Redakcja Polska
Dodaj w Google

Dodaj nas do preferowanych źródeł w Google, aby nasze wiadomości wyświetlały Ci się na górze wyników wyszukiwania

Jak żyje i działa Polonia w słowackiej Żylinie?

17.11.2026 09:00
Polskość nie zawsze oznacza życie w kraju nad Wisłą. Czasami rodzi się z miłości, rodzinnych więzi, decyzji o przeprowadzce i potrzeby zachowania własnych korzeni. Tak wygląda rzeczywistość wielu Polaków mieszkających na Słowacji, również w Żylinie i okolicznym regionie. O tym, jak zmienia się tamtejsza Polonia, z jakimi wyzwaniami się mierzy i jak promuje polską kulturę, opowiada Katarzyna Bielik, prezes Stowarzyszenia Obywatelskiego Polonus w Żylinie.
Audio
  • „Dzisiaj Polacy są absolutnie inaczej brani pod uwagę. Każdy raczej patrzy na to, że Polacy są przedsiębiorczy, są kreatywni” – zauważa Katarzyna Bielik, prezes Stowarzyszenia Obywatelskiego Polonóz w Żylinie w rozmowie z Piotrem Żułnowskim [posłuchaj]
Członkowie OZ Polonus z Żyliny
Członkowie OZ Polonus z Żylinyfot. OZ Polonus

Polonia na Słowacji ma przede wszystkim charakter środowiska zbudowanego na międzynarodowych więziach rodzinnych. Jak wyjaśnia Katarzyna Bielik, znaczną część społeczności stanowią osoby, które związały swoje życie z partnerami pochodzącymi ze Słowacji. To tak zwana „emigracja serca”, czyli Polacy, którzy przyjechali na Słowację ze względu na miłość i rodzinę. Obok nich są również osoby, które osiedliły się w tym kraju z powodów zawodowych, założyły własne firmy, rozpoczęły działalność gospodarczą lub przyjechały na studia i zdecydowały się pozostać na stałe. Nie brakuje także rodzin, które świadomie wybrały Słowację jako miejsce do życia.

Znacznie mniej liczna jest natomiast grupa osób, których polskie korzenie sięgają wielu pokoleń. Dawne środowiska polskie, szczególnie te zamieszkujące tereny przygraniczne, w dużej mierze uległy asymilacji. Z biegiem lat polska tożsamość w wielu rodzinach stopniowo zanikała, a jej miejsce zajęła słowacka identyfikacja narodowa.

Zmiany widoczne są nie tylko w strukturze społeczności, lecz także w podejściu do pielęgnowania polskich tradycji. Katarzyna Bielik, która działalnością polonijną zajmuje się od ponad dwóch dekad, zauważa wyraźną różnicę między wcześniejszymi i młodszymi pokoleniami. Dawniej większą wagę przywiązywano do podtrzymywania języka, organizowania spotkań i wspólnego działania na rzecz polskiej społeczności. Dziś, jak przyznaje, coraz trudniej zachęcić młodych ludzi do bezinteresownego zaangażowania.

„Kiedyś ta generacja, powiedzmy sobie moja wiekowa, bardzo bliska mnie, to byli w większości ludzie, którzy rzeczywiście starali się utrzymać język, starali się utrzymać bardzo polskość”. - twierdzi Katarzyna Bielik, prezes Stowarzyszenia Obywatelskiego Polous w Żylinie

Obecnie część młodych osób traktuje działalność organizacji polonijnych przede wszystkim przez pryzmat korzyści, jakie mogą z niej uzyskać. Jeśli nie widzą możliwości zarobku lub rozwoju biznesowego, szybko tracą zainteresowanie. Jeszcze większym problemem jest jednak słabnąca troska o przekazywanie języka polskiego kolejnym pokoleniom. W rodzinach dwukulturowych dzieci mają naturalną możliwość poznawania dwóch języków i kultur, ale nie zawsze otrzymują odpowiednie wsparcie ze strony rodziców.

