"Antoś wczoraj zginął. Trudno. Wojna to wojna"

Ostatnia aktualizacja: 01.09.2021 11:05
- We wspomnieniach dzieci zapisały się najbardziej traumatyczne przeżycia, ale przebijają się też wspomnienia pozytywne, na przykład na nowo wywieszone polskie flagi i powroty bliskich, które na szczęście się zdarzały - mówiła o wypracowaniach dzieci odkrytych w archiwach Radomia i Kielc Paulina Wiśniewska z Działu Archiwum Instytutu Pileckiego. 
Antonina Synak: Instytut Pileckiego AAN sygn. 213220-79, fragment
Antonina Synak: Instytut Pileckiego/ AAN sygn. 21/322/0/-/79, fragmentFoto: Instytut Pileckiego

W związku z 82. rocznicą niemieckiego ataku na Polskę, który rozpoczął najbardziej niszczycielską wojnę w dziejach ludzkości, Instytut Pileckiego przygotował unikatowe archiwalia dokumentujące początek II wojny światowej.


Posłuchaj
11:05 Poranek Dwójki 1 wrzesień 2021 08_36_47.mp3 Rozmowa o archiwalnych wypracowaniach i rysunkach dzieci udostępnionych przez Instytut Pileckiego (Poranek Dwójki)

 

Wśród nich znajdują się wypracowania wojenne polskich dzieci, spisane wiosną 1946 roku na polecenie Ministerstwa Oświaty, które chciało, aby w ten sposób zostały utrwalone przeżycia wojenne uczniów szkół powszechnych. Starsi mieli spisać wspomnienia, młodsi narysować. - Nie jest do końca jasne, dlaczego Ministerstwo Oświaty podjęło taką akcję - zaznaczyła Paulina Wiśniewska.


Artur Weinreb 1200.jpg
"Temat Żydów walczących o Polskę wcześniej w ogóle nie istniał"

Jedną z możliwych przyczyn był fakt, że po wojnie zaobserwowano duży wzrost zachowań patologicznych wśród dzieci. W związku z tym środowisko pedagogiczne zdecydowało się opracować procedury naprawcze. - Ta akcja miała być masową psychoterapią dla dzieci, które poprzez spisanie swoich wspomnień miały przepracować traumę wojenną - tłumaczyła nasza rozmówczyni.

Czytaj także:

W Archiwum Akt Nowych w Warszawie, oraz kieleckich i radomskich archiwach państwowych, gdzie przeprowadzono kwerendę, znaleziono około 600-700 wypracowań i kilka tysięcy rysunków. Teksty pochodzą w różnych województw, najwięcej z okolic Mazowsza, Lubelszczyzny i Kielecczyzny.  

Wypracowania zawierają opisy pierwszych dni wojny, rozpaczy, przewożenia dobytku, w końcu aresztowań i śmierci, także rodziców i rodzeństwa, kolegów. - Wojna była dla nich abstrakcyjnym pojęciem do momentu, kiedy dotknęła je osobiście przez bombardowanie miasta czy zniszczenie domu rodzinnego, a przede wszystkim, kiedy doświadczyły traumy związanej z utratą najbliższych - wyjaśniała Paulina Wiśniewska. - Rysunki są równie poruszające jak wypracowania.

Prace dostępne są w formie cyfrowej na stronie Instytutu Pileckiego: zapisyterroru.pl.


Alfred Detka:  Instytut Pileckiego/ AAN sygn. 21/322/0/-/79 Alfred Detka: Instytut Pileckiego/ AAN sygn. 21/322/0/-/79, fragment

***

Tytuł audycji: Poranek Dwójki

Prowadził: Jakub Kukla

Gość: Paulina Wiśniewska (Dział Archiwum Instytutu Pileckiego)

Data emisji: 1.09.2021

Godzina emisji: 8.40

Czytaj także

Wojenne losy polskich skoczków

Ostatnia aktualizacja: 05.03.2020 17:00
- Rozmawiając z córką zdałem sobie sprawę, że dla niej skoki zaczęły się od Kamila Stocha, dla mnie od Adama Małysza, a dla moich rodziców był to Wojciech Fortuna. Jednak skoki na świetnym, międzynarodowym poziomie mieliśmy jeszcze przed wojną w osobach Bronisława Czecha i Stanisława Marusarza - mówił Dariusz Jaroń, autor książki "Skoczkowie. Przerwany lot".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Projekt Artists in Arms. "W Armii Andersa kwitło życie kulturalne"

Ostatnia aktualizacja: 25.08.2021 12:57
- Na stronie naszego projektu prezentujemy mało znaną historię Armii Andersa. Opisujemy to, w jaki sposób w armii funkcjonowała kultura i sztuka. Artykuły są bogato ilustrowane, nierzadko unikatowymi materiałami, które pochodzą z archiwum Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie i nie są powszechnie znane ani nie zaistniały jeszcze w powszechnym obiegu - mówił w Dwójce Mikołaj Gliński, koordynator projektu Artists in Arms w Instytucie Adama Mickiewicza.
rozwiń zwiń