X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Wielka schizma wschodnia, czyli rozłam w Kościele

Ostatnia aktualizacja: 16.07.2019 06:09
Przyczyny rozłamu w Kościele powszechnym na rzymskokatolicki i prawosławny tkwią w odmiennych warunkach życia politycznego, ekonomicznego i religijnego zachodniej i wschodniej części dawnego Cesarstwa Rzymskiego. W głębokiej odmienności ducha rzymskiego i greckiego.
Audio
  • Audycja historyczna o przyczynach, okolicznościach i skutkach podziału chrześcijaństwa na wyznanie rzymskokatolickie i prawosławne z udziałem prof. Oktawiusza Jurewicza. (PR, 19.04.1983).
Ostatnia wieczerza pędzla Leonarda da Vinci
Ostatnia wieczerza pędzla Leonarda da Vinci Foto: Wikimedia Commons

16 lipca 1054 roku wysłannik papieża Leona IX nałożył ekskomunikę na patriarchę Konstantynopola Michała I Cerulariusza. Tym samym rozpoczęła się wielka schizma wschodnia, zrywająca jedność Kościoła Chrześcijańskiego.

Imperium Romanum

Kształtowanie się chrześcijaństwa w pierwszym tysiącleciu było ściśle związane z wydarzeniami społeczno-politycznymi na terenie Cesarstwa Rzymskiego. Jego wewnętrznym zróżnicowaniem i podziałem. Oczywiście życie Kościoła toczyło się także w sensie czysto religijnym. W kwestiach zasad wiary, dysputy teologicznej, formy kultu religijnego, czy obrządku. Jak zatem doszło do podziału Cesarstwa, a potem Kościoła powszechnego?

Imperium Romanum obejmowało terytoria 27 nowożytnych państw. Rozciągało się od Eufratu po dzisiejszą Portugalię. Nie sposób było rządzić takim państwem z Rzymu, więc nieuchronnie nadszedł czas, kiedy centrum życia politycznego i kulturalnego zaczął przesuwać się na wschód. Podział cesarstwa i wielka wędrówka ludów znacznie osłabiła zachodnią część imperium. Rzym stopniowo tracił swoje znaczenie, aż w 330 roku Konstantyn Wielki przeniósł stolicę do Konstantynopola. W 476 roku po najeździe barbarzyńców Cesarstwo Zachodnie przestało istnieć.

Widok na Konstantynopol fot. Wikimedia Commons.
Widok na Konstantynopol fot. Wikimedia Common/dp

Rozwój chrześcijaństwa

Chrześcijaństwo stało się najpopularniejszą religią w cesarstwie. Kościół chrześcijański działał pod zwierzchnictwem pięciu patriarchatów - w Rzymie, Aleksandrii, Jerozolimie, Antiochii i Konstantynopolu.

- Ówcześni chrześcijanie wyszli z przekonania, że Bóg dał człowiekowi pięć zmysłów, wobec tego niech będzie pięć patriarchatów. One były absolutnie równorzędne wobec siebie. Nie można mówić o żadnym prymacie – mówił na antenie Polskiego Radia prof. Oktawiusz Jurewicz, były dyrektor Instytutu Filologii Klasycznej Uniwersytetu Warszawskiego.

Narastający rozdźwięk

Jednak formalna jedność Kościoła już w okresie siedmiu soborów (lata 325-787) była wielokrotnie zagrożona. Rywalizacja dawnej (Rzym) i nowej (Konstantynopol) stolicy cesarstwa, a także ich biskupów pogłębiała rozdźwięk między łacińskim zachodem, a greckim wschodem.

Rzym nie chciał zrezygnować z przywilejów politycznych pierwszej stolicy cesarstwa, z silnym autorytetem jej biskupa – patrona jednej z pierwotnych gmin chrześcijańskich z tradycjami apostolskimi nawiązującymi do misji św. Piotra i Pawła. Ponadto, na wskutek upadku cesarstwa zachodniego, uwolnił się od uciążliwej niekiedy opieki cesarskiej.

Podział chrześcijaństwa od 1054 roku fot. Wikimedia Commons.
Podział chrześcijaństwa od 1054 roku fot. Wikimedia Commons/dp

- Wszystko to przyczyniając się do wywyższenia biskupa rzymskiego i wzmocnienia jego władzy w Kościele powodowało antagonizmy między kościelnym wschodem, a zachodem – tłumaczył prof. Jurewicz.

