Błękit królewski, błękit kwiatu cykorii, błękit upierzenia jaskółki, błękit mórz południowych... - wszystkie odcienie błękitu znajdziemy w specjalnym wzorniku kolorów umieszczonym w książce pt. "Błękitny fin de siècle" Justyny Bajdy.
Jak kolor niebieski przeniknął do literatury
Ta wyjątkowa monografia opisuje fenomen koloru niebieskiego w kulturze Młodej Polski.
- Nie chciałam napisać książki o tym, że w kulturze materialnej czy w kulturze duchowej epoki ten kolor funkcjonował, a równolegle funkcjonował też w literaturze. Zależało mi raczej na tym, żeby pokazać to, w jaki sposób kolor istniejący w kulturze materialnej, w kulturze duchowej epoki, przeniknął do literatury i w jaki sposób on zostaje pokazany przez pryzmat właśnie owej kultury. Taki cel postawiłam przed tą książką - wyjaśniała autorka.
Zapolska, Wyspiański, Przerwa-Tetmajer
Justyna Bajda w swojej książce przygląda się wybranym dziełom Gabrieli Zapolskiej, Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Stanisława Wyspiańskiego, w których twórczości błękit zaznaczył się wyraźnie. "To spotkanie z ludźmi, którzy w błękicie odnajdywali inspirację, wyraz artystyczny i manifest swojej epoki. Opowieść o świecie, który - wydaje się - nie mógł bez błękitu istnieć" - czytamy w opisie książki.
14:38 Dwojka_Wybieram_Dwojke_2024_05_08-16-33-31.mp3 Jak kolor niebieski przeniknął do literatury Młodej Polski (Wybieram Dwójkę)
Paryż rozświetlony na niebiesko
Justyna Bajda przypomniała, że w końcówce XIX wieku stolicą europejskiej kultury był Paryż i to właśnie od tamtejsi impresjoniści "rozbłękitnili swoje płótna". W tym samym czasie kolor ten rozpowszechnił się również w modzie, a dzięki nowoczesnym barwnikom uzyskiwano coraz ciekawsze odcienie.
Trzeci obszar oddziaływania koloru niebieskiego był dla autorki opracowania zaskoczeniem i wiąże się z... elektrycznością.
Podczas pracy nad książką dokonała pewnego, zdumiewającego dla niej, odkrycia związanego z... elektrycznością!
- Kolor światła, które rozświetlało Paryż - ale przecież już nie tylko Paryż w owym czasie, bo i w Warszawie była elektryczność, i w Łodzi - był postrzegany jako błękitny. Oczywiście w zestawieniu ze światłem znacznie cieplejszym, które dawały wcześniejsze źródła, czyli gaz czy lampy olejne. Tak to światło postrzegano i tak o nim też pisano - mówiła Justyna Bajda.
Moda, estetyka i sytuacja kobiet
W tej monografii autorka prezentuje - między innymi - sytuację kobiet w kontekście ówczesnej mody i estetyki. Pojawiają się w niej nawiązania do znanych europejskich projektantów i domów mody. Czytelnik znajdzie tu niemal sto ilustracji prezentujących sposoby wykorzystania koloru niebieskiego w sztuce i w literaturze przełomu wieków.
***
Tytuł audycji: Wybieram Dwójkę
Prowadził: Jakub Kukla
Gość: Justyna Bajda (literaturoznawczyni)
Data emisji: 8.05.2024
Godzina emisji: 16.30
mgc