Prezes stowarzyszenia podkreśla, że organizacje polonijne starają się zachęcać rodziny do podtrzymywania polskości. Dostępne są kursy językowe, wyjazdy wakacyjne i różnego rodzaju inicjatywy edukacyjne, również wspierane przez polskie instytucje. Mimo to zainteresowanie nie zawsze jest wystarczające. Jej zdaniem ostatecznie najwięcej zależy od wychowania i decyzji podejmowanych w domu, a nie od poziomu wykształcenia rodziców.

Jako przykład podaje własną rodzinę. Jej starsze córki, oprócz słowackich egzaminów maturalnych, zdecydowały się również zdawać dodatkowe polskie matury. Wcześniej uczęszczały do polskiej szkoły w Bratysławie, do której dojeżdżały z Żyliny. Później rodzina zaangażowała się także w utworzenie polskiej szkoły w Żylinie.

Życie Polaków na Słowacji nie różni się jednak zasadniczo od codzienności w Polsce. Poziom życia w obu krajach w dużej mierze się wyrównał, choć oczywiście nadal występują różnice kulturowe, obyczajowe i społeczne. Nie bez znaczenia jest również bliskość języków polskiego i słowackiego, która ułatwia wzajemne kontakty i integrację.

Jednym z najważniejszych zadań Stowarzyszenia Obywatelskiego Polonus jest budowanie pozytywnego wizerunku Polaków na Słowacji. Kiedy Katarzyna Bielik przyjeżdżała do tego kraju, który funkcjonował jeszcze jako część Czechosłowacji, Polacy często byli postrzegani przez pryzmat krzywdzących stereotypów. Kojarzono ich przede wszystkim z handlem, drobnym biznesem i nie zawsze pozytywnymi zachowaniami. Stowarzyszenie od początku starało się pokazywać inną twarz polskości: bogatą kulturowo, przedsiębiorczą i kreatywną.

Dziś, jak zauważa prezes, postrzeganie Polaków zdecydowanie się zmieniło. Dawne stereotypy w dużej mierze ustąpiły miejsca bardziej pozytywnemu obrazowi polskiego społeczeństwa. Dużą rolę odegrała w tym systematyczna działalność kulturalna i edukacyjna organizacji polonijnych.

Stowarzyszenie organizuje festiwale muzyki polskiej, Dni Kultury Polskiej oraz liczne wydarzenia promujące polską historię i literaturę. Do najważniejszych inicjatyw należą Dni Kultury Polskiej w Żylinie, organizowane na Zamku Budatín, a także wydarzenia w Martinie. Ważnym elementem działalności są również spotkania z młodzieżą i wykłady w słowackich szkołach. Ich celem jest przybliżanie Słowakom polskiej historii, kultury i najważniejszych wydarzeń, o których wiedza wciąż bywa ograniczona. Przykładem jest powstanie warszawskie, które, jak zauważa Bielik, nie jest powszechnie znane w słowackim społeczeństwie.

„Celem to jest oczywiście ocieplenie wizerunku Polaka” - twierzdi Katarzyna Bielik, prezes Stowarzyszenia Obywatelskiego Polonus w Żylinie.

Polonus nie ogranicza się jednak wyłącznie do promowania polskiej kultury. Organizacja od lat rozwija współpracę z innymi mniejszościami narodowymi mieszkającymi na Słowacji. Jednym z najważniejszych przedsięwzięć jest Żylińskie Forum Mniejszości Narodowych, które od około 20 lat integruje przedstawicieli różnych społeczności. Współpracują ze sobą między innymi Polacy, Bułgarzy, Czesi, Niemcy, Węgrzy, Ukraińcy oraz osoby rosyjskojęzyczne. Relacje między organizacjami wykraczają poza oficjalne spotkania. Przedstawiciele poszczególnych środowisk uczestniczą w swoich wydarzeniach, zapraszają się nawzajem i wspólnie budują przestrzeń do dialogu międzykulturowego.

