A.A. Milne napisał historię o mieszkańcach Stumilowego Lasu dla swojego syna Christophera. Opowieść, której bohaterami stały się zabawki chłopca, szybko wyszła poza jedynie rodzinny świat. – "Kubuś Puchatek" był tłumaczony na wiele języków, w wielu krajach. Podobnie jak w Polsce, wpisał się na stałe do kanonów rodzimych – mówiła w Dwójce dr Anna Czernow, badaczka literatury dla dzieci i młodzieży.
Posłuchaj w audycji "O wszystkim z kulturą" >>>
Jakiego Kubusia Puchatka znamy współcześnie?
Sto lat po premierze znajomość samego bohatera nie musi już oznaczać znajomości książki Milne’a. Puchatek przez dekady pojawiał się w kolejnych ekranizacjach i tekstach kultury. Zdaniem dr Anny Czernow, to właśnie one mogą być pierwszą drogą do Stumilowego Lasu dla współczesnych dzieci.
– Wydaje mi się, aczkolwiek nie prowadziłam badań na ten temat, że tak się zikonizowała ta postać, również dzięki ekranizacjom, dzięki innym tekstom kultury, że dzieci współczesne poznają Kubusia różnymi drogami, niekoniecznie czytając te dwie klasyczne powieści – podkreśliła.
Książka, która dzięki Irenie Tuwim "stała się polska"
Profesor Michał Rusinek upatruje źródeł popularności książki także w jej polskim przekładzie. Zdaniem literaturoznawcy tłumaczenie autorstwa Ireny Tuwim sprawiło, że opowieść Milne’a została włączona do rodzimej kultury. – Fenomen tej książki, jej popularności także w Polsce, bierze się po pierwsze z tego, że ona została genialnie, a właściwie kongenialnie przetłumaczona. Stała się polską książką. W dodatku ten przekład właściwie się nie zestarzał – mówił podczas spotkania w Dwójce.
Sam przekład nie wyjaśnia jednak, dlaczego mieszkańcy Stumilowego Lasu pozostają czytelni dla kolejnych pokoleń. Profesor Michał Rusinek zwrócił uwagę na sposób, w jaki Milne skonstruował swoich bohaterów. Przywołał przy tym starożytny topos puer senex. – To połączenie dziecięcej czy młodzieńczej umiejętności dziwienia się światu z doświadczeniem osoby starej. Proszę zwrócić uwagę, że tak są skonstruowane postaci w tej książce. Właściwie nie mają wieku, to nie są dzieci, to są ich towarzysze, bo przecież to jest świat zabawek – tłumaczył. – Na pewno te postaci są skonstruowane w sposób, który nie podlega upływowi czasu. To jest jakiś niezwykły fenomen. No już nie mówiąc o języku, który także – myślę tutaj nie o przekładzie, a o oryginale – jest niezwykły – dodał.
Stumilowy Las istniał naprawdę
Warto zaznaczyć, że literacka kraina Kubusia Puchatka miała swój rzeczywisty pierwowzór. Był nim Ashdown Forest, do którego w Milne przeprowadził się wraz z rodziną w 1925 roku. – To był pierwowzór, w którym autor doznał inspiracji – zaznaczył dr Joachim Popek, który specjalizuje się w historii gospodarczej i społecznej. To właśnie to wydarzenie zainteresowało go na tyle, by z pomocą opowieści dostrzec podobieństwo między stosunkami społecznymi w Wielkiej Brytanii a tymi, które funkcjonowały w Karpatach. – Mamy więcej wspólnego, niż może się wydawać. Łączą nas niesamowicie ciekawe commons, czyli wspólnoty gruntowe – tłumaczył.
***
- "Kubuś Puchatek" ukazał się w 1926 roku, a "Chatka Puchatka" – w 1928 roku. Obie książki dziesięć lat później przełożyła na język polski Irena Tuwim, siostra Juliana Tuwima.
- To Irenie Tuwim zawdzięczamy polskie imię bohatera. W oryginale książka nosi tytuł „Winnie-the-Pooh”. Imię Winnie pochodziło od niedźwiedzicy, którą Christopher, syn Milne’a, zobaczył w londyńskim zoo. Tak samo nazwał później swojego pluszowego misia.
- 18 stycznia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Kubusia Puchatka. Data przypada na dzień urodzin Alana Alexandra Milne’a.
***
Tytuł audycji: O wszystkim z kulturą
Prowadzenie: Jan Kanty Zienko
Goście: dr Anna Czernow (tłumaczka, badaczka literatury dla dzieci i młodzieży, krytyczka literacka), prof. Michał Rusinek (literaturoznawca, tłumacz i pisarz), dr Joachim Popek (specjalista w teamtyce historii gospodarczej i społecznej)
Data emisji: 13.10.2026
Godz. emisji: 19.10
oprac. zuzannachowaniec
