Mateusz Cholewa o fake newsach: sami musimy je sprawdzać, szkoła tego nie uczy

Mateusz Cholewa w swojej książce "Fake off. Wyłącz dezinformację ze swojego życia" pokazuje, jak powstają fake newsy i odpowiada, dlaczego tak szybko stają się viralami i co sprawia, że nawet sceptyczni odbiorcy dają im się przekonać. Jak tłumaczył, to, że wszyscy w równym stopniu jesteśmy na nie podatni, jest kwestią braku edukacji w tym zakresie. 

Jak walczyć z dezinformacją?

Foto: Shutterstock.com

W ostatnich latach internet ewoluował i zmienił się z obrazków o kotkach, pieskach i innych zabawnych, uroczych zwierzątkach w nasze główne źródło wiedzy o świecie i życiu. Dziś, przeglądając sieć, często nawet nie zastanawiamy się, jakie jest źródło informacji, w którą wierzymy i którą rozpowszechniamy dalej. - Chyba nie ma już powrotu do czasów, gdy internet był wyłącznie źródłem dobrej zabawy - mówił Mateusz Cholewa, autor książki "Fake off. Wyłącz dezinformację ze swojego życia". Jak zaznaczał, choć stereotypowo problem z rozróżnieniem fake'ów od prawdziwych newsów powinna mieć generacja boomerów, w praktyce to pokolenie Z najczęściej daje się nabrać i nie weryfikuje wiadomości, które czyta i forwarduje. - Ale tak naprawdę taki brak refleksji dotyczy nas wszystkich, niezależnie od wieku, płci, czy statusu - mówił Mateusz Cholewa.

Mateusz Cholewa o dezinformacji - posłuchaj nagrania całej rozmowy

Jak tłumaczył, system edukacji na żadnym etapie nie uczył i nie uczy nas nawyku sprawdzania informacji. - To umiejętność, którą powinniśmy nabyć naturalnie w procesie dojrzewania i socjalizacji - mówił gość Czwórki. - Jeśli nie przekazali nam tego rodzice, musimy nauczyć się sami. System tego za nas nie zrobi. Jako dzieci w szkole dostawaliśmy jeden podręcznik, w którego treści wierzyliśmy, albo mieliśmy nauczyciela, który miał rację. Po kilku czy kilkunastu latach edukacji zostajemy nagle wrzuceni w świat, w których nie ma już systematyki, podręczników, które na pewno pokazują prawdę i zweryfikowanych nauczycieli. Dostajemy ludzi przebranych za ekspertów, lekarzy, prawników, krzykliwe filmiki, i sami musimy podjąć decyzję, czy im wierzyć.

Wyświetl ten post na Instagramie

Post udostępniony przez Stowarzyszenie Demagog (@demagogpl)

Sprawdzanie prawdziwości fake newsów to może być proces złożony i żmudny, ale nie musi tak być. - Wystarczy sprawdzić źródło, zapytać "a skąd to wiesz?". I nagle się okaże, że dany news pochodzi ze strony wygenerowanej przez AI. To często dotyczy zdjęć z tragedii, katastrof, czy wybuchów. Takie zdjęcia są recyklingowane i nieco przerabiane. Może się więc okazać, że to, co dziś podpisane jest jako wybuch w Palestynie, w oryginale było wybuchem w Chinach - tłumaczył gość Czwórki. 

Zobacz także:

• O co chodzi z tą dezinformacją? Cykl Czwórki
• Dezinformacja kiedyś i dziś. Jak chronić się przed fałszywymi informacjami?

Na fake newsach można świetnie zarobić. - Ostatnio mamy do czynienia z częstym zjawiskiem zwanym "Viet-spam". To profile często administrowane właśnie z Wietnamu - i stąd nazwa, a zarabia się na nich najpierw kupując lajki i nakręcając oglądalność, poprzez podawanie fałszywych, często szokujących informacji, a potem sprzedając reklamy, bo przecież każde kliknięcie sprawia, że komuś niestety wpada kilka złotych - mówił ekspert. 

***

Tytuł audycji: Popołudniówa

Prowadzi: Kamil Jasieński

Gość: Mateusz Cholewa (autor książki "Fake off. Wyłącz dezinformację ze swojego życia")

Data emisji: 16.06.2026

Godzina: 15.10

kd