X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Potęga i upadek państwa Inków

Ostatnia aktualizacja: 06.01.2015 06:00
Inkowie zbudowali imperium, któremu nie było równych - 12 milionów ludzi zajmowało prawie całe wybrzeże Pacyfiku wzdłuż Andów. Padło ofiarą najazdu z Europy. Francisco Pizarro, aby wywozić z Imperium Inków złoto wybudował nowy port - tak 480 lat temu, 6 stycznia 1535 powstała Lima, nowa stolica państwa.
Audio
  • Czy Francisco Pizarro zniszczył kulturę inkaską? Dyskutowali historycy Marek Urbański i Paweł Wieczorkiewicz w aud. Arkadiusza Ekierta z cyklu "Piękny i bestia" (25.05.2004)
  • Wspomnienia Barbary Wyporek z pobytu w Peru w 1972 roku, aud. z cyklu "Moje Peru" (22.01.1977)
Cruzco (na zdjęciu) to miasto stworzone przez Inków
Cruzco (na zdjęciu) to miasto stworzone przez InkówFoto: Martin St-Amant/Wikipedia

Od odkrycia przez Krzysztofa Kolumba w 1492 roku Ameryki do regularnych najazdów konkwistadorów europejskich nie trzeba było długo czekać. W latach 1519-1521 Hiszpanie zdobyli Meksyk, ale skarby Ameryki Południowej wyzwalały w nich ogromną żądzę przejęcia wszelkich bogactw zgromadzonych przez wieki na tych terenach.
– W tym krajobrazie, przy tym kolorycie gór (Cuzco jest położone w dolinie Andów) i przy tej potędze zachowanych budowli, czuje się, że to było centrum potęgi Imperium Inkaskiego – wspominała Barbara Wyporek w audycji z 1977 roku.

Pierwsza

Nz: Pierwsza ilustracja przedstawiająca Cuzco, Pedro Cieza de Leon (1553), fot. aut. A.Skromnitsky, Wikipedia/dp (2009)

Francisco Pizarro przeciwko 12 milionom Inków
Pierwsza próba wyruszenia przeciwko Inkom nie powiodła się. W latach 1524-1525 Francisco Pizarro z Diego de Almagrą podjęli się wyprawy do Ameryki Południowej, ale opór Indian i problemy finansowe zmusiły ich do odwrotu.
Do Królestwa Inków po raz drugi konkwistador Pizarro wybrał się w 1530 roku. Myślał, że Tahuantinsuyu (tak też nazywano Królestwo Inków) jest zaledwie małym górskim miasteczkiem, z którego podbojem nie będzie miał najmniejszych problemów. Okazało się, że stanął przed 12-milionowym imperium, które ma świetnie rozbudowaną infrastrukturę oraz rolnictwo.
– Daleki jestem od ubóstwienia Indian, którzy stworzyli swoje cywilizacje, dość okrutne, dość specyficzne – mówił o podbojach Pizarro historyk Paweł Wieczorkiewicz. – I wcale nie byłbym taki pewien, czy przyjście Hiszpanów koniecznie dla ich poddanych było tak wielkim nieszczęściem. Gorzej już chyba mieć nie mogli.
Wkroczenie do Cuzco
W czasie konkwisty Hiszpanów w Ameryce Południowej panowała wojna domowa. Atahualpa w 1532 roku pokonał Huascara (władcę Inków) i przejął władzę nad osłabionym imperium. Po spotkaniu z Pizarro odmówił współpracy oraz nawrócenia na chrześcijaństwo i został uwięziony, a potem skazany na karę śmierci. Po jego śmierci Hiszpanie opanowali wielkie Państwo Inków i bez trudu dotarli pod Cuzco.
– Zachowywał się tak, jak na Hiszpana przystało – zaznaczał Marek Urbański w aud. z cyklu "Piękny i bestia". – To nie była rzeź bezmyślna. Większość tych Indian wyginęła przypadkiem: nie mieli wcześniej kontaktu z chorobami europejskimi (…) i nie byli przyzwyczajeni do pracy takiej, jak wyobrażali sobie to Europejczycy – oni mogli pracować na roli, nie potrafili pracować w kopalniach.

Francisco

Nz: Francisco Pizarro (1540) - hiszpański konkwistador, który podbił imperium Inków, Wikipedia/dp

Wkrótce cały kraj dostał się w ręce Hiszpanów – ci zaczęli plądrować Cuzco, dzieląc między sobą złoto. Ostateczne starcie między Inkami a Hiszpanami miało miejsce pod Cuzco w 1533 roku. Indianie przypuścili atak ze zbocza górskiego pasma Vilcaconga. Jednak zostali rozbici przez Hernando de Soto oraz Juana Pizzaro.
– Hiszpanie niestety całe założenia inkaskie rozbierali, zabierając kamień na budowę swoich obiektów, przede wszystkim kościołów – wyjaśniała skutki konkwisty hiszpańskiej na terenie Peru Barbara Wyporek. – Wejście konkwisty to nie było stworzenie nowego bytu i nowej kultury i nowego poziomu życia dla dawnych mieszkańców Peru. To było wprowadzenie religii i rabunek złota.
Karol V w 1535 roku podzielił nowe państwo między Pizarro i Almagro. Jeszcze w tym samym roku Hiszpanie zorganizowali wyprawę do Chile. Wykorzystał to Manco Inka wywołując powstanie inkaskie. Jego potomkowie kontynuowali walkę z Hiszpanami do 1572 roku. Dzisiejsi mieszkający w Peru, Boliwii i Ekwadorze Indianie w dużej mierze są potomkami dawnej ludności Imperium Inków.
mb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Tratwą z Ameryki do Polinezji. Co chciał osiągnąć Thor Heyerdahl?

Ostatnia aktualizacja: 07.08.2013 07:00
- Moja wyprawa na tratwie ”Kon-Tiki” udowodniła, wbrew opinii naukowców, którzy twierdzili, iż jest to teoria absurdalna, Indianie Południowej Ameryki mogli dotrzeć do Polinezji - mówił Thor Heyerdahl w wywiadzie dla Polskiego Radia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wyprawa Magellana opływa Ziemię

Ostatnia aktualizacja: 06.09.2015 06:00
Zamorskie wyprawy Europejczyków osiągnęły swoje apogeum na przełomie XV i XVI wieku. Żeglarze hiszpańscy i portugalscy opanowali cały świat. W gronie tych, którzy wypłynęli na podbój mórz i oceanów znalazł się Ferdynand Magellan.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Machu Picchu – najbardziej tajemnicze miasto świata

Ostatnia aktualizacja: 24.07.2016 06:04
Fascynująca siedziba Inków ukryta była przez wieki w górach Peru. Rezultaty jednej z peruwiańskich wypraw amerykańskiego profesora Hirama Binghama, zaskoczyły nie tylko odkrywcę, ale też cały świat.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"El Libertador" znaczy wyzwoliciel. Kim był Simón Bolívar?

Ostatnia aktualizacja: 24.07.2018 07:00
- Był człowiekiem bardzo inteligentnym, o nieprawdopodobnej pamięci, natomiast mówienie, że miał jakieś wybitne zdolności wojskowe, jest przesadą - mówił biograf Simóna Bolívara, prof. Tadeusz Łebkowski.
rozwiń zwiń