Ostatnie wyniki reprezentacji Polski nie napawają optymizmem, a przyszłość Jana Urbana na stanowisku selekcjonera stoi pod znakiem zapytania. W tej sytuacji ponownie rozkręca się giełda nazwisk potencjalnych następców. Matuszewski przyznaje, że nie zna aktualnych planów władz PZPN, ale ma bardzo konkretne oczekiwania wobec przyszłego wyboru.
– Naprawdę powinniśmy w końcu skierować nasze kroki w stronę zagranicznego selekcjonera. Ale nie przebrzmiałej gwiazdy czy kogoś, kto 20 lat temu odniósł jakiś sukces i jest w tej chwili w wieku emerytalnym, tylko trenera, który jest na krzywej wznoszącej, ma bieżące sukcesy i myśli futurystycznie o piłce nożnej – podkreśla ekspert.
Jego zdaniem polska reprezentacja nigdy nie miała szkoleniowca, który rzeczywiście reprezentowałby taki poziom. Dotychczas federacja najczęściej sięgała po trenerów z krajowego rynku, jednak ich osiągnięcia nie przekładały się na rozpoznawalność i sukcesy w najmocniejszych ligach Europy. Matuszewski dostrzega pojedyncze wyjątki, takie jak Maciej Skorża, który odniósł sukces w Japonii, czy Maciej Kędziorek, obejmujący funkcję pierwszego trenera Dynama Kijów. Zaznacza jednak, że trudno traktować te przypadki jako dowód silnej pozycji polskiej myśli szkoleniowej na arenie międzynarodowej.
Ekspert zwraca uwagę na paradoks polskiej piłki. Z jednej strony reprezentacja dysponuje zawodnikami występującymi w największych klubach świata, z drugiej zaś na stanowisko selekcjonera regularnie wybierani są szkoleniowcy, którzy nie mają porównywalnego doświadczenia i pozycji na międzynarodowym rynku.
– Mamy zawodników w czołowych klubach świata, którzy wręcz na swoich pozycjach są czasem czołowymi zawodnikami świata, jak przez parę, naście lat w wypadku Roberta Lewandowskiego, i to Ferrari zostaje oddane w ręce kogoś, kto w najlepszym wypadku dobrze prowadził gokarta – obrazowo ocenia Matuszewski.
Nie przekonują go również dotychczasowe zagraniczne eksperymenty PZPN. Wskazuje na dwa modele, po które sięgano w przeszłości: doświadczonych szkoleniowców, którzy największe sukcesy mieli już za sobą, oraz trenerów, których międzynarodowy dorobek nie dawał podstaw do uznania ich za przedstawicieli światowej elity. W tym kontekście przywołuje Fernando Santosa i Paulo Sousę. Podkreśla, że samo zagraniczne nazwisko nie gwarantuje jakości ani odpowiedniego poziomu sportowego.
Matuszewski uważa, że Polska nie powinna mieć kompleksów w kontekście możliwości finansowych i organizacyjnych. Zwraca uwagę, że PZPN dysponuje środkami, a stanowisko selekcjonera reprezentacji narodowej jest jedną z najważniejszych funkcji w krajowym futbolu. Jego zdaniem nie ma więc powodu, by ograniczać poszukiwania do trenerów z polskiego rynku lub zagranicznych szkoleniowców bez imponującego dorobku.
– Bardzo, ale to bardzo chciałbym zobaczyć w końcu taki ruch, gdzie cała Polska jednym głosem powiedziałaby: wow, biorąc pod uwagę, kogo na pozycję tego szkoleniowca naszej narodowej kadry powołaliśmy – mówi.
W rozmowie pojawił się również argument, że nawet jeśli PZPN byłby w stanie sfinansować zatrudnienie szkoleniowca z najwyższej półki, pozostaje pytanie, czy taki trener w ogóle byłby zainteresowany pracą z reprezentacją Polski. Matuszewski nie uważa jednak, aby był to problem nie do rozwiązania. Na rynku jest wielu szkoleniowców pozostających bez zatrudnienia, a innych można pozyskać z klubów lub reprezentacji.
Jako przykład przywołuje Manchester United, który był w stanie sięgnąć po selekcjonera reprezentacji Stanów Zjednoczonych. W jego ocenie pokazuje to, że odpowiednio zdeterminowana organizacja może pozyskać trenera z wysokiej półki. Nie widzi zatem powodu, dla którego podobnego ruchu nie miałaby wykonać polska federacja.
W medialnych spekulacjach regularnie pojawiają się również nazwiska byłych selekcjonerów: Adama Nawałki i Jerzego Brzęczka. Matuszewski docenia ich dotychczasową pracę, szczególnie pozytywnie wypowiadając się o wynikach osiąganych przez młodzieżową reprezentację pod wodzą Brzęczka. Nie uważa jednak, że powrót do jednego z tych rozwiązań byłby właściwym kierunkiem.
Jego zdaniem Polska potrzebuje szkoleniowca, który będzie w stanie dorównać ambicjom i sportowej klasie najlepszych zawodników kadry. Wskazuje przy tym na Roberta Lewandowskiego jako przykład piłkarza, którego pozycja na światowym rynku powinna mieć odzwierciedlenie również w klasie osoby prowadzącej reprezentację.
– Trudno, żeby przysłowiowy Robert Lewandowski czuł, że za sterami tego statku, w którym wiosłuje, był ktoś, kto steruje na równym poziomie co jego wiosłowanie – zauważa ekspert.
W przypadku Adama Nawałki, Matuszewski zwraca uwagę na jeszcze jeden argument. Jego zdaniem, gdyby polscy trenerzy rzeczywiście należeli do europejskiej czołówki, ich sukcesy powinny otwierać im drzwi do największych klubów. Ćwierćfinał mistrzostw Europy z reprezentacją Polski był przecież osiągnięciem, które mogło stać się przepustką do dalszej kariery na najwyższym poziomie. Podobnie ocenia sytuację Jerzego Brzęczka. W obu przypadkach zabrakło jednak międzynarodowego potwierdzenia trenerskiej klasy w postaci powtarzalnych sukcesów poza Polską.
Wypowiedź Marcina Matuszewskiego sprowadza się do jednego zasadniczego postulatu: polska piłka powinna przestać myśleć o stanowisku selekcjonera w kategoriach lokalnych kompromisów i sentymentów. Nie chodzi o zatrudnienie głośnego nazwiska wyłącznie ze względu na dawne sukcesy ani o kolejny eksperyment z trenerem, którego dorobek trudno uznać za imponujący. Chodzi o szkoleniowca, który jest aktywnym uczestnikiem światowej piłki, rozumie kierunek jej rozwoju i potrafi wprowadzać nowoczesne rozwiązania.
pż