X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
RCKL

Święto Matki Boskiej Gromnicznej

Ostatnia aktualizacja: 04.02.2019 09:00
W tradycji ludowej – gromnica bronić miała ludzi i ich domostwa przed groźnymi żywiołami, a przede wszystkim przed burzą, uderzeniem pioruna i ogniem. Uważano, że posiada moc odwracania gromów i błyskawic i stąd wzięła się jej ludowa nazwa. 
Audio
  • Dr Barbara Ogrodowska opowiada o święcie Matki Boskiej Gromnicznej (Dwójka/Poranek Dwójki)
Radom, 02.02.2014. Obchody Święta Matki Boskiej Gromnicznej w Muzeum Wsi Radomskiej.
Radom, 02.02.2014. Obchody Święta Matki Boskiej Gromnicznej w Muzeum Wsi Radomskiej.Foto: PAP/Michał Walczak

Drugiego lutego w kościele obchodzimy święto Ofiarowania Jezusa w Świątyni i święto Oczyszczenia Najświętszej Marii Panny w całej Polsce w tradycji ludowej, ale w ogóle w tradycji Polskiej jest to dzień znany pod nazwą święto Matki Boskiej Gromnicznej, ponieważ w tym dniu święci się w kościołach gromnice odlane ze szlachetnego białego albo jasnożółtego wosku. Jest to święto upamiętniające fakt, który był bardzo ściśle przestrzegany w tradycji judaistycznej, że pierworodnego syna należało w czterdziestym dniu życia zanieść do świątyni i ofiarować Bogu. Tak się stało z Jezusem, tam uczcili go starzec Symeon i prorokini Anna znamiennymi słowami, że mogą już odejść z tego świata.

W tradycji polskiej Matka Boska Gromniczna to postać, z którą wiążą się bardzo piękne podania i legendy. W ikonografii polskiej przedstawiającą Matkę Boską Gromniczną, jest ona pokazywana z płonąca świecą i często w zimowym pejzażu, zwykle nocnym, często świeca odpędza wilki. Wierzono, że matka boska, której święto obchodzi się drugiego lutego chodzi nocą po całym świecie i pilnuje ozimin, żeby wiatr nie odwiał z niej śniegu i żeby nie pomarzły. Pilnuje gospodarstw, żeby wilki głodne o tej porze roku nie porywały trzody, owiec, krów, ale także lituje się nad wilkami, bierze je w swoją opiekę i tak jak to opisała Kazimiera Iłłakowiczówna w swoim pięknym wierszu „Wilk gromniczny” napomina wilki i chroni je pod swoim płaszczem, żeby nie zmarzły i żeby wieśniacy rozgniewani szkodami, które one czynią nie połamali im kości. Za to domaga się, żeby jeden wynędzniały wilk, który schronił się pod jej płaszczem chodził z nią i oświetlał jej drogę swoimi jarzącymi się ślepiami.

Z gromnicą, która została poświęcona w kościele w święto Matki Boskiej Gromnicznej wiążą się liczne wierzenia i zwyczaje ludowe. Podczas nabożeństwa bacznie obserwowano palące się świece: gdy obficie kapał z nich wosk – zima miała być jeszcze długa, mroźna i dokuczliwa; skwiercząca gromnica wróżyła częste letnie burze i deszcze. Sama zaś świeca – gruba, poświęcona w kościele, woskowa gromnica, z ozdobną profitką, przybrana zieloną gałązką i wstążeczkami – posiadać miała wiele różnych, niezwykłych właściwości.

W tradycji Kościoła – symbolizuje światło wiary, łaskę Bożą i światłość wiekuistą. Zapalano ją więc zawsze w godzinę  śmierci i wkładano w ręce konającym, aby prowadziła ich do wiecznego zbawienia.

W tradycji ludowej – gromnica bronić miała ludzi i ich domostwa przed groźnymi żywiołami, a przede wszystkim przed burzą, uderzeniem pioruna i ogniem. Uważano, że posiada moc odwracania gromów i błyskawic i stąd wzięła się jej ludowa nazwa. Dlatego, po powrocie z kościoła, płomieniem poświęconej gromnicy kopcono znak krzyża na belkach stropowych, a w czasie burzy stawiano zapaloną gromnicę w oknie lub obchodzono z nią dom i całe obejście.

Stosowano ją także w różnych zabiegach medycznych. Na Podlasiu płomieniem przyniesionej z kościoła gromnicy opalano dzieciom końce włosów, aby ustrzec je przed zapaleniem uszu. Na ziemi rzeszowskiej natomiast okręcano gromnice pasemkiem lnianej kądzieli. Poświęcone na gromnicy pasemko lnu palono później nad chorymi, w przekonaniu, że w ten sposób spala się różę i płomienicę oraz inne choroby przebiegające z ostrym, zapalnym odczynem skóry. Profilaktycznie po zgaszeniu gromnicy, połykano jej dym wierząc, że zapobiega to bólowi gardła i próchnicy zębów. Krople zastygłego na gromnicy wosku cieśle wkładali zwyczajowo pod węgły budowanego, nowego domu i w szczeliny między belkami, na szczęście i błogosławieństwo Boże.

Zachęcamy do wysłuchania całości nagrania

***

Tytuł audycjiAbecadło etnografa

Przygotowała: Hanna Szczęśniak

Gość: dr Barbara Ogrodowska

Data emisji: 03.02.2019 

Godzina emisji: 8.50


gs

Zobacz więcej na temat: folklor antropologia

Czytaj także

Wigilijne potrawy

Ostatnia aktualizacja: 22.12.2018 19:00
O tym, co zwyczajowo stawiano niegdyś na polskich stołach wigilijnych, opowiada dr Barbara Ogrodowska.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nowy Rok

Ostatnia aktualizacja: 29.12.2018 19:00
Dr Barbara Ogrodowska opowiada o polskich zwyczajach noworocznych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Trzech Króli – święto objawienia się Boga światu

Ostatnia aktualizacja: 05.01.2019 13:50
Święto Trzech Króli, święto Objawienia Pańskiego, zwane Epifanią, jest jednym z najstarszych świąt chrześcijańskich, starszym niż Boże Narodzenie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wesele

Ostatnia aktualizacja: 13.01.2019 17:00
Wesele rozpoczynało się osobno w grupach dziewcząt, nie kobiet, od wieczoru panieńskiego. Jednocześnie drugi nurt obchodów rozpoczynał się u młodego, który zbierał kawalerów.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Adwent, czas oczekiwania

Ostatnia aktualizacja: 08.12.2018 09:00
- Wzięty od łacińskiego adventus, oznaczającego przyjście, Adwent to czterotygodniowy czas przygotowań do wielkiego święta, Bożego Narodzenia. Sięga aż IV wieku - mówiła w audycji etnograf, dr Barbara Ogrodowska.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Niedziela Palmowa

Ostatnia aktualizacja: 14.04.2019 10:00
Niedziela Palmowa w Polsce jest nazywana Niedzielą Kwietną albo Wierzbną i jest bardzo uroczystą niedzielą Wielkiego Postu, obchodzoną na tydzień przed Wielkanocą.
rozwiń zwiń