X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Nauka

Albert Einstein

Ostatnia aktualizacja: 07.06.2008 02:46
Albert Einstein to najbardziej rozpoznawalny naukowiec wszechczasów.
Audio

Albert Einstein - jego szczególna, a przede wszystkim ogólna teoria względności całkowicie zmieniły świat.

Słynny fizyk urodził się 14 marca 1879 w Ulm w Niemczech. Początkowo nie zdradzał większych talentów naukowych. Po studiach na Politechnice w Zurychu w lipcu 1900 podjął tymczasowo pracę nauczyciela, w grudniu 1901 otrzymał natomiast stanowisko młodszego referenta w Szwajcarskim Urzędzie Patentowym. I to właśnie tam stworzył pierwszą z dwóch wersji teorii, która wstrząsnęła światem.

W 1905 roku opublikował w „Annalen der Physik” kilka prac. Pierwsza z nich, „O wytwarzaniu i transformacji światła”, wyjaśniała zjawisko fotoelektryczne, potwierdzając jednocześnie kwantową naturę światła i istnienie cząstek nazwanych później fotonami. Drugi z tekstów, „O molekularno-kinetycznej teorii ciepła zastosowanej do ruchu cząstek zawieszonych w stacjonarnej cieczy”, zapewnił mu wkrótce tytuł doktora na Uniwersytecie w Zurychu i wyjaśniał zjawisko ruchów Browna. Ale dopiero kolejna praca, „O elektrodynamice ciał w ruchu”, stała się podstawą teorii względności, z którą do dzisiaj kojarzymy Einsteina. Ostatnia z przełomowych prac, które przyszły noblista wydał w tym okresie, „Czy bezwładność ciał zależy od ich energii”, podawała już słynny wzór na równoważność masy i energii: E=mc².

Wszechświat stanął na głowie

Na czym polega ogłoszