Łukasz Musiał: estetyka Kafki ma wiele z filmu niemego

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2021 11:03
- Kino było dla Kafki niezwykle istotne. Chętnie korzystał z tej rozrywki choć oczywiście nie traktował jej na równi z literaturą, to była raczej rozrywka niskich lotów - mówił w Dwójce Łukasz Musiał, autor posłowia do książki Hansa Zichlera "Kafka idzie do kina".
zdjęcie ilustracyjne
zdjęcie ilustracyjneFoto: Schutterstock/Julie Mayfeng

Posłuchaj
08:38 14.01.2021 g. 8.30 Poranek Dwójki (Kafka idzie do kina).mp3 Rozmowa z Łukaszem Musiałem o publikacji "Kafka idzie do kina" (Poranek Dwójki)

 

"Dzienniki" Franza Kafki rozpoczynają się od opisu sceny filmowej, a na kolejnych kartach kalendarza w latach 1909-1913 pojawia się wiele wzmianek na temat kinowych wizyt pisarza. Zostały one obszernie opisane przez Hansa Zichlera.

- Nie jest to jednak książka specjalistyczna, jest bardziej swobodną i żywą gawędą o ówczesnym kinie, które oglądał Kafka, i które mogło wywrzeć na niego pewien wpływ - mówił Łukasz Musiał.

W notatkach Kafki próżno szukać konkretnych odniesień do obrazów filmowych, nie znajdziemy w nich recenzji, a jedynie opisy wrażeń, jakie towarzyszyły mu w kinie. Hans Zischler opisuje je jako "afekty  wtopione w obrazy niczym znak wodny".

Esej „Kafka idzie do kina” Hannsa Zischlera w przekładzie Małgorzaty Łukasiewicz i z posłowiem Łukasza Musiała jest już...

Opublikowany przez Wydawnictwo Ossolineum Czwartek, 17 grudnia 2020

Korespondencja sztuk

Publikacja Hansa Zischlera otworzyła prawie zapomniane tropy badawcze, które analizują estetykę pisarską i fabularną Franza Kafki w odniesieniu do sztuki filmowej. Pierwszym, który porównał świat przedstawiony Kafki do filmów Chaplina był przyjaciel i wydawca dzienników pisarza Max Brod. Podobne badania podjęli między innymi Walter Benjamin czy Theodor Adorno.

- Podobieństwa estetyki Kafki do filmu niemego to będzie chociażby podział struktury fabularnej na poszczególne sceny. Widać sposób łączenia scen w sekwencje odpowiadające aktom w dramacie, w szczególności w powieściach, na przykład w "Procesie" - tłumaczył gość "Poranka Dwójki".

Inne elementy obecne w prozie Kafki, które mogły być inspirowane sztuką filmową to zwrócenie uwagi czytelnika na mowę ciała bohatera, opisy gier światła i cienia, a także użycie wyolbrzymień i groteski.

Adaptacja Kafki na miarę XXI wieku

W posłowiu do polskiego wydania "Kafka idzie do kina" Łukasz Musiał zwraca uwagę na "serialowy" potencjał twórczości Kafki, interesujący dla współczesnych odbiorców.

- Jestem ogromnym fanem seriali, nie ja jeden zresztą. Jest to od kilkunastu lat dziedzina sztuki filmowej, która przeżywa niebywały rozwój, może największy w swojej historii - opowiadał autor - Przekucie "Procesu" na serial byłoby ciekawym eksperymentem.

Zdaniem gościa "Poranka Dwójki" produkcja na podstawie twórczości Kafki mogłaby przyjąć formę interaktywnie angażującą odbiorców.

- Gdybyśmy mogli wyjść poza kafkowskie rozwiązania i uruchomić własną wyobraźnię to dałoby to naprawdę ciekawe efekty. Moglibyśmy spróbować pokierować losem głównego bohatera "Procesu" inaczej niż to zrobił Kafka i nie sądzę, żeby miał coś przeciwko - podsumował Łukasz Musiał.

***

Rozmawiała: Katarzyna Hagmajer-Kwiatek

Gość: Łukasz Musiał (literaturoznawca)

Data emisji: 14.01.2021

Godzina emisji: 8.30

Materiał wyemitowano w audycji: Poranek Dwójki

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"Człowiek z piękną raną". Zagadka Franza Kafki

Ostatnia aktualizacja: 15.12.2017 23:00
– Kafka jako pisarz i jako człowiek jest zbudowany na sprzeczności. Jego wielkość polega na tym, że tę sprzeczność widzi, czuje i potrafi nazwać – mówił Jakub Ekier, tłumacz "Procesu" Franza Kafki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Powieść w Dwójce: Piotr Adamczyk czytał "Proces" Kafki

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2020 15:46
Od 30 listopada w cyklu "Literacka sjesta" słuchaliśmy najsłynniejszej powieści czeskiego pisarza w znakomitej - miejscami zaskakującej - interpretacji Piotra Adamczyka.
rozwiń zwiń