Historia

Jan Grudziński - kapitan zaginionego okrętu

Ostatnia aktualizacja: 03.12.2019 06:00
3 grudnia 1907 przyszedł na świat Jan Grudziński, kapitan marynarki, dowódca ORP "Kujawiak" i ORP "Orzeł", inicjator ucieczki tego okrętu z portu w Tallinie.
Audio
  • Opowieść Jana Nowaka - dyrektora Rozgłośni Polskiej RWE - o niezwykłych losach płyty gramofonowej, niezawierającej - wbrew przypuszczeniom - głosu komandora Jana Grudzińskiego (RWE 23.12.1962)
  • Rozmowa na temat ucieczki ORP "Orzeł" dla BBC zarejestrowana 18 grudnia 1939. Mówi najprawdopodobniej kpt. Stanisław Pierzchlewski, autorem tekstu wypowiedzi najprawdopodobniej był Jan Grudziński.
Jan Grudziński, źr. Jerzy Pertek: Dzieje ORP Orzeł, Gdynia 1966 Wikimedia Commonsdp
Jan Grudziński, źr. Jerzy Pertek: Dzieje ORP Orzeł, Gdynia 1966/ Wikimedia Commons/dp

Jan Grudziński urodził się w Kijowie. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości razem z rodzicami przeprowadził się do Lwowa. Tam uczył się w korpusie kadetów. Stefan Łaszkiewicz, kolega ze szkolnej ławy Grudzińskiego w książce "Szum młodości" wspominał przyszłego kapitana jako bystrego i zawadiackiego młodzieńca ze skłonnością do płatania psikusów. 

W 1928 roku Grudziński ukończył w Toruniu Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej. W swojej karierze pływał na transatlantyku MS "Piłsudski", ORP "Smok", dowodził okrętem ORP "Kujawiak" i łodziami podwodnymi ORP "Sęp" oraz ORP "Orzeł". 

Nad tą drugą dowództwo przejął po komandorze Henryku Kłoczkowskim, po wybuchu II wojny światowej, już po zawinięciu "Orła" do neutralnego portu w Tallinie. To Grudziński był jednym z organizatorów ucieczki okrętu z internowania. 

Pod jego komendą "Orzeł" przedostał się przez Bałtyk i Cieśniny Duńskie do Wielkiej Brytanii oraz brał udział w brawurowej akcji zatopienia niemieckiego transportowca "Rio de Janeiro". Jan Grudziński, razem ze swoją załogą i okrętem, zginął w okolicach cieśniny Skagerrak. Dokładne okoliczności zatonięcia okrętu i miejsce spoczynku wraku do dziś nie są znane. 

Przez wiele lat w archiwach BBC znajdowała się płyta z rzekomym nagraniem głosu Grudzińskiego. Jan Nowak-Jeziorański odkrył jednak, że głos należy do oficera-mechanika na "Orle", Stanisława Pierzchlewskiego, zaś Grudziński był autorem tekstu. Posłuchaj, jak doszło do rozwiązania zagadki nagrania z 18 grudnia 1939. 

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Mamert Stankiewicz - pierwszy kapitan II RP

Ostatnia aktualizacja: 26.11.2019 05:55
Surowy i poważny jak morze, na którym służył. Dowodził najważniejszymi statkami cywilnymi w przedwojennej polskiej flocie. Zginął jak przystało na kapitana - w trakcie rejsu, troszcząc się o załogę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Karol Olgierd Borchardt - kapitan własnej duszy

Ostatnia aktualizacja: 25.03.2020 06:00
25 marca 1905 roku urodził się Karol Olgierd Borchardt, kapitan żeglugi wielkiej, pisarz i nauczyciel pokoleń polskich marynarzy. Na jego "Znaczy Kapitanie" wychowały się tysiące młodych ludzi.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tadeusz Morgenstern-Podjazd - kapitan ORP "Wicher"

Ostatnia aktualizacja: 05.10.2017 06:04
Był jednym z twórców Marynarki Wojennej w II Rzeczpospolitej. Jako kapitan flagowego kontrtorpedowca ORP "Wicher" towarzyszył Józefowi Piłsudskiemu w jego podróży na Maderę. Marszałek miał do niego pełne zaufanie. Osobiście powierzył mu istotną dla prestiżu Polski misję.
rozwiń zwiń

Czytaj także

ORP "Błyskawica" – bohaterska szczęściara

Ostatnia aktualizacja: 01.10.2019 08:00
- Błyskawica uczestniczyła właściwie we wszystkich ważniejszych operacjach bojowych II wojny światowej, przepływając szlak liczący blisko 150 tys. mil morskich – mówił dr Janusz Osica na antenie Polskiego Radia.
rozwiń zwiń