Dominika Ohana od ponad dwóch dekad mieszka w Australii. Jej droga zawodowa rozpoczęła się od wyjazdu na stypendium i badań dotyczących najstarszej dzielnicy Sydney. Z czasem Australia stała się miejscem jej życia zawodowego i rodzinnego. Dziś jest starszą wykładowczynią na Torrens University Australia w Brisbane oraz badaczką Centre for Organisational Change and Agility, gdzie zajmuje się m.in. migracją, zatrudnieniem migrantów i funkcjonowaniem Polonii.
Jej doświadczenia zawodowe i osobiste doprowadziły ją również do zaangażowania w działalność na rzecz Polonii oraz budowania relacji między Polską a Australią.
Od biznesu do nauki. Badania, które mają pomagać
Punktem wyjścia dla jej zainteresowań badawczych była obserwacja problemów migrantów na australijskim rynku pracy. Podczas jednego ze spotkań rady nadzorczej, w której uczestniczyła, usłyszała argumenty, że migranci zabierają miejsca pracy. Jednocześnie sama pracowała w środowisku, w którym osoby pochodzące z różnych krajów z powodzeniem zajmowały wysokie stanowiska.
To skłoniło ją do zadania pytania: dlaczego część wykształconych migrantów nie jest w stanie wykorzystać w Australii swoich kwalifikacji i doświadczenia?
Z jej badań wynika, że skala tego problemu może być jeszcze większa, niż wskazują ogólne dane. Jak podkreśla, istotną rolę w znalezieniu pracy, utrzymaniu jej i rozwoju kariery odgrywają nie tylko kwalifikacje zawodowe, ale również kompetencje miękkie i umiejętność odnalezienia się w nowym środowisku kulturowym.
– Nie byłam zainteresowana robieniem badań dla samych badań. Chciałam, żeby coś z tym zrobić, żeby miało to jakiś wymiar i komuś pomogło – podkreśla.
Jej badania początkowo dotyczyły szerszej grupy europejskich migrantek, a następnie skoncentrowały się również na Polkach mieszkających w Australii.
Dominika Ohana w Polskim Radia dla Zagranicy
„Mamy niesamowitą Polonię”
Jednym z ważnych wniosków, do których doszła Dominika Ohana, było odkrycie, jak wielu wybitnych Polaków działa w Australii, pozostając jednocześnie mało widocznymi dla tradycyjnych środowisk polonijnych.
– Nagle zaczęłam wynajdywać nazwiska: tutaj Szkudlarek, tutaj Zając i wiele innych. To mnie zainspirowało. Mamy tylu fantastycznych Polaków, ale o nich się nie słyszy – mówi.
Dlatego zaczęła tworzyć przestrzeń do spotkań polskich naukowców, ekspertów i profesjonalistów. Przy Polsko-Australijskiej Izbie Handlowej powstała inicjatywa skupiająca środowisko akademickie i osoby związane z nauką. Organizowane są comiesięczne spotkania, odbywające się w formule hybrydowej, dzięki czemu mogą uczestniczyć w nich Polacy z różnych części Australii, a także osoby z Polski.
Dziś społeczność liczy ponad 200 osób. Każde spotkanie poświęcone jest innej osobie i jej osiągnięciom.
To nie tylko sposób na prezentowanie sukcesów polskich naukowców i profesjonalistów. Inicjatywa stała się również miejscem budowania więzi z Polską – także dla przedstawicieli drugiego i trzeciego pokolenia.
Spotkania odbywają się w języku angielskim, dzięki czemu mogą w nich uczestniczyć również osoby, które nie mówią płynnie po polsku, ale czują emocjonalną więź z krajem przodków.
Rada Naukowo-Badawcza przy Konsulacie RP w Sydney
Kolejnym etapem tej działalności było współtworzenie Rady Naukowo-Badawczej przy Konsulacie RP w Sydney.
Jej celem jest m.in. lepsze poznanie potrzeb współczesnej Polonii australijskiej. Chodzi nie tylko o osoby, które przyjechały do Australii kilkadziesiąt lat temu, ale także o drugie i trzecie pokolenie, członków rodzin mieszanych oraz osoby, które dopiero odkrywają swoje polskie korzenie.
Planowane działania badawcze mają dotyczyć m.in. języka, tożsamości, tradycji i kultury oraz odpowiedzieć na pytanie, czego współczesna Polonia rzeczywiście potrzebuje.
– Chcemy zobaczyć, jakie są realne potrzeby Polonii i jak można na nowo wrócić do tych korzeni. Zająć się językiem, tożsamością, kontynuowaniem tradycji i kultury i zobaczyć, czego jeszcze nie wiemy – mówi Dominika Ohana.
Nowa Polonia, nowe potrzeby
Polonia australijska zmieniła się w ostatnich dekadach. Wcześniejsze fale migracji miały często charakter rodzinny lub związany z sytuacją polityczną. Od końca lat 90. i początku XXI wieku coraz większą rolę zaczęła odgrywać tzw. skilled migration, czyli migracja osób posiadających poszukiwane kwalifikacje zawodowe.
Do Australii zaczęli przyjeżdżać Polacy z wyższym wykształceniem, znajomością języków i doświadczeniem zdobytym wcześniej w innych krajach. Część z nich przed przyjazdem do Australii mieszkała już w innych państwach Europy lub Azji. Zmieniły się również potrzeby tej społeczności.
