W lipcu Instytut Polski w Wiedniu zorganizował po raz czwarty podróż studyjną do Polski dla austriackich nauczycieli historii oraz przedstawicieli mediów. Tegoroczna edycja wizyty studyjnej spotkała się z wyjątkowo dużym zainteresowaniem. Do Instytutu wpłynęło ponad 30 zgłoszeń, co stanowi znaczący wzrost w porównaniu z poprzednimi latami. Świadczy to o rosnącej rozpoznawalności programu oraz jego ugruntowanej pozycji w środowisku nauczycieli historii w Austrii.
Spośród wszystkich kandydatów wybrano 13 nauczycieli reprezentujących różne kraje związkowe Austrii (Wiedeń, Styrię, Karyntię, Vorarlberg, dolną Austrię i Burgenland). Do udziału zaproszono również dwóch dziennikarzy magazynu „wina – Das jüdische Stadtmagazin”, jednego z najważniejszych żydowskich czasopism w Austrii, wydawanego przez gminę żydowską w Wiedniu. Magazyn to opiniotwórcze medium poświęcone życiu żydowskiemu, kulturze, historii oraz dialogowi międzykulturowemu, docierającym do środowisk żydowskich, akademickich i kulturalnych w Austrii.
Polin Muzeum Historii Żydów Polskich fot. Agnieszka Madany
Podczas wizyty uczestnicy odwiedzili miejsca związane z historią i współczesnym życiem społeczności żydowskiej w Polsce. Program obejmował Warszawę, Łódź i Lublin (Muzeum Historii Żydów Polskich, Żydowski Instytut Historyczny, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, Centrum Kultury Jidysz, Państwowe Muzeum na Majdanku, Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN, Cmentarz Żydowski w Łodzi oraz Stację Radogoszcz), gdzie grupa zapoznała się z działalnością najważniejszych instytucji edukacyjnych, muzeów oraz miejsc pamięci.
Polin Muzeum Historii Żydów Polskich fot. Agnieszka Madany
Celem wizyty było pogłębienie wiedzy austriackich nauczycieli na temat żydowskiego dziedzictwa w Polsce oraz miejsc pamięci, rozwijanie kompetencji dydaktycznych w zakresie nauczania o Zagładzie, historii XX wieku oraz pamięci zbiorowej, a także refleksja nad znaczeniem pamięci historycznej we współczesnym społeczeństwie europejskim. Istotnym elementem programu było również poznanie współczesnego życia społeczności żydowskiej w Polsce oraz działalności instytucji zajmujących się ochroną dziedzictwa i edukacją historyczną.
Żydowski Instytut Historyczny fot. Agnieszka Madany
Wizyta stworzyła przestrzeń do wymiany doświadczeń pomiędzy polskimi i austriackimi ekspertami oraz umożliwiła uczestnikom poznanie nowoczesnych metod edukacji historycznej i muzealnej. Zdobyta wiedza oraz nawiązane kontakty będą wykorzystywane w pracy dydaktycznej uczestników w Austrii, przyczyniając się do rzetelnego przekazywania wiedzy o historii Polski, historii Żydów polskich oraz relacjach polsko-żydowskich. Udział przedstawicieli mediów stwarza również możliwość dotarcia z tematyką wizyty do szerokiego grona odbiorców w Austrii oraz wzmocnienia obecności polskiej narracji historycznej w opiniotwórczych mediach.
Zamek w Lublinie fot. Agnieszka Madany
Podczas całej wizyty uczestnicy aktywnie wymieniali się swoimi spostrzeżeniami i refleksjami na temat odwiedzanych miejsc oraz poszczególnych punktów programu. Dyskusje dotyczyły nie tylko faktów historycznych i metod ich przekazywania, ale również sposobu, w jaki Polska i Austria mierzą się z trudnym dziedzictwem XX wieku oraz budują współczesną kulturę pamięci.
Stacja Radegast jest zabytkowym budynkiem kolejowym z 1941 r. W czasie II wojny światowej była ona związana z gettem, utworzonym przez Niemców w 1940 r. w Łodzi fot. Agnieszka Madany
Jednym z najczęściej poruszanych tematów była droga, jaką Polska przeszła w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat w zakresie upamiętniania historii. Uczestnicy zwracali uwagę, że mimo iż Polska do 1989 roku pozostawała pod rządami komunistycznymi i przez dziesięciolecia nie mogła w pełni prowadzić niezależnej polityki historycznej, po odzyskaniu suwerenności podjęła ogromny wysiłek na rzecz dokumentowania, ochrony i popularyzowania swojej historii. Podkreślano, że udało się stworzyć nowoczesne instytucje pamięci, muzea światowej klasy oraz centra edukacyjne, które nie tylko upamiętniają ofiary i wydarzenia historyczne, lecz także prowadzą szeroko zakrojoną działalność edukacyjną skierowaną do młodzieży, nauczycieli i społeczeństwa.
Szczególne uznanie wzbudziły takie instytucje jak Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Żydowski Instytut Historyczny, Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” czy Państwowe Muzeum na Majdanku. Uczestnicy podkreślali wysoki poziom merytoryczny prezentowanych treści, nowoczesne metody narracji oraz umiejętność przedstawiania złożonych i często bolesnych zagadnień historycznych w sposób rzetelny, wieloperspektywiczny i angażujący odbiorców.
Gmina Wyznaniowa Żydowska fot. Agnieszka Madany
W trakcie rozmów wielokrotnie pojawiały się opinie, że Polska wykonała imponującą pracę w zakresie budowania kultury pamięci i edukacji historycznej. Zdaniem uczestników doświadczenia polskich muzeów, miejsc pamięci i instytucji kultury mogą stanowić cenną inspirację również dla Austrii. Wskazywano, że konsekwencja w pielęgnowaniu pamięci historycznej, inwestowanie w nowoczesną edukację muzealną oraz tworzenie przestrzeni do dialogu i refleksji sprawiają, że Polska jest dziś jednym z europejskich liderów w dziedzinie edukacji o historii XX wieku i pamięci o Zagładzie.
W ciągu ostatnich czterech lat Instytut Polski w Wiedniu zorganizował wizyty studyjne dla około 50 nauczycieli historii z różnych krajów związkowych Austrii. Program ten na stałe wpisał się w działalność Instytutu i stanowi ważny element polsko-austriackiej współpracy w zakresie edukacji historycznej oraz budowania dialogu międzykulturowego.
Źródło: Instytut Polski w Wiedniu/pż