REKLAMA

​Dyrektor Biblioteki Narodowej o utraconych "relikwiach kultury"

Ostatnia aktualizacja: 07.09.2022 11:15
- Ta strata jest bez precedensu w historii świata, głównie dlatego, że świadomie podpalano skarbce, biblioteki i w różnych wymiarach jest to dla nas strata trudna do wyobrażenia - mówił w "Poranku Dwójki" Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej.
Biblioteka Narodowa na pl. Krasińskich w Warszawie
Biblioteka Narodowa na pl. Krasińskich w WarszawieFoto: S.Tatiana / Shutterstock.com
  • Od września 1939 roku w duchu maksymy "żaden naród nie żyje dłużej niż materialne świadectwa jego kultury" Niemcy przystąpili do systematycznego niszczenia polskich książnic.
  • Topografia Warszawy po Powstaniu Warszawskim zasadniczo się zmieniła, tym samym zanika pamięć o skali zniszczeń.
  • Opowieść o stratach poniesionych w czasie II wojny światowej latami przykrywało milczenie ocalałych pokoleń. 

Nie poznamy, nie przeczytamy, nie obejrzymy

Stratę tę określa się jako jedną z największych w polskiej kulturze w historii i jedną z największych strat piśmiennictwa w historii świata. ​Biblioteka Narodowa w wyniku niemieckiej okupacji podczas II wojny światowej straciła nawet do 50 tysięcy rękopisów. - Rękopisy w odróżnieniu od ksiąg drukowanych są tylko w jednym egzemplarzu, to są oryginały. Tych rękopisów już nikt nigdy nie przeczyta, tekstów nie poznamy, ogromnych kolekcji rysunków, idących w dziesiątki tysięcy, nie obejrzymy - wymieniał Tomasz Makowski. - Nigdy ich nie odkryjemy.

bezprzedawnienia.polskieradio.pl>>>> 

Zniszczenia objęły ok. 80 tysięcy książek z XV–XVIII wieku, książek z XIX–XX wieku – 100 tysięcy, a także 60 tysięcy rysunków i rycin, 25 tysięcy nut, 10 tysięcy map. - Samych rękopisów pierwszej Biblioteki Narodowej, największej w XVIII wieku w Europie – Biblioteki Załuskich – było ponad 11 tysięcy, średniowiecznych i nowożytnych, świadomie podpalonych - podkreślił nasz gość. - Trudno się o tym rozmawia i trudno się szacuje straty - dodał.

Zanika pamięć o skali zniszczeń

Topografia Warszawy po Powstaniu Warszawskim zasadniczo się zmieniła, tym samym zanika pamięć o skali zniszczeń. - Nie pamiętamy Biblioteki Ordynacji Zamojskiej przy Pałacu Błękitnym. Dzisiaj przez środek tej biblioteki przejeżdża tramwaj, Marszałkowską do placu Bankowego - opowiadał dyrektor BN. - Nie mamy świadomości, że przejeżdżamy przez czytelnię i przez magazyny tej biblioteki, która została najpierw zbombardowana, a później podpalona.


- Przetrwało mniej więcej 4 procent tego zasobu, dlatego że Niemcy nie znaleźli wejścia do jednej z piwnic. Szczęśliwie, tam była część cennych rękopisów, XV i XVI-wieczne druki - zaznaczył Tomasz Makowski. - Kto z nas zna Bibliotekę Ordynacji Przeździeckach na Foksal? Nikt. Została prawie w całości zniszczona.

Ludzie i zbiory

Na tę dramatyczną listę należy dopisać dziesiątki bibliotek szkolnych – najdroższych lokalnym społecznościom – zbiorów kościelnych i dokumentów zgromadzonych w lokalnych archiwach. Dziedzictwo materialne ginęło razem z bibliotekarzami i pracownikami placówek.

Czytaj także:

- Opowieść, jak wielką ponieśliśmy w czasie II wojny światowej stratę, przykrywało milczenie ocalałych pokoleń - zaznaczył nasz rozmówca. - Pytałem moich kolegów, którzy pamiętali 1945 rok i to, co się działo w bibliotekach. Opowiadali, że po II wojnie światowej nie chcieli o tym rozmawiać. Chcieli milczeć, chcieli normalnie żyć - dodał.


Posłuchaj
17:33 Poranek Dwójki BN 7 wrzesień 2022 09_30_06.mp3 Tomasz Makowski o stratach wojennych Biblioteki Narodowej (Poranek Dwójki)

***

W 83. rocznicę wybuchu II wojny światowej portal Polskiego Radia uruchomił specjalną stronę internetową bezprzedawnienia.polskieradio.pl.

W serwisie bezprzedawnienia.polskieradio.pl. znajduje się około 20 autorskich artykułów. To przede wszystkim opracowania historyczne, w których opisano m.in. straty ludzkie, terytorialne i materialne poniesione przez Polskę w czasie II wojny światowej.

***

Tytuł audycji: Poranek Dwójki

Prowadził: Paweł Siwek

Gość: Tomasz Makowski (dyrektor Biblioteki Narodowej)

Data emisji: 7.09.2022

Godzina emisji: 9.30

uk

Czytaj także

Obrócone w popiół. Straty bibliotek Warszawy w wyniku niemieckiej okupacji

Ostatnia aktualizacja: 01.09.2022 03:41
Szacunkowe dane są zatrważające: około 70 procent polskich zasobów bibliotecznych, które po wrześniu 1939 roku zostały przejęte przez Niemców, uległo bezpowrotnemu zniszczeniu. Największe skarby przechowywane były w bibliotekach Warszawy – podczas wojny dotknęła je hekatomba.    
rozwiń zwiń