Pod koniec października i na początku listopada odbędą się tam dwa spotkania poświęcone dawnym obrzędom słowiańskim. Pierwsze, organizowane w Polskiej Kafejce Językowej SprachCafé Polnisch, zaplanowano na 31 października. Tydzień później, 7 listopada, do poznawania tej tradycji zaprosi Klub Polskich Nieudaczników.
Oba wydarzenia to okazja, by spotkać się w polskim gronie, porozmawiać o zwyczajach przekazywanych przez pokolenia i przypomnieć sobie, jak wiele z dawnej kultury wciąż jest obecne w naszej pamięci.
W sobotę 31 października o godz. 18.00 Polska Kafejka Językowa SprachCafé Polnisch przy Schulzestraße 1 w Berlinie-Pankow zaprasza na spotkanie „Dziady i baby – wieczór opowieści, pamięci i pieśni”.
Nie będzie to wieczór poświęcony wyłącznie literackim „Dziadom” Adama Mickiewicza. Organizatorzy chcą przybliżyć przede wszystkim ludowe wierzenia i obyczaje związane z pamięcią o zmarłych. Będzie więc o dawnych rytuałach, duszach powracających do świata żywych, ale też o pieśniach i opowieściach, dzięki którym tradycja przetrwała do naszych czasów.
W programie znalazło się wspólne śpiewanie pieśni zadusznych i zegarowych, wywodzących się z tradycji sięgającej czasów baroku. Ważnym momentem wieczoru będą również wspomnienia o osobach związanych z berlińską Polonią, które odeszły w mijającym roku.
źródło: Polska Kafejka Językowa – SprachCafé Polnisch na Pankow
To szczególny wymiar tego spotkania. Polskie życie w Berlinie ma swoją historię, tworzoną przez ludzi, ich działalność, przyjaźnie i inicjatywy. Pamięć o tych, którzy byli częścią tej społeczności, jest również pamięcią o wspólnych doświadczeniach Polaków mieszkających na emigracji.
Wieczór poprowadzą antropolożki kultury Katarzyna Lindner-Wulf i Anna Jurkiewicz oraz członkinie grupy My Trzy: Ewa Maria Slaska, Ela Kargol i Krysia Koziewicz.
Spotkanie będzie prowadzone w formule polsko-niemieckiej. Teksty pieśni i opowieści otrzymają tłumaczenia na język niemiecki, dzięki czemu w wydarzeniu będą mogli uczestniczyć również niemieckojęzyczni mieszkańcy Berlina.
Początek o godz. 18.00. Wstęp wolny, bez zapisów. Organizatorzy zachęcają do dobrowolnych datków na rzecz kafejki. Wydarzenie odbywa się w ramach projektu „Miejsce: Schulzestrasse”, finansowanego przez Urząd Dzielnicy Pankow.
Kolejne spotkanie odbędzie się 7 listopada o godz. 18.00 w Klubie Polskich Nieudaczników przy Ackerstraße 168 w Berlinie. Klub Czerwonego Balonika (Roter Ballonchen-Club e.V.) zaprasza tam na wydarzenie zatytułowane „Dziady – spotkanie z tajemnicą dawnych obrzędów”.
Tym razem również będzie można przyjrzeć się słowiańskim wyobrażeniom o życiu i śmierci oraz zwyczajom, które przez wieki towarzyszyły wspominaniu zmarłych. Dziady były czymś więcej niż rytuałem. Wyrażały przekonanie, że pamięć o przodkach jest ważna, a więzi rodzinne i wspólnotowe nie kończą się wraz z odejściem bliskich.
Dziś takie spotkania pozwalają spojrzeć na dawną kulturę z innej perspektywy niż ta znana ze szkolnych lekcji literatury. To także okazja do rozmowy o polskich korzeniach i tradycjach, które wielu osobom towarzyszą od dzieciństwa, nawet jeśli od lat mieszkają poza Polską.
Dla berlińskiej Polonii ma to szczególne znaczenie. Wspólne poznawanie historii i obyczajów pomaga zachować kontakt z polską kulturą, a zarazem daje możliwość spotkania osób, które chcą ją pielęgnować i przekazywać dalej.
Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny. Spotkanie organizowane jest w ramach projektu „Razem w tradycji – spotkania z polską kulturą ludową”, dofinansowanego przez Instytut Rozwoju Języka Polskiego im. św. Maksymiliana Marii Kolbego za pośrednictwem Fundacji Wolność i Demokracja w ramach zadania „Minigranty 2026”.
źródło: Klub Polskich Nieudaczników w Berlinie
Oba spotkania pokazują, że polska kultura jest obecna również poza granicami kraju i nie ogranicza się do oficjalnych uroczystości czy obchodów świąt narodowych. Często to właśnie kameralne wydarzenia, wspólne śpiewanie, rozmowy i przypominanie dawnych zwyczajów pomagają utrzymać więź z językiem i tradycją.
Warto wspomnieć również o propozycji skierowanej do młodszego pokolenia berlińskiej Polonii. Polskie Towarzystwo Szkolne „Oświata” organizuje warsztaty „Polski się rymuje! Dziady na bicie”, podczas których młodzież w wieku 12–16 lat będzie mogła połączyć twórczość Adama Mickiewicza z rapem i stworzyć własne teksty. Bezpłatne spotkania odbędą się 14 listopada, 5 grudnia i 12 grudnia 2026 roku w Berlinie. To kolejny przykład inicjatywy, która pomaga młodym Polakom mieszkającym za granicą poznawać rodzimą literaturę i rozwijać znajomość języka polskiego w niekonwencjonalny sposób.
źródło: oswiataberlin.de
W Berlinie, gdzie od lat działa wiele polonijnych inicjatyw, takie spotkania są również okazją do poznania innych osób i poczucia, że mimo życia w innym kraju nadal można być częścią polskiej wspólnoty.
Dziady przypominają o czymś, co niezależnie od miejsca zamieszkania pozostaje bliskie każdemu z nas: potrzebie pamiętania o tych, którzy byli przed nami. Warto więc skorzystać z okazji, by tej jesieni spotkać się z polską tradycją w Berlinie, posłuchać dawnych opowieści i wspólnie przypomnieć sobie zwyczaje, które przez pokolenia stanowiły część naszej kultury.
poloniaviva.eu/blog-polonia.pl/oswiataberlin.de/pż