Ludwik Fleck. Zapomniany bohater, dla którego orężem była nauka

- Nauka była, jak sądził, czymś, co może immunizować świat przeciwko zarazom XX wieku, przeciwko temu, co dzisiaj nazywamy dezinformacją, fake newsami. Jest to bohater silnie powiązany z naszą rzeczywistością i sądzę, że mimo iż zmarł kilka dekad temu, czytelnicy znajdą w tej książce szalenie aktualne tropy - mówiła w Dwójce Anna Wacławik, współautorka książki "Fleck. Ocalony przez naukę".

Dziedziną specjalistycznych badań naukowych prowadzonych przez Ludwika Flecka była mikrobiologia

Foto: domena publiczna

>>> Posłuchaj audycji "O wszystkim z kulturą"

Ludwik Fleck wyrastał ponad przeciętną. Nie wyskakiwał z pędzącego pociągu, nie kładł wrogów serią z karabinu, nie strzelał celnie z tysiąca metrów. By przeżyć, sięgnął po wiedzę i po naukę - to fragment liczącej 800 stron książki "Fleck. Ocalony przez naukę".

Lekarz, mikrobiolog, filozof

W czasach kryzysu nauki, albo w zasadzie kryzysu postrzegania nauki prof. Maria Ciesielska i Anna Wacławik postanowiły przypomnieć, po pierwsze, zawiłe losy wybitnego mikrobiologa i filozofa Ludwika Flecka i, po wtóre, zwrócić uwagę na siłę ludzkiego umysłu. - Przede wszystkim był człowiekiem, który wiedział co robi i dlaczego - podkreślała obecna w audycji współautorka publikacji.

Czytaj także:

• Ludwik Gąsiorowski. Lekarz nazywany ojcem polskiej medycyny
• "Życie na kraterze". Mistrz autokreacji Melchior Wańkowicz

Ludwik Fleck (1896-1961) był lwowskim Żydem. Ukończył medycynę, ale jego pierwszym powołaniem była filozofia. - Dotychczas uważano, że był on lekarzem, który jakoś tak przy okazji zainteresował się filozofią. Tymczasem tropiąc jego biografię, ryjąc głęboko w różnych archiwach, udało nam się odnaleźć sprawozdania z gimnazjum, do którego chodził Ludwik Fleck i jego pierwszym wyborem była filozofia. To właśnie ten kierunek studiów wybrał na austriackim jeszcze wtedy uniwersytecie. Niestety w dniu, w którym odbierał świadectwo maturalne, Gavrilo Princip zastrzelił Franciszka Ferdynanda i wybuchła wojna - opowiadała Anna Wacławik. 

Ludwik Fleck i jego super-moc 

Uniwersytet we Lwowie został zamknięty na rok. W tym czasie w mieście trwała rosyjska okupacja. Po jej zakończeniu Ludwik Fleck zdecydował się na rozpoczęcie studiów medycznych. - Podejrzewamy, że ten wybór drugi, który stał się później jego pierwszym zawodem, był spowodowany tym, co oglądał i tym, że chciał być użyteczny - przekonywała w "O wszystkim z kulturą" biografka.

Po wybuchu II wojny światowej Ludwik Fleck pracował w getcie lwowskim nad innowacyjną szczepionką na tyfus. Był więźniem Auschwitz i Buchenwaldu. Po wojnie, w Lublinie i Warszawie odbudowywał polską naukę i edukację medyczną. Żył w czasach, które zmuszały do heroizmu. On to wyzwanie podjął.

Jego super-mocą okazały się wiedza i nauka. Ale też odwaga, żeby nie powiedzieć brawura. Ten zestaw pozwolił mu przetrwać najczarniejsze chwile XX wieku. Choć nie uchronił go przed zapomnieniem. Jego wybitne osiągnięcia nie zostały docenione, padł ofiarą antyżydowskiej nagonki, a ostatnie lata życia spędził w Izraelu.

***

Tytuł audycji: O wszystkim z kulturą

Prowadzenie: Jakub Kukla

Gość: Anna Wacławik (współautorka książki "Fleck. Ocalony przez naukę")

Data emisji: 26.02.2026

Godz. emisji: 19.10

pg