Historia

Piotr Wysocki - inicjator powstania listopadowego

Ostatnia aktualizacja: 06.01.2021 05:40
- Fenomen Piotra Wysockiego był możliwy na tle chyba endemicznie występującego w Polsce problemu: kto ma rządzić krajem? – mówił na antenie Polskiego Radia dr Krzysztof Bauer. Paradoks zrywu podchorążych polegał na tym, że oni sami nie wierzyli, że mogą poprowadzić bunt.
Piotr Wysocki,  litografia Franoisa Le Villaina, źr. Wikimedia Commonsdp
Piotr Wysocki, litografia Françoisa Le Villaina, źr. Wikimedia Commons/dp

6 stycznia mija 146. rocznica śmierci Piotra Wysockiego. Zmarł w 1875 roku w samotności, w podarowanym mu przez społeczeństwo domu w Warce.

Przywódca spisku

Wieczorem 29 listopada 1830 roku Piotr Wysocki, przywódca spisku podchorążych, wkroczył do budynku Szkoły Podchorążych w warszawskich Łazienkach Królewskich i wydał spiskowcom sygnał do rozpoczęcia powstania listopadowego

– Polacy! Wybiła godzina zemsty. Dziś umrzeć lub zwyciężyć potrzeba! Idźmy, a piersi wasze niech będą Termopilami dla wrogów – przemówił do podchorążych.

Żołnierz-konspirator

Wysocki urodził się 10 września 1797 roku. Od 1818 roku był kadetem w Szkole Podchorążych Piechoty. W placówce panowały drakońskie metody szkolenia wprowadzone przez Wielkiego Księcia Konstantego, które pchnęły Wysockiego ku tajnym środowiskom patriotycznym.

Jako instruktor w Szkole Podchorążych w 1828 roku zaczął organizować konspiracyjną organizację niepodległościową, nazwaną od jego nazwiska Sprzysiężeniem Wysockiego. Początkowo celem spiskowców było zmuszenie cara do przestrzegania konstytucji Królestwa Polskiego, ale ostatecznie postawili przed sobą znacznie poważniejsze zadanie - wywołanie zrywu niepodległościowego i wyzwolenie ojczyzny.

Posłuchaj
15:10 piotr wysocki___609_98_iv_tr_0-0_1081110956632367[00].mp3 Spór o postać Piotra Wysockiego w audycji Andrzeja Sowy z cyklu "Na historycznej wokandzie". (PR, 2.03.1998) 

Narobił bałaganu, posprzątać mieli inni

Bezpośrednim impulsem do rozpoczęcia powstania listopadowego była możliwość użycia armii polskiej do tłumienia powstania w Belgii oraz groźba dekonspiracji organizacji. Wysocki nie wierzył w to, że sam może stanąć na czele zrywu. Opierał swoją koncepcję na założeniu, że podchorążowie rozpoczną zryw, a następnie oddadzą władzę w ręce bardziej doświadczonych oficerów i polityków.

Udało mu się zrealizować pierwotne założenie. Spiskowcy opanowali Warszawę w nocy z 29 na 30 listopada, a wielki książę Konstanty uciekł z miasta. Pod wpływem opinii publicznej, elity Królestwa Polskiego musiały dołączyć do buntu przeciwko carowi. Zrobiły to jednak niechętnie, ponieważ nie wierzyły w zwycięstwo. Piotr Wysocki, jako sprawca całego zamieszania, stał się obiektem ich nienawiści.

– Piotr Wysocki niechętnie był traktowany już przez pierwszego dyktatora powstania, generała Józefa Chłopickiego  mówił prof. Andrzej Notkowski w audycji Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego z cyklu "Kronika niezwykłych Polaków". – Od samego początku powstania uczestniczył w wielu bitwach, walczył między innymi w bitwie pod Grochowem i brał udział w wyprawie generała Dwernickiego na Wołyń i uzyskał za bohaterską postawę stopień pułkownika.

Posłuchaj
06:41 piotr wysocki - przywódca spisku podchorążych, sybirak___2254_02_iv_tr_0-0_1033788156679344[00].mp3 Audycja Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego z cyklu "Kronika niezwykłych Polaków" poświęcona Piotrowi Wysockiemu. (PR, 17.07.2002) 

Los katorżnika

We wrześniu 1831 roku dowodził jedną z redut w obronie Warszawy. Odniósł rany w walce i dostał się do rosyjskiej niewoli, po czym został przez carski sąd skazany na karę śmierci, którą następnie zmieniono na 20 lat katorgi. Syberyjskie trudy spowodowały, że podupadł na zdrowiu. Do kraju wrócił w 1857 roku na mocy amnestii. Nie mógł jednak osiedlić się w pobliżu Warszawy.

bm

Czytaj także

Powstanie listopadowe – klęska na własne życzenie

Ostatnia aktualizacja: 29.11.2020 06:00
Rządy cara Mikołaja I, łamanie przez niego konstytucji z 1815 roku, wprowadzenie cenzury, prześladowania organizacji patriotycznych – to główne przyczyny wybuchu powstania listopadowego. Do ujścia nastrojów rewolucyjnych doszło w nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wacław Rzewuski – romantyk, podróżnik, arabski emir

Ostatnia aktualizacja: 15.12.2020 05:40
Brytyjczycy mają swojego Lawrence’a, Polacy – Rzewuskiego. Los nomada, przemierzającego na ukochanych koniach rozległe przestrzenie był dla niego ideałem. Już za życia stał się dla Arabów legendą.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Józef Chłopicki i kompleks klęski Napoleona

Ostatnia aktualizacja: 14.03.2021 05:50
250 lat temu urodził się Józef Chłopicki. Był jednym z najbardziej doświadczonych polskich dowódców epoki zrywu listopadowego. Z armią napoleońską zwojował całą Europę – od Półwyspu Iberyjskiego po Moskwę. Dlaczego zatem nie sprawdził się jako dyktator powstania?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Michał Czajkowski vel Sadyk Pasza – tragiczny romantyk

Ostatnia aktualizacja: 04.01.2021 05:30
Czajkowskiemu marzyło się odrodzenie Rzeczypospolitej, które dokonałoby się szablami Kozaków. Romantyczna idea zaprowadziła go aż do Turcji. Dziś 135. rocznica śmierci pisarza, poety i romantyka. 
rozwiń zwiń