Powstanie we wspomnieniach sanitariuszki: jeniec, pierzyna i surowy Antek

Ostatnia aktualizacja: 28.08.2014 15:30
- Jedna nasza akcja była na Górskiego. Postrzelonemu Niemcowi miałam zrobić opatrunek, ale cały się trząsł. Jeden z naszych znał dobrze niemiecki - i mówi, żeby on się nie denerwował, bo tu są kulturalni ludzie. Oni to nas pod ściany stawiali, a tu zrobiłam opatrunek i wzięliśmy go do niewoli - wspomina Janina Abramowska, ps. "Nina".
Audio
  • Powstanie wspomina Janina Abramowska, sanitariuszka batalionu "Kiliński" (Głosy walczącej Warszawy/Dwójka)
  • Wspomnienia Wiktora Łabudzińskiego (Głosy walczącej Warszawy/Dwójka)
  • Wspomnienia Krystyny Berwińskiej-Bargiełowskiej (Głosy walczącej Warszawy/Dwójka)
  • Opowieść Anny Uklejskiej, pseud. "Barbara" (Głosy walczącej Warszawy/Dwójka)
  • Powstanie wspomina Eugeniusz Trepczyński, cywil, który cudem przeżył rzeź Woli (Głosy walczącej Warszawy/Dwójka)
Patrol sanitarny Wojskowej Służby Kobiet podczas Powstania Warszawskiego
Patrol sanitarny Wojskowej Służby Kobiet podczas Powstania WarszawskiegoFoto: Eugeniusz Lokajski/Wikipedia/Public Domain

Powstanie Warszawskie wybuchło, gdy Janina Abramowska kończyła o godz. 17.pracę. Do domu dotarła dopiero następnego dnia rano, gdzie szczęśliwie znalazła i rodziców, i młodsze rodzeństwo. Starszy brat już walczył, ona zgłosiła się do służby medycznej.

- Kwaterę miałyśmy na Szkolnej i stamtąd mnie przydzielili do Antosia Bieniaszewskiego - do kompanii ósmej, batalion "Kiliński". Chodziłyśmy jako łączniczki z Poczty Głównej na Powiśle, tam był ostrzał - wspomina sierpień 1944 roku. W okolicach Nowego Światu ranna została uciekająca przed Niemcami starsza kobieta. - Dostała w nogę. Leży. My chcemy iść, ale mój dowódca się nie zgadza: "Prosto idziecie pod karabin!" - mówi. Udało się przejść bokiem i ją doprowadzić, ale została jej pierzyna. Obiecałam, że przyniosę, ale już się nie udało - opowiada sanitariuszka.

Serwis specjalny poświęcony Powstaniu>>>

Powstańcom brakowało wody, wodociągi nie działały, budowano studnie. Umycie się zawsze stanowiło trudność, ale raz Janinę uratowało przed srogim dowódcą. - Byliśmy na Widok i trwało bombardowanie; Antek zabronił wszystkim wychodzić. Ale koniecznie musiałyśmy polecieć na Szkolną po jakieś rzeczy i wtedy rozpoczął się nalot na PKO - opowiada "Nina". Ona i koleżanka Rysia przeżyły bombardowanie, ale wróciły całe obsypane kurzem. - Dobrze, że chłopcy nam w dzbanku trochę wody zostawili. Obmyłyśmy się, bo się bałyśmy. Antek był surowy bardzo. – wspomina.

Kalif: Powstanie Warszawskie trwało za długo>>>

Po kapitulacji Powstania kompania sanitarna pomagała w wyprowadzaniu ludności cywilnej. - Biegłam i nagle jakiś pan mówi: "pani stanie, on do pani mierzy". Ja się oglądam, a z pistoletu mierzy ten Niemiec, co przywiózł chłopaków, żeby wywozili rzeczy. Podeszłam do niego, żeby pokazać taki głupi nożyk harcerski, który miałam za pasem. Nie zabrał mi go, ale powiedział, żebym tak nie nosiła...

***

Idea Archiwum Historii Mówionej powstała na długo przed otwarciem Muzeum. Pomysł zawdzięczamy Janowi Ołdakowskiemu. Nagrania z Archiwum prezentowane są na antenie Dwójki w naszym nowym cyklu "Głosy walczącej Warszawy". O wydarzeniach 1944 roku opowiadają weterani i cywile, przypatrujący się walczącemu miastu. W ich wspomnieniach tragiczne historie mieszają się z chwilami radości i zabawy, bo przez 63 dni nie tylko bronili Warszawy, ale też próbowali normalnie żyć. I o tej powstańczej codzienności - zdobywaniu żywności, pracy w szpitalu, zabawach na weselach – mówią ze wzruszeniem.

Prezentację nagrań z Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego rozpoczęliśmy w piątek 1 sierpnia - w dniu 70. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego >>>

Do końca sierpnia (poniedziałek-piątek), godz. 11.45-12.00

asz/mm

Czytaj także

Rzeź Woli - eksterminacja mieszkańców Warszawy

Ostatnia aktualizacja: 05.08.2020 06:00
"Każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców. Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zastraszający przykład dla całej Europy" – brzmiał rozkaz wydany przez Hitlera po wybuchu Powstania Warszawskiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Krzysztof Kamil Baczyński - poeta, który zamienił pióro na karabin

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2018 06:05
- Krzysztof Kamil Baczyński nie uważał poezji za swoje powołanie. Jego wielkim pragnieniem było zostać żołnierzem - wspominał Bogdan Deczkowski, powstańczy dowódca poety.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Powstańcze piosenki. Jan Ołdakowski: one były nośnikiem legendy

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2014 21:24
Dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego mówił w Jedynce, że utwory, które powstawały podczas powstania odgrywały bardzo ważną rolę.
rozwiń zwiń

Czytaj także

70 lat temu zginęła poetka Krystyna Krahelska. Dała twarz warszawskiej Syrence

Ostatnia aktualizacja: 02.08.2014 09:00
Była harcerką, żołnierzem AK i autorką jednej z najpopularniejszych piosenek Polski Walczącej "Hej chłopcy, bagnet na broń!".
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Sierpień przez całe życie" - powstańcze losy rodziny Tadeusza Lewandowskiego

Ostatnia aktualizacja: 04.08.2014 09:16
- Do dzisiaj jestem "zarażony śmiercią", jak mówiono o tamtych ludziach. Do dzisiaj uważam, że przeżyłem II wojnę światową i jestem jedną z jej ofiar. A jestem, bo straciłem dziadka, wuja, ojciec trafił do obozu i cudem ocalił życie, rozpadło się małżeństwo babci. (…) To wszystko stało się w wyniku Powstania Warszawskiego - mówił Tadeusz Lewandowski, krytyk literacki.
rozwiń zwiń