100 lat od śmierci Jana Kasprowicza. Zakopane przypomina poetę i jego Harendę

Ostatnia aktualizacja: 29.07.2026 09:18
- Kasprowicz zamieszkał na Harendzie w 1923 roku. Wraz z żoną kupił dużą willę od malarki Winifred Cooper. Zrezygnował wtedy z pracy na Uniwersytecie Lwowskim i postanowił całkowicie poświęcić się twórczości literackiej. W listach do przyjaciół wielokrotnie pisał, że właśnie tutaj chciał zakończyć swoje życie - mówił w Dwójce Piotr Kyc, prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza.
Maria i Jan Kasprowiczowie na fotografii ze zbiorów Muzeum Jana Kasprowicza na Harendzie
Maria i Jan Kasprowiczowie na fotografii ze zbiorów Muzeum Jana Kasprowicza na HarendzieFoto: Grzegorz Momot/PAP

Wysłuchaj rozmowy w audycji "Wybieram Dwójkę"<<<

1 sierpnia minie sto lat od śmierci Jana Kasprowicza. Z tej okazji w Zakopanem odbędą się uroczystości, wystawy, spektakle, koncerty i spotkania poświęcone poecie oraz jego związkom z Harendą. O programie jubileuszowych obchodów opowiedzieli w Dwójce przedstawiciele Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza.

Harenda, zakopiański salon artystyczny

Piotr Kyc zaznaczył, że poetę przyciągnął do Zakopanego przede wszystkim fakt, że leżało ono w Galicji, co oznaczało większą swobodę i możliwość wyrażania poglądów. - Pamiętajmy, że Kasprowicz pochodził z zaboru pruskiego. Zachwyciło go również piękno tutejszej przyrody, którego brakowało mu na rodzinnych Kujawach. Z czasem urzekła go także kultura góralska - dodał.

Od samego początku Harenda była zakopiańskim salonem artystycznym. Odwiedzali ją malarze, pisarze i muzycy. Żona poety w swoich dziennikach wspominała wizyty Stanisława Ignacego Witkiewicza, Karola Szymanowskiego, Leopolda Staffa i wielu innych wybitnych twórców.

- Kornel Makuszyński, przyjaciel Kasprowicza, napisał kiedyś pięknie, że gospodarz domu "z każdym dzielił się uśmiechem jak chlebem". Do dziś na ścianach domu można oglądać obrazy pozostawione przez bywalców Harendy. Wiszą dokładnie w tych miejscach, w których zawiesili je gospodarze. Są tam również portrety Jana i Marii Kasprowiczów autorstwa Witkacego. Odnosi się wrażenie, jakby czas zatrzymał się w miejscu - mówiła w Dwójce Beata Denis-Jastrzębska.

Czytaj także:

Jan Kasprowicz: poeta, uczony i tłumacz

Główne obchody setnej rocznicy śmierci Jana Kasprowicza odbędą się 30 i 31 lipca oraz 1 i 2 sierpnia. Choć jubileuszowy program trwa przez cały rok, właśnie te cztery dni będą jego kulminacją. - Zaplanowaliśmy m.in. otwarcie wystawy. Skupiliśmy się na ostatnich latach życia poety, czyli okresie, gdy mieszkał na ukochanej Harendzie. Zwiedzający poznają Kasprowicza jako autorytet literacki, rektora Uniwersytetu Lwowskiego, członka licznych organizacji naukowych i kulturalnych oraz wybitnego tłumacza - powiedział w Dwójce Karol Jaworski.

- Przypominamy również, że jego twórczość była przekładana na wiele języków europejskich – m.in. niemiecki, rosyjski, bułgarski, a szczególnie włoski, gdzie cieszyła się dużym uznaniem. Pokazujemy także jego zaangażowanie w życie społeczno-polityczne, między innymi udział w działaniach związanych z plebiscytem na Warmii, Mazurach i Powiślu. Oczywiście ważną część ekspozycji stanowi okres harendziański – lata spędzone w Zakopanem, choroba, śmierć poety oraz budowa jego mauzoleum. Wystawę będzie można oglądać od 31 lipca do 10 września - dodał.


Dziewiętnaście wspomnień o Janie Kasprowiczu

2 sierpnia zaplanowano wieczór na Harendzie zatytułowany "Przyjaciel całego świata. Jan Kasprowicz we wspomnieniach". - Będziemy pracować na tekstach źródłowych – wspomnieniach osób, które znały Jana Kasprowicza osobiście. Chcemy stworzyć wielogłosowy portret poety. Będzie to dziewiętnaście tekstów dziewiętnastu autorów, obejmujących niemal całe jego życie – od lat młodzieńczych aż po ostatnie dni - powiedział Piotr Kyc.

- Z tych wspomnień wyłoni się obraz człowieka niezwykle ciekawego. Nie tylko wybitnego poety, wielkiego autorytetu moralnego i literackiego, ale także zwyczajnego człowieka, którego bliscy cenili za życzliwość i serdeczność - dodał prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza.

***

Tytuł audycji: Wybieram Dwójkę

Prowadzenie: Jakub Kukla

Goście: Piotr Kyc (prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza), Beata Denis-Jastrzębska, Karol Jaworski (członkowie stowarzyszenia)

Data emisji: 28.07.2026

Godz. emisji: 17.30

Czytaj także

Harenda. Tu żył i tu spoczął Jan Kasprowicz

Ostatnia aktualizacja: 19.12.2025 13:25
- Przez ponad 30 lat, niemal rokrocznie, Jan Kasprowicz przyjeżdżał na wakacje w swoje ukochane Tatry, zatrzymując się w Poroninie. Marzył o tym, żeby kiedyś mieć tu swój własny dom i w 1923 roku nadarzyła się znakomita okazja. Dowiedział się, że do kupienia jest wspaniały, nowo wybudowany dom na osiedlu Harenda, w połowie drogi między Poroninem a Zakopanem - mówiła w Dwójce Małgorzata Karpiel z Muzeum Jana Kasprowicza w Zakopanem.
rozwiń zwiń