Historia

Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Góry i namiętności

Ostatnia aktualizacja: 12.02.2020 05:50
Był jednym z najpoczytniejszych poetów Młodej Polski i międzywojnia. Jego erotyki rozpalały zmysły kobiet, zaś opisy ukochanych Tatr zachwycały plastycznością. W poemacie życia artysty nie zabrakło jednak strofy tragedii.
Audio
  • Portret Kazimierza Przerwy-Tetmajera w audycji z cyklu "Zgadnij, sprawdź, odpowiedz" B.Samowskiej (15.01.1986)
Portret Kazimierza Przerwy-Tetmajera pędzla Leona Wyczółkowskiego
Portret Kazimierza Przerwy-Tetmajera pędzla Leona WyczółkowskiegoFoto: Wikimedia/domena publiczna

20 lutego 1865 roku urodził się Kazimierz Przerwa-Tetmajer, poeta i prozaik, jeden z wybitnych przedstawicieli Młodej Polski. Był synem Adolfa Tetmajera, uczestnika powstania styczniowego, i  jego drugiej żony - Julii, był też przyrodnim bratem Włodzimierza Tetmajera.

Czym skorupka za młodu

Dzieciństwo upłynęło Tetmajerowi na długich górskich wędrówkach z poetą Sewerynem Goszczyńskim. - To on zabierał małego chłopca w góry, opowiadał mu o smokach mieszkających w tatrzańskich skałach, o Janosiku, o zamku kaniowskim, o sobótkach - słyszymy w audycji "Zgadnij, sprawdź, odpowiedz".

Góry były motywem przewodnim w poezji młodopolskiego artysty. Ich plastyczne przedstawienia stały się znakiem rozpoznawczym Tetmajerowskiej poezji.  - Poeta po prostu myślał obrazami, szczególnie wtedy, gdy opisywał przyrodę, zwłaszcza tatrzańskie krajobrazy – słyszymy w audycji z 1986 roku.


Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Fotografia portretowa w kapeluszu, źr. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny, NAC, Wikimedia Commons/dp
Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Fotografia portretowa w kapeluszu, źr. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny, NAC

Badacz gór i górali

Być może powodowała nim tęsknota za wierchami i halnym wiatrem. Już w młodości zmuszony był przeprowadzić się do Krakowa (ojciec sprzedał rodzinny majątek), tam pobierał nauki na Uniwersytecie Jagiellońskim i pracował w krakowskim "Czasie". Górskie wędrówki kontynuował z przyjaciółmi-literatami, m.in. z kuzynem Tadeuszem Boyem-Żeleńskim.

- Lekarze wykryli u poety poważną wadę serca i, choć przyjeżdżał jeszcze wielokrotnie do Zakopanego, od 1900 roku zaprzestał już wycieczek górskich - słyszymy w audycji. - Ale Tatry pozostały jednym z głównych motywów jego twórczości. Napisał cykl opowiadań góralskich, które krytycy zaliczą później do arcydzieł naszej literatury narodowej.
Mowa o "Na Skalnym Podhalu" - zbiorze 40 noweli pisanych gwarą, przedstawiających życie i problemy górali - i epopei "Legenda Tatr".

Samotny koniec ulubieńca kobiet

Choć był kilkakrotnie zaręczony i przeżył kilka romansów (owocem jednego z nich był syn poety, który popadł w alkoholizm i prawdopodobnie popełnił samobójstwo), nigdy się nie ożenił. Słabość do płci pięknej przelewał na swoją poezję pisząc liczne erotyki, które zapewniły mu rzesze czytelniczek.
Przez blisko 20 ostatnich lat życia chorował. Stopniowo tracił wzrok i świadomość. Osamotniony, opuszczony przez znajomych, przez ostatnie lata życia mieszkał w Hotelu Europejskim. Zmarł 18 stycznia 1940 w okupowanej Warszawie.


Kazimierz Przerwa-Tetmajer podczas słuchania audycji radiowej (1937), źr. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny, NAC, Wikimedia Commons/dp Kazimierz Przerwa-Tetmajer podczas słuchania audycji radiowej (1937), źr. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny, NAC, Wikimedia Commons/dp

O życiu i twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera posłuchaj w audycji z cyklu "Zgadnij, sprawdź, odpowiedz".

bm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Mariusz Zaruski - pionier nie tylko polskiego żeglarstwa

Ostatnia aktualizacja: 31.01.2020 05:55
Był człowiekiem renesansu: malarzem, poetą, marynarzem, taternikiem, ratownikiem, narciarzem, doskonałym wojskowym, a ponadto angażował się w działalność społeczną i niepodległościową.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tytus Chałubiński – darował Polakom Tatry

Ostatnia aktualizacja: 04.11.2019 06:00
– Doskonale pamiętam, jak Sabała powiedział do mnie: "Pan profesor to nieziemski człek. Nogami on tu, ale serce jego w niebie" – wspominała pasierbica Chałubińskiego, Elżbieta Bończa-Tomaszewska. Tytus Chałubiński, nazywany Królem Tatr, zmarł dokładnie 130 lat temu. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Krzysztof Kamil Baczyński - poeta, który zamienił pióro na karabin

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2018 06:05
- Krzysztof Kamil Baczyński nie uważał poezji za swoje powołanie. Jego wielkim pragnieniem było zostać żołnierzem - wspominał Bogdan Deczkowski, powstańczy dowódca poety.
rozwiń zwiń