Ciekawym obszarem działalności stowarzyszenia jest także współpraca międzynarodowa i realizacja projektów europejskich. Organizacja, mając ograniczone możliwości pozyskiwania tradycyjnych źródeł finansowania, postawiła na aktywne uczestnictwo w programach unijnych. Od lat występuje jako słowacki partner polskich instytucji w projektach współpracy transgranicznej Interreg, a w ostatnim czasie coraz mocniej angażuje się również w program Erasmus.

Szczególne miejsce zajmuje polityka senioralna. Przedstawiciele stowarzyszenia uczestniczą w międzynarodowych projektach skierowanych do starszych osób, które umożliwiają wymianę doświadczeń, poznawanie innych kultur i aktywne spędzanie czasu. Niedawno delegacja wróciła z tygodniowego projektu Erasmus w Kalabrii we Włoszech. Żylina była również gospodarzem międzynarodowych spotkań kobiet, w tym Kongresu Odważnych Kobiet i Międzynarodowego Kongresu Kobiet. W wydarzeniach uczestniczyły przedstawicielki Polonii z Włoch, Niemiec, Austrii, a nawet Grecji.

„My się otwieramy, że tak powiem, na wszystkie ciekawe projekty, także też służymy swoją po prostu pomocą” - mówi Katarzyna Bielik, prezes Stowarzyszenia Obywatelskiego Polonus w Żylinie.

Działalność Polonózu pokazuje, że współczesna Polonia nie musi ograniczać się do podtrzymywania tradycji we własnym środowisku. Może być również aktywnym uczestnikiem życia społecznego, partnerem innych mniejszości i ambasadorem polskiej kultury poza granicami kraju. W przypadku Żyliny szczególnie ważne jest połączenie dwóch zadań: dbania o polską tożsamość wśród kolejnych pokoleń oraz budowania otwartego dialogu z lokalnym społeczeństwem. Bo polskość na emigracji nie jest wyłącznie wspomnieniem kraju pochodzenia. To także codzienna decyzja, by przekazywać język, kulturę i historię dalej, nawet jeśli kolejne pokolenia dorastają już tysiące kilometrów od Polski.

pż

Konsulat RP w Chicago uruchomił nabór wniosków. Polonijne organizacje mogą otrzymać wsparcie na 2027 rok

10.11.2026 11:00
Organizacje polonijne i szkoły działające na terenie amerykańskiego Środkowego Zachodu mogą ubiegać się o wsparcie finansowe Konsulatu Generalnego RP w Chicago. Dofinansowanie obejmie projekty edukacyjne, kulturalne i społeczne planowane na pierwszą połowę 2027 roku. Wnioski należy przesłać najpóźniej do 30 listopada 2026 roku.

Od Sumatry po Bali. Historia i współczesne życie Polaków w Indonezji

12.11.2026 14:28
Od blisko pół wieku mieszka w Indonezji, zna tamtejszą kulturę i historię, a jednocześnie pielęgnuje polskie tradycje i pomaga rodakom, którzy znaleźli się tysiące kilometrów od ojczyzny. Maria Jolanta Pawłowska-Budiman, konsul honorowa Polski w Indonezji, opowiada o historii Polaków na archipelagu, rozproszonej Polonii, polskich śladach w tym kraju oraz o tym, jak wygląda codzienna pomoc rodakom w jednym z największych państw Azji Południowo-Wschodniej.

Wybitny Polak w Niemczech 2026. Już 20 listopada poznamy laureatów prestiżowego konkursu

13.11.2026 09:30
Polacy mieszkający w Niemczech od lat odnoszą sukcesy w różnych dziedzinach życia. Są wśród nich przedsiębiorcy, naukowcy, artyści, sportowcy i społecznicy, którzy swoją pracą budują pozycję polskiej społeczności za Odrą. Już 20 listopada 2026 roku w Berlinie poznamy laureatów konkursu „Wybitny Polak w Niemczech”.