Coraz więcej jest rodzin mieszanych, a kolejne pokolenia Polonii nie zawsze posługują się językiem polskim. Nie oznacza to jednak braku zainteresowania Polską.
Zdaniem Dominiki Ohany kluczowe jest tworzenie takich przestrzeni, w których można czuć więź z Polską niezależnie od poziomu znajomości języka.
– Jak mamy coś wspólnego, łatwiej jest nawiązywać więzi – zauważa.
Dominika Ohana w studiu Polskiego Radia dla Zagranicy
Polska i Australia mogą zrobić więcej razem
Działalność Dominiki Ohany nie ogranicza się do środowiska naukowego. Jest również zaangażowana w rozwój współpracy gospodarczej i zasiada w zarządzie Polsko-Australijskiej Izby Handlowej.
Jej zdaniem obecny moment jest szczególnie dobry dla rozwoju relacji biznesowych między Polską a Australią. Wśród obszarów o dużym potencjale wymienia m.in. technologie informatyczne i cyberbezpieczeństwo, przemysł jachtowy, kosmos oraz odnawialne źródła energii.
Ważną rolę w promocji polskich firm na australijskim rynku odgrywają również instytucje wspierające ekspansję zagraniczną przedsiębiorstw.
– Mamy coraz więcej firm, które wychodzą poza Europę – podkreśla, wskazując na rosnące możliwości współpracy oraz aktywność polskich instytucji gospodarczych.
Jednocześnie zwraca uwagę, że sukces na australijskim rynku wymaga znajomości lokalnych zasad prowadzenia biznesu i różnic kulturowych.
Polacy są często bardziej bezpośredni, podczas gdy Australijczycy przywiązują większą wagę do dyplomacji, precyzyjnego planowania i jasnego określenia celu spotkania. Te różnice nie muszą jednak być barierą.
– Jak już jesteśmy tego świadomi, wiemy, z czym mamy pracować i jak możemy się przygotować, coraz więcej sukcesów widzimy – mówi.
Dominika Ohana wraz Marią Wieczorkiewicz i Haliną Ostas w studiu Polskiego Radia dla Zagranicy
Nauka, biznes i młode pokolenie
Ważnym elementem współpracy polsko-australijskiej może być także wymiana akademicka. Dominika Ohana wskazuje na rozwijającą się współpracę między polskimi i australijskimi uczelniami oraz możliwości związane z programami europejskimi.
Istotne są również praktyki i staże. Jednym z pomysłów jest zwiększenie możliwości wysyłania polskich studentów do Australii i przyjmowania australijskich studentów w Polsce. Takie doświadczenia pozwalają nie tylko zdobywać wiedzę, ale również budować kontakty, które mogą zaowocować w przyszłości.
– Praktyki są tutaj szalenie ważne. Dają możliwość zdobycia nowych kontaktów i nowych doświadczeń – podkreśla.
„Łączniczka, przewodniczka i inicjatorka”
Dominika Ohana uważa, że osoby funkcjonujące jednocześnie w polskim i australijskim środowisku mogą odegrać szczególną rolę w rozwijaniu relacji między oboma krajami.
Znają realia obu państw, mają kontakty w środowiskach akademickich, biznesowych i administracyjnych, a jednocześnie rozumieją kulturowe niuanse, których nie zawsze można nauczyć się z podręczników.
– Możemy być takim łącznikiem. Nie tylko wskazać i pomóc, ale też promować – mówi.
Czy czuje się ambasadorką Polski w Australii?
– Czuję się na pewno dumna, że mogę połączyć dwa kraje, które są mi bardzo bliskie – odpowiada.
Jak dodaje, osoby takie jak ona często żyją pomiędzy dwoma światami. Nie są już w pełni częścią dawnej Polski, ale jednocześnie Australia nigdy nie zastępuje im Polski całkowicie.
– Jeżeli możemy połączyć dwa kraje, to chyba wygrałyśmy na loterii – podsumowuje.
Jej działalność pokazuje, że współczesna Polonia może być nie tylko odbiorcą działań kierowanych z Polski, ale także aktywnym partnerem – w nauce, gospodarce, kulturze i budowaniu międzynarodowych relacji. A polscy profesjonaliści żyjący za granicą mogą stać się ważnym kapitałem dla obu państw.
Dominika Ohama jest starszym wykładowcą na Wydziale Biznesu i Zarządzania Torrens University Australia oraz badaczką w Centre for Organisational Change and Agility. Zasiada w Radzie Naukowo-Badawczej przy Konsulacie Generalnym RP w Sydney. Jest założycielką i szefową działu Education & Research przy Polsko-Australijskiej Izbie Handlowej, gdzie łączy przedstawicieli biznesu i nauki, promuje ich dorobek oraz buduje silniejsze więzi między Australią a Polską. Rozmawiały z nią Halina Ostas i Maria Wieczorkiewicz. Zachęcamy do wysłuchania załączonego nagrania!
Rozmowa jest również dostępna w formie podcastu: https://www.polskieradio.pl/podcasty/polska-i-polacy-na-calym-swiecie/polonia-nauka-i-biznes-jako-most-miedzy-polska-a-australia-spotkanie-z-dominika-ohana