Historia

Historia warszawskiego metra zaczęła się w dwudziestoleciu międzywojennym

Ostatnia aktualizacja: 14.12.2019 05:45
69 lat temu, 14 grudnia 1950 roku prezydium komunistycznego rządu podjęło uchwałę o wybudowaniu w Warszawie do 1956 roku linii metra.
Audio
  • Metro a historia Polski - reportaż Eweliny Karpacz-Oboładze. (PR, 2015)
Zdjęcie ilustracyjne
Zdjęcie ilustracyjneFoto: Robson90/shutterstock

Pięć lat po wojnie... już pięć lat po wojnie, 14 grudnia 1950 roku, rząd podjął uchwałę o budowie warszawskiego metra. Proszę sobie wyobrazić doszczętnie zburzone miasto, które mimo wszystko chce nadal być Stolicą Polski, największą w kraju aglomeracją, siedzibą władz i państwowych urzędów. Proszę wyobrazić sobie te setki tysięcy ludzi ciągnących do Warszawy, część z nich wracała do swojego ukochanego miasta, część "ciągnęła za pracą", dla pozostałych była to okazja na zmianę miejsca zamieszkania – bo wszyscy tam jechali.

Miasto musiało się odbudować w każdej płaszczyźnie – mieszkania, zakłady pracy, jednostki usługowe, placówki oświatowe, miejsca rozrywki. Władze dobrze pomyślały, że jeśli budować metro, to najlepiej zacząć jak najszybciej, kiedy wkoło wszystko się buduje, kiedy wszystkie budowy można odpowiednio ze sobą zgrać – zaplanować, rozkopać i zakończyć. Myśląc o Warszawie wielkiej i odpowiednio zurbanizowanej, nie sposób było ominąć systemu komunikacji, a najwygodniejszym rozwiązaniem, tym najbardziej bezkolizyjnym, było metro. Stąd tak szybko pomyślano o jego zaplanowaniu i zbudowaniu. Wszak większość stolic Europy już go miało i to od dawna.

Pierwsze metro na świecie

Pierwsze światowe metro było tunelem kolejowym o długości około 500 metrów i zostało otwarte w 1845 roku w Nowym Jorku, pod ulicami Brooklynu. Jednak dopiero 10 stycznia 1863 roku otwarto pierwszą, całkowicie podziemną, linię metra w Londynie. Zbudowano ją na niewielkiej głębokości i biegła na odcinku około 6 kilometrów. Już w 1890 roku powstała pierwsza zelektryfikowana linia metra – też w Londynie. Co ciekawe, to aż do 1905 roku większość linii metra korzystała z parowych lokomotyw. Architektura tych linii wymagała wielu wiatraków i szybów wentylacyjnych, co nie było zbyt fortunne dla ruchu ulicznego.

W kontynentalnej Europie pierwsze metro pojawiło się w 1896 roku w Budapeszcie i było całkowicie zelektryfikowane. W tym samym roku na list miast zmetryfikowanych wpisało się Glasgow, ale tam wagony ciągnięte były systemem stalowych lin. W 1900 roku dołączył Paryż... i to właśnie tam skrócono nazwę kolei podziemnych do znanego nam słowa "metro". Słowo to pochodzi od angielskiej, a później też francuskiej części nazwy "metropolitalna". W kolejnych latach dołączały Boston (USA), rozbudowywał się Nowy Jork, Buenos Aires (Argentyna), Tokio (Japonia) i wiele innych miast na wielu kontynentach. Europa budowała na potęgę i szybciej niż inni.

Pierwsze plany z 1925 roku

Nawet w przedwojennej Polsce projektowano pierwsze linie metra w Warszawie. Pierwsze decyzje władz miasta zapadły w 1925 roku, a już w 1927 zatwierdzono szkicowy plan pierwszych linii i kierunków rozwoju, a także przystąpiono do badań geologicznych.

Lata projektowania, szukania inwestorów przerwała wojna. Dopiero powojenne władze próbowały wrócić do wcześniejszych planów. Potwierdzono, że najbardziej fortunnym pomysłem jest zbudowanie dwu krzyżujących się linii – pierwsza z południa na północ, a druga ze wschodu na zachód. Jak miasto buduje się wzdłuż rzeki, tak metro podąża wzdłuż największych arterii miasta. Wtedy nic z tego nie wyszło, za mało było pieniędzy na budowę naziemnych arterii i podziemnych tuneli. Nawet boom gospodarczy pierwszych lat 70. nie dysponował odpowiednimi funduszami.

Obecne metro warszawskie, mimo wielu "początków", rozpoczęło swój długi i ciężki "poród" dopiero 15 kwietnia 1983 roku. Patrząc na dawne plany i obecne linie trudno oprzeć się wrażeniu, że projektanci sprzed wojny mieli rację... jedynie punkt przecięcia się dwu linii jest bliżej centrum.

PP



Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Nowy Jork – miasto marzeń

Ostatnia aktualizacja: 24.09.2019 06:00
Nowy Jork jest najludniejszym miastem w Stanach Zjednoczonych. W 2016 roku populacja miasta przekroczyła rekordową liczbę 8,5 mln mieszkańców.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak miał w latach 50. wyglądać projekt warszawskiego metra?

Ostatnia aktualizacja: 06.07.2019 19:40
- Projekt warszawskiego metra w latach 50. był narzucony przez Sowietów - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Andrzej Zawistowski, autor książki "Stacja plac Dzierżyńskiego czyli metro, którego Warszawa nie zobaczyła. Budowa warszawskiej kolei podziemnej w latach 50. XX wieku".
rozwiń zwiń