Przyczyny rozłamu

Przyczyny rozłamu, tak zwanej schizmy w kościele powszechnym, czyli podziale na kościół zachodni (rzymskokatolicki) i wschodnio-bizantyjski (prawosławny) tkwią nie tyle w tendencjach papieży rzymskich i patriarchów konstantynopolitańskich do panowania nad całością kościoła powszechnego, ile w odmiennych warunkach życia politycznego, ekonomicznego i religijnego zachodniej i wschodniej części cesarstwa. W głębokiej odmienności ducha rzymskiego i greckiego. Odrębności przejawiającej się u Greków szczególnie głębokim zamiłowaniu do filozofii i sztuki oraz zainteresowaniu zagadnieniami dogmatycznymi. U Rzymian zaś w zdolnościach politycznych, prawnych i organizacyjnych.

- Wszystkie te okoliczności tworzyły z biegiem czasu także odrębność wyznawania i przeżywania religii. Kościół starał się być odmienny. Aż w 1054 roku doszło do podziału na kościół rzymski i kościół wschodni – mówił gość audycji.

Różnice dogmatyczne

Zasadnicze różnice dogmatyczne między kościołami wynikają między innymi w różnicy w podejściu do zagadnienia zmienności i rozwoju dogmatu. Kościół prawosławny nie uznaje i nie przyjmuje dogmatów katolickich rozwiniętych i ogłoszonych po VII soborze powszechnym. O pochodzeniu ducha świętego, o pierwszeństwie apostoła Piotra w stosunku do innych apostołów, o prymacie biskupa rzymskiego, papieża jako głowy Kościoła,  o czyśćcu i niepokalanym poczęciu Najświętszej Marii Panny.

Próby porozumienia

Po 1054 roku przez kilka wieków nie było porozumienia między kościołem wschodnim i zachodnim. Pierwsze próby podjęto na soborach unijnych w Lyonie w 1276 roku, a następnie na soborach z XV wieku. Tendencje do ugody na tle dogmatycznym były konsekwencją sytuacji politycznej, w jakiej znajdowało się Bizancjum. W obliczu zagrożenia tureckiego cesarz był zmuszony zwrócić się o pomoc zbrojną na zachód, przede wszystkim do cieszącego się największą czcią papieża. W 1453 roku padł Konstantynopol, a Turcy zajęli tereny Bizancjum niwecząc szansę na ponowne zjednoczenie chrześcijaństwa.

Jednak tendencje unijne miały wielkie znaczenie dla Polski. W Brześciu Litewskim w 1596 roku postanowiono o unii między kościołem prawosławnym, a kościołem katolickim I Rzeczypospolitej.

Prawosławie rozwijało się dalej w różnych krajach, przede wszystkim w Europie Wschodniej i Południowo-Wschodniej. I od wówczas, aż do czasów współczesnych kontaktów między kościołami na wysokim szczeblu nie ma.

Posłuchaj audycji o przyczynach, okolicznościach i skutkach podziału chrześcijaństwa na wyznanie rzymskokatolickie i prawosławne.

mjm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Hagia Sofia – pierwszy kościół chrześcijańskiego Wschodu

Ostatnia aktualizacja: 23.02.2013 07:00
Jeśli ktoś wejdzie do wnętrza Hagii Sofii to zrozumie, jak wspaniałe było to osiągnięcie i nie zdziwi się słowom cesarza Justyniana, który podczas konsekracji kościoła w 537 roku wykrzyknął: ”Salomonie przewyższyłem Ciebie!”.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Konstantyn I Wielki - postawił na mniejszość

Ostatnia aktualizacja: 27.02.2019 07:00
Postać Konstantyna I Wielkiego kojarzona jest przede wszystkim z przyznaniem wyznawcom Jezusa Chrystusa wolności wyznania. Dzięki niemu ustały prześladowania, a chrześcijaństwo zostało uznane jako religia dopuszczona.
rozwiń zwiń

Czytaj także

1700 lat temu chrześcijanie uzyskali wolność wyznania

Ostatnia aktualizacja: 13.06.2013 07:00
Przed decydującym starciem o Rzym cesarz Konstantyn miał ujrzeć na niebie krzyż i napis: ”Pod tym znakiem zwyciężysz”. Czy tak było? Faktem jest, że rok po bitwie, w 313 r. przyznał chrześcijanom całkowitą swobodę kultu.
rozwiń zwiń