Powieści na antenie

"Historie drobnoziarniste"

Ostatnia aktualizacja: 22.04.2022 12:00
Henry James, amerykańsko-brytyjski pisarz był mistrzem subtelności i półcieni. W Dwójce od 19 do 22 kwietnia prezentowaliśmy fragmenty jego "Historii drobnoziarnistych", które ukazały się nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego w przekładzie Barbary Kopeć-Umiastowskiej. Czyta Agnieszka Pilaszewska.
Agnieszka Pilaszewska
Agnieszka PilaszewskaFoto: Wojciech Kusiński/Polskie Radio

Wybór prozy Henry’ego Jamesa, mistrza półcieni i subtelności, otwiera hipnotyczny, gotycki "Obrót śruby", opowieść o duchach lub studium szaleństwa: badacze Jamesa od niemal stu dwudziestu lat toczą o to spór. Zbiór skonstruowany został wokół tematu, który umownie nazwijmy "sprawczością kobiet", i Jamesowskiej metody "drobnego ziarna" – współczującej precyzji, z którą autor ukazywał pułapki, jakie zastawia na bohaterki złudnie postrzegana rzeczywistość oraz rosnąca koncentracja na próbach wyrwania się z opresji.

(Opis pochodzi od wydawcy)


179 lat temu (15 kwietnia 1843 roku)  urodził jeden z najwybitniejszych anglojęzycznych prozaików przełomu XIX i XX wieku. Henry James był mistrzem portretów psychologicznych. Tworzył na pograniczu kultur amerykańskiej i europejskiej oraz na styku literackiego realizmu i modernizmu.

Po śmierci trochę o nim zapomniano. Pisało się, że to pisarz minionej epoki, uważano, że jego dorobek to rzecz zamknięta na zawsze. Jednak od połowy XX wieku krytycy i znawcy literatury odkrywają go na nowo. Dziś wydaje się, że dzieło Henry'ego Jamesa to niewyczerpane źródło interpretacji. Spojrzenie pisarza na więzi międzyludzkie i na umysł zaplątany w sieć społecznych relacji intryguje i zaskakuje psychologiczną celnością jeszcze dziś. A forma jego dzieł wciąż jest bardzo nowoczesna.

Henry James – "Bostończycy". Nadal kontrowersyjni? >>>>

Po wybuchu I wojny światowej 71-letni pisarz, mimo coraz większych problemów ze zdrowiem, zaangażował się w sprawy publiczne, nie tylko pisząc eseje poświęcone aktualnym sprawom, lecz także odwiedzając szpitale jako wolontariusz. 28 lipca 1915 roku przyjął obywatelstwo brytyjskie, a 1 stycznia 1916 roku został odznaczony przez króla Jerzego V orderem za zasługi. Zmarł dwa miesiące później, 28 lutego w Londynie, po przebyciu udaru i zapalenia płuc.


Posłuchaj
09:59 To się czyta Dwójka 19 kwiecień 2022 11_00_42.mp3 Henry James "Historie drobnoziarniste". Czyta Agnieszka Pilaszewska - fragm. 1. (To się czyta/Dwójka)

09:38 To się czyta Dwójka 20 kwiecień 2022 11_02_05.mp3 Henry James "Historie drobnoziarniste". Czyta Agnieszka Pilaszewska - fragm. 2. (To się czyta/Dwójka)

09:44 To się czyta Dwójka 21 kwiecień 2022 11_00_26.mp3 Henry James "Historie drobnoziarniste". Czyta Agnieszka Pilaszewska - fragm. 3. (To się czyta/Dwójka)

09:51 2022_04_22 11_00_36_PR2_To_sie_czyta.mp3 Henry James "Historie drobnoziarniste". Czyta Agnieszka Pilaszewska - fragm. 4. (To się czyta/Dwójka)

    

***

Tytuł audycji: To się czyta

Przygotowała: Elżbieta Łukomska

Data emisji: 19-22.04.2022

Godzina emisji: 11.00

Zobacz więcej na temat: literatura Henry James
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Zagadkowy Henry James

14.04.2018 16:30
W 175. rocznicę urodzin powieściopisarza, dramatopisarza, ale też teoretyka literatury pytać będziemy o jego życie i twórczość.
Henry James ok. 1900 roku
Henry James ok. 1900 rokuFoto: George Eastman House from Rochester,domena publiczna, Wikimedia Commons

***

Na "Zagadkowy kwadrans" w niedzielę (15.04) w godz. 11.45-12.00 zaprasza Katarzyna Hagmajer-Kwiatek.

bch

Zobacz więcej na temat: Henry James literatura

Czytaj także

Henry James. Pisarz, który wchodził do ludzkiej głowy

28.02.2022 05:45
106 lat temu zmarł jeden z najwybitniejszych anglojęzycznych prozaików przełomu XIX i XX wieku. Henry James był mistrzem portretów psychologicznych. Tworzył na pograniczu kultur amerykańskiej i europejskiej oraz na styku literackiego realizmu i modernizmu.
Henry James to niezapomniany badacz społecznych modeli i relacji płci, meandrów świadomości i psychiki - pisze o nim Mirosława Buchholtz w książce Henry James i sztuka autobiografii
"Henry James to niezapomniany badacz społecznych modeli i relacji płci, meandrów świadomości i psychiki" - pisze o nim Mirosława Buchholtz w książce "Henry James i sztuka auto/biografii"Foto: domena publiczna

Posłuchaj
37:39 james.mp3 Henry James na nowo odczytany. Audycja z udziałem prof. Mirosławy Buchholtz i dr hab. Ewy Łuczak .(PR, 4.12.2011)

 

grzegorz damięcki - w TPR -5_resize.jpg
Grzegorz Damięcki czyta "Bostończyków" Henry'ego Jamesa. Posłuchaj!

