W rozmowie z Polskim Radiem dla Zagranicy, autorka książki „Inteligencja kulturowa. Jak rozwijać kompetencje globalne i osiągać międzynarodowy sukces”, opowiadała o znaczeniu tej kompetencji w XXI wieku, doświadczeniach życia w Brazylii oraz o rosnącym zainteresowaniu polskimi korzeniami wśród brazylijskiej Polonii.
Kompetencja przyszłości
Jak podkreśla Angelina Bejgrowicz, inteligencja kulturowa to zdolność skutecznej współpracy z osobami pochodzącymi z różnych kręgów kulturowych. W dobie globalizacji i międzynarodowych zespołów staje się ona równie ważna jak inteligencja emocjonalna czy tradycyjnie rozumiane IQ.
– Inteligencja kulturowa pomaga zrozumieć, dlaczego ludzie myślą, działają i podejmują decyzje w odmienny sposób. Pozwala budować skuteczne relacje, lepiej negocjować, zarządzać międzynarodowymi zespołami i rozwijać działalność na zagranicznych rynkach – wyjaśnia ekspertka.
Jej zdaniem samo opanowanie języka obcego nie wystarcza do efektywnej współpracy międzynarodowej. Kluczowe jest zrozumienie kontekstu kulturowego i sposobu postrzegania świata przez drugą stronę.
Polska i Brazylia – dwa różne podejścia do zaufania
Jednym z najbardziej wymownych przykładów różnic kulturowych, jakie zauważyła po przeprowadzce do Brazylii, jest sposób budowania zaufania.
W Polsce profesjonalizm często oceniany jest przez pryzmat kompetencji, wyników i skuteczności zawodowej. W Brazylii natomiast równie ważne, a często nawet ważniejsze, są relacje międzyludzkie.
– W Brazylii najpierw trzeba poznać człowieka. Dowiedzieć się, kim jest, co lubi, jakie ma wartości. Dopiero później buduje się współpracę biznesową. Samo wykonywanie zadań na wysokim poziomie nie wystarcza do zdobycia pełnego zaufania – mówi Angelina Bejgrowicz.
Ciekawość zamiast oceniania
Autorka podkreśla, że najważniejszym przesłaniem jej książki jest rozwijanie ciekawości wobec drugiego człowieka.
Zamiast szybko oceniać zachowania innych, warto zastanowić się nad ich przyczynami i kulturowym kontekstem. Jak zauważa, za pozorną arogancją, nieustępliwością czy chłodem mogą kryć się lęk, niepewność lub odmienne doświadczenia społeczne.
– Zachęcam do zadawania sobie pytania: dlaczego ktoś zachowuje się właśnie w taki sposób? Skąd wynikają jego reakcje? Taka postawa otwiera drogę do prawdziwego porozumienia – podkreśla.
Okładka książki Angeliny Bejgrowicz
Czy sztuczna inteligencja zastąpi relacje międzyludzkie?
W swojej działalności zawodowej Angelina Bejgrowicz obserwuje również dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji. Nie uważa jednak, by technologia mogła całkowicie zastąpić kompetencje kulturowe.
Jej zdaniem nawet najbardziej zaawansowane narzędzia tłumaczeniowe nie są w stanie oddać niuansów związanych z mentalnością, historią czy systemem wartości rozmówców.
– Możemy mieć coraz lepsze tłumaczenia i coraz bardziej zaawansowanych cyfrowych asystentów, ale zrozumienie drugiego człowieka wymaga czegoś więcej niż znajomości słów. Potrzebna jest ciekawość, empatia i gotowość do poznawania innych perspektyw – zaznacza.
Ekspertka zwraca również uwagę na ryzyko bezrefleksyjnego polegania na sztucznej inteligencji. Jej zdaniem technologia powinna pełnić rolę pomocnika, a nie zastępować samodzielne myślenie i krytyczną analizę.
Brazylia – spełnione marzenie z dzieciństwa
Historia przeprowadzki Angeliny Bejgrowicz do Brazylii przypomina realizację dziecięcego marzenia. Fascynacja tym krajem zaczęła się już w wieku ośmiu lat, gdy zobaczyła reklamę brazylijskiej kawy.
Po studiach i kilku latach pracy w Polsce postanowiła zaryzykować. Spakowała dwie walizki i wyjechała do Brazylii bez pracy, znajomości i konkretnych planów.
– Pomyślałam, że jeśli się nie uda, przynajmniej spełnię marzenie i zobaczę Brazylię na własne oczy – wspomina.
Dziś, po jedenastu latach życia w tym kraju, prowadzi własną firmę doradczą, wspiera liderów i organizacje w budowaniu relacji międzykulturowych, a także ubiega się o brazylijskie obywatelstwo.
Lekcja brazylijskiej radości życia
Zapytana o najważniejszą życiową lekcję wyniesioną z Brazylii, wskazuje na większy dystans do codziennych problemów oraz naturalną gotowość do wzajemnej pomocy.
– Brazylijczycy potrafią zachować pogodę ducha nawet w trudnych sytuacjach. Wierzą, że problemy można wspólnie rozwiązywać i że warto wspierać się nawzajem – mówi.
Jej zdaniem właśnie ta umiejętność budowania relacji i wspólnoty jest jedną z największych wartości brazylijskiej kultury.
Angelina Bejgrowicz
Polonia w Brazylii odkrywa swoje korzenie
Ekspertka aktywnie współpracuje również z Polonią brazylijską. Jak podkreśla, w ostatnich latach obserwuje wyraźny wzrost zainteresowania polską kulturą, językiem i historią wśród potomków emigrantów.
Coraz częściej osoby należące nawet do szóstego czy siódmego pokolenia potomków polskich osadników podejmują naukę języka polskiego i poszukują swoich rodzinnych korzeni.
W Brazylii prowadzone są także projekty badawcze dotyczące specyficznej odmiany języka polskiego, która rozwijała się tam od XIX wieku i stanowi dziś ważny element dziedzictwa kulturowego kraju.
Spotkanie z inną kulturą pomaga zrozumieć siebie
Zdaniem Angeliny Bejgrowicz kontakt z innymi kulturami pozwala nie tylko lepiej rozumieć świat, ale również spojrzeć na własne przekonania z nowej perspektywy.
– Spotkanie z ludźmi, którzy myślą inaczej niż my, pomaga zweryfikować nasze własne oczywistości. Pozwala zastanowić się, skąd biorą się nasze poglądy i wartości. To jedna z najcenniejszych lekcji, jakie daje doświadczenie międzykulturowe – podsumowuje.
Jej historia pokazuje, że otwartość, ciekawość świata i gotowość do przekraczania granic – zarówno geograficznych, jak i mentalnych – mogą stać się kluczem do sukcesu w coraz bardziej połączonym świecie.
Z Angeliną Bejgrowicz, polską ekspertką ds. negocjacji, współpracy międzykulturowej i kompetencji globalnych, która od ponad dekady mieszka i pracuje w Brazylii, rozmawiała Halina Ostas.