Wierni Kościoła prawosławnego w Polsce świętują dziś Wielkanoc. Dlaczego tak późno? Dlatego, że jest ona wyliczana zgodnie z postanowieniami Soboru Nicejskiego 325 roku, czyli po pierwszej wiosennej pełni księżyca (po 21 marca) i po zakończeniu Paschy żydowskiej.
Prawosławie jest drugą pod względem liczebności grupą wyznaniową w Polsce.
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny w 2024 roku świętował 100-lecie uzyskania autokefalii. “Autokefaliczny” z języka greckiego znaczy autos – sam, kephale – głowa, czyli ”całkowita samodzielność”. Polska Cerkiew jest jednym z 15 niezależnych od siebie prawosławnych kościołów w świecie.
Według danych GUS, Kościół prawosławny liczył w 2020 roku ponad pół miliona wiernych. Jeżeli uwzględnić m.in. licznych uchodźców z Ukrainy i Białorusi, to liczba prawosławnych w kraju może być znacznie wyższa.
Co Polacy wiedzą na temat prawosławia? Swoimi opiniami podzielili się pani Elżbieta, pan Tomasz i pani Karolina.
A co sami prawosławni mówią o sobie? Spotkaliśmy ich w Cerkwi Mądrości Bożej Hagia Sofia w Warszawie: pan Jacek, który parę lat temu dołączył do kościoła prawosławnego, pani Alla, która przeprowadziła się do stolicy z Hajnówki, pani Barbara, śpiewająca w chórze cerkiewnym.
W odróżnieniu od takich państw jak Białoruś, Serbia czy Ukraina, gdzie prawosławie jest religią większościową, w społeczeństwie polskim prawosławie postrzegana jest jako religia mniejszościowa, i jest to wiara od dawna obecna w państwie polskim, przypomina proboszcz warszawskiej parafii Hagia Sofia ks. Adam Siemieniuk.
Relacje z prawosławną mniejszością w Polsce są poprawne, o czym świadczą dane sondażu „Global Religion 2023”. 80 proc. badanych Polaków zgadza się ze stwierdzeniem: „zupełnie nie przeszkadza mi przebywanie w towarzystwie osób o innych przekonaniach religijnych niż moje własne”, aczkolwiek można spotkać sporo stereotypów. Prawosławie kojarzy się głównie z pięknym śpiewem chóralnym, ikonami, specyficznym kalendarzem, bo święta są w innym terminie oraz … z żonatymi duchownymi.
„Białe duchowieństwo” może mieć rodzinę. Żonę prawosławnego duchownego nazywają „matuszką” i ona też ma swoją rolę w cerkwi. Porozmawialiśmy z Matuszką Darią.
Z badań socjologicznych wynika, że Polacy w większości osobiście nie znają wyznawców innych religii. Prawosławie postrzegają jako chrześcijańską tradycję, choć w dużej mierze pozostaje ono dla nich “czymś "egzotycznym", kojarzonym ze Wschodem. Ale czy słusznie z Rosją?
Podobnie do Kościoła Katolickiego polskie prawosławie też ma swoją duchową stolicę, nazywana „prawosławną Częstochową”, jest to Święta Góra Grabarka, będąca celem licznych pielgrzymek.
Autorzy reportażu: Jolanta Śmiałowska i Jury Lichtarowicz, dziennikarze Programu dla Zagranicy Polskiego Radia.
W audycji brzmi śpiew chóru cerkwi Hagia Sofia w Warszawie pod batutą Bogdana Kuźmiuka.