Po śmierci trochę o nim zapomniano. Pisało się, że to pisarz minionej epoki, uważano, że jego dorobek to rzecz zamknięta na zawsze. Jednak od połowy XX wieku krytycy i znawcy literatury odkrywają go na nowo. Dziś wydaje się, że dzieło Henry'ego Jamesa to niewyczerpane źródło interpretacji. Spojrzenie pisarza na więzi międzyludzkie i na umysł zaplątany w sieć społecznych relacji intryguje i zaskakuje psychologiczną celnością jeszcze dziś. A forma jego dzieł wciąż jest bardzo nowoczesna.

Amerykanin

Urodził się 15 kwietnia 1843 roku w Nowym Jorku w rodzinie o korzeniach szkocko-walijskich. Był drugim dzieckiem Mary Walsh i teologa Henry'ego Jamesa Seniora (1811-1882). Miał czworo rodzeństwa. Jego starszy brat William (1842- 1910) był uznanym filozofem i psychologiem, jednym z najsłynniejszych myślicieli swoich czasów, a młodsza siostra Alice (1848-1892) przedwcześnie zmarłą autorką dzienników.


Posłuchaj
40:58 [B]DWÓJKA 14 kwietnia 2013 18_00 Henry James - artysta i człowiek.mp3 O życiu i twórczości Henry'ego Jamesa rozmawiają prof. Mirosława Buchholtz, Anna Lisiecka i Witold Malesa. (PR, 14.04.2013)

 

Pierwsze próby pisarskie Henry James podjął jako nastolatek, jednak nie zachowało się żadne z jego juweniliów. Karierę zaczynał jako krytyk teatralny w 1863 roku. Z prasą związany był przez całe życie. Jego krótkie prozy ukazywały się od 1964 roku właśnie w gazetach. W 1971 roku magazyn "The Atlantic Monthly" drukował w odcinkach pierwszą powieść Jamesa "Watch and Ward". Książkowe wydania jego tekstów zaczęły ukazywać się dopiero w latach 1874-1875.

Europa coraz bliżej

Rodzina Jamesów często bywała w Europie. Podczas długich podróży po Anglii, Francji, Niemczech i Szwajcarii ich dzieci pobierały nauki u guwernerów, a także chodziły do szkół w Paryżu, Genewie i Bonn. Nastoletni Henry spędził w sumie kilka lat na Starym Kontynencie. Czuł jednak niedosyt. W 1869 roku zaczął wyjeżdżać do Europy sam.

Spotykał tam sławnych artystów - m.in. Zolę, Daudeta, Maupassanta i Turgieniewa. Poznawał życie i mentalność ludzi zza oceanu i był coraz bardziej zafascynowany różnicami dzielącymi ich i Amerykanów. Przez kilka lat dzielił czas między dwoma brzegami Atlantyku, aż wreszcie w 1876 roku na stałe przeniósł się do Europy. Do końca życia odbył tylko dwie podróże do Ameryki.

Kobiety, mężczyźni, duchy i bestia

Paryż i Londyn okazały się miastami bardzo pobudzającymi płodność literacką. To tam powstały najgłośniejsze dzieła Henry'ego Jamesa. Najpierw "Amerykanin" (1877), potem "Daisy Miller" i "Europejczycy (1878), "Portret damy" i "Plac Waszyngtona" (1881), "O czym wiedziała Maisie" (1897), "W kleszczach lęku" (1898), "Skrzydła gołębicy" (1902), "Ambasadorowie" i "Bestia w dżungli" (1903), "Złota czara" (1904) - to tylko niektóre pozycje z obfitego prozatorskiego dorobku pisarza, który oprócz tego publikował eseje krytycznoliterackie, książki podróżnicze i sztuki teatralne.

James podejmował m.in. temat transatlantyckiego zderzenia kultur ("Daisy Miller", "Ambasadorowie"), przeciwstawiając amerykańskiej szczerości i naiwności europejską przemoc obyczajowych konwenansów. Obsesyjnie powraca u niego wątek straconej szansy na inne życie - jak w słynnej "Bestii w dżungli", eksperymentalnym opowiadaniu, którego akcja ograniczona jest niemal całkowicie do dynamiki psychiki głównego bohatera.

Jednym z najlepszych dzieł Jamesa jest książka o... duchach. Nowela "The Turn of the Screw", wydana w Polsce najpierw jako "W kleszczach lęku" (tłum. Witold Pospieszała, 1959), później jako "Dokręcanie śruby" (tłum. Jacek Dehnel, 2015), to jeden z horrorów najczęściej interpretowanych przez literaturoznawców, dzieło otwarte na wiele odczytań. Autor nie narzuca odbiorcy odpowiedzi na pytanie: czy duchy istnieją?


Posłuchaj
14:26 Dwójka kwadrans bez muzyki 12.08.2015 .mp3 Z Jackiem Dehnelem o jego przekładzie powieści Henry’ego Jamesa "The Turn of the Skrew" rozmawia Dorota Gacek. (PR, 12.08.2015)

 

Brytyjczyk

Po wybuchu I wojny światowej 71-letni pisarz, mimo coraz większych problemów ze zdrowiem, zaangażował się w sprawy publiczne, nie tylko pisząc eseje poświęcone aktualnym sprawom, lecz także odwiedzając szpitale jako wolontariusz. 28 lipca 1915 roku przyjął obywatelstwo brytyjskie, a 1 stycznia 1916 roku został odznaczony przez króla Jerzego V orderem za zasługi. Zmarł dwa miesiące później, 28 lutego w Londynie, po przebyciu udaru i zapalenia płuc.

mc