REKLAMA

Powstańcze wspomnienia Anny Świrszczyńskiej

Ostatnia aktualizacja: 05.08.2022 13:30
- Każdy chciał coś robić, nawet ludzie starsi, niedołężni, żeby się przydać, w jakiś sposób pomóc. Jedni budowali barykady, drudzy piekli chleb, trzeci pomagali rannym. Zatarta była różnica między żołnierzem a ludnością cywilną, walczyli wszyscy - wspominała w archiwalnych nagraniach Polskiego Radia Anna Świrszczyńska, autorka wierszy, dramatów i prozy, a także sanitariuszka w Powstaniu Warszawskim.
Ludność zgromadzona wokół ołtarza ulicznego ustawionego przed gmachem Banku Towarzystw Spółdzielczych
Ludność zgromadzona wokół ołtarza ulicznego ustawionego przed gmachem Banku Towarzystw SpółdzielczychFoto: NAC

Anna Świrszczyńska urodziła się 7 lutego 1909 r. w Warszawie. Debiutowała w 1934 r. na łamach "Wiadomości Literackich". Pierwszy tom jej poezji i prozy ukazał się w 1936 r. Kolejną książkę wydała dopiero w 1958 r. Do tego czasu publikowała utwory w czasopismach, współpracowała z Polskim Radiem, które nadawało audycje i słuchowiska jej autorstwa, pisała też scenariusze filmów animowanych.

"Jeszcze kocham. Zapiski intymne". Poezja utraconej miłości Anny Świrszczyńskiej >>>>

Od lat 60. do 80. ukazało się (oprócz wyborów) sześć tomów poezji Anny Świrszczyńskiej, w tym tak znaczące książki, jak "Jestem baba" (1972) czy "Budowałam barykadę" (1974). Niemal przez całe życie pisała utwory dla dzieci i młodzieży, m.in. powieść "Arkona, gród Świętowita". Zmarła 30 września 1984 r. w Krakowie.

Życie w piwnicy

W radiowym archiwum zachowały się opowieści Anny Świrszczyńskiej z dni Powstania Warszawskiego. - Z naszej kamienicy, naszego podwórka życie przeniosło się do piwnic. Spaliśmy na węglu, na poduszkach, siennikach, kołdrach. Było dużo ludzi chorych - opowiadała poetka. - Była taka starsza pani mecenasowa, która się tak bała, że przez cały czas powstania nie wyszła nigdzie.

Z butelkami na czołgi

Sanitariuszka dzieliła piwnicę także z nieznanym chłopakiem, który jak mówiła, "był taki niczyj". - Nie przejmował się swoją dolą, żył z dnia na dzień. Z wielką beztroską znosił butelki z benzyną na czołgi - wspominała Anna Świrszczyńska. - Chodził gdzieś jednego dnia na czołgi, drugiego dnia, a trzeciego dnia już go przynieśli żołnierze. Pamiętam, jak myśmy go grzebali, ktoś mu zrobił trumnę ze świeżego, jasnego drewna. Później już nie było takich luksusów - dodała. 

POWSTANIE WARSZAWSKIE zobacz serwis specjalny >>>>

W ramach obchodów 78. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w "Głosach z przeszłości" (1-5.08) słuchaliśmy powstańczych wspomnień pisarzy z naszego radiowego archiwum.

1 sierpnia były to opowieści Juliusza Wiktora Gomulickiego - eseisty, edytora, autora wielu książek poświęconych dziejom stolicy.

2 sierpnia wysłuchaliśmy opowieści Anny Świrszczyńskiej - poetki, redaktorki pism, sanitariuszki w powstańczym szpitalu, autorki tomu "Budowałam barykadę".

3 sierpnia przypomnieliśmy powstańcze opowieści Lesława Bartelskiego - poety, prozaika, krytyka literackiego, uczestnika walk na Mokotowie, autora m.in. książek "Genealogia ocalonych" i "Mokotów 1944".

4 sierpnia słuchaliśmy powstańczych historii Moniki Żeromskiej - malarki, autorki pięciu tomów "Wspomnień".

Cykl zamknęły 5 sierpnia opowieści Jerzego Stefana Stawińskiego - prozaika, scenarzysty, reżysera, żołnierza pułku "Baszta", autora scenariuszy do słynnych filmów Andrzeja Wajdy "Kanał" i "Eroica".

Wspomnienia tych pisarek i pisarzy nagrały Ewa Stocka-Kalinowska, Krystyna Melion, Ewa Prządka oraz Bogumiła Prządka. Całość opracowały Ewa Kitlińska i Dorota Gacek.


Posłuchaj
14:02 2022_08_01 12_45_40_Dwojka_Glosy_z_przeszlosci.mp3 Edytor, eseista, varsavianista Juliusz Wiktor Gomulicki i jego powstańcze wspomnienia (Głosy z przeszłości/Dwójka)

13:59 2022_08_02 12_46_43_PR2_Zapiski_ze_wspolczesnosci.mp3 Wspomnienia Anny Świrszczyńskiej - poetki, redaktorki pism, sanitariuszki w powstańczym szpitalu, autorki tomu "Budowałam barykadę" (Głosy z przeszłości/Dwójka)

15:40 2022_08_03 12_46_14_PR2_Zapiski_ze_wspolczesnosci.mp3 Opowieści Lesława Bartelskiego - poety, prozaika, krytyka literackiego, uczestnika walk na Mokotowie, autora m.in. książek "Genealogia ocalonych" i "Mokotów 1944" (Głosy z przeszłości/Dwójka)

15:06 2022_08_04 12_45_53_PR2_Zapiski_ze_wspolczesnosci.mp3 Powstańcze historie Moniki Żeromskiej - malarki, autorki pięciu tomów "Wspomnień" (Głosy z przeszłości/Dwojka)

11:44 Dwojka Glosy Stawinski 2022_08_05-12-45-20.mp3 Opowieść Jerzego Stefana Stawińskiego, prozaika, scenarzysty i reżysera, który w czasie powstania był dowódcą kompanii odpowiedzialnym za łączność pułku "Baszta" (Głosy z przeszłości/Dwójka)

  

***

Tytuł audycji: Głosy z przeszłości

Opracowanie: Ewa Kitlińska i Dorota Gacek

Data emisji: 1-5.08.2022

Godzina emisji: 12.45

Czytaj także

Krzysztof Kamil Baczyński. Poeta z karabinem

Ostatnia aktualizacja: 22.01.2020 05:55
22 stycznia mija 99 lat od dnia urodzin poety, powstańca warszawskiego, którego wybitna twórczość spleciona z tragicznym życiorysem dała początek jednej z najbardziej poruszających legend polskiej kultury.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Anna Świrszczyńska. "Pisać z miłości do człowieka"

Ostatnia aktualizacja: 07.02.2022 05:47
– Chciałabym napisać taki wiersz, żeby człowiek, który w życiu nie dał sobie moralnie rady, mógł po niego sięgnąć, i ten wiersz by mu pomógł – wyznała Anna Świrszczyńska w Polskim Radiu w 1977 roku.
rozwiń zwiń