzw. "Orlęta lwowskie".
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Królewski pogrzeb". 96. rocznica odsłonięcia Grobu Nieznanego Żołnierza

Ostatnia aktualizacja: 02.11.2021 06:00
"Tu leży żołnierz polski poległy za Ojczyznę" – taki napis widnieje na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie. Symbolu bohaterstwa najwyższej miary, bo anonimowego poświęcenia życia za ojczyznę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jurek Bitschan. Najmłodszy obrońca Lwowa

Ostatnia aktualizacja: 21.11.2021 06:00
Bez wiedzy rodziców dołączył do polskich oddziałów walczących z Ukraińcami o miasto. Zginął w czasie walk na Cmentarzu Łyczakowskim 21 listopada 1918 roku.
rozwiń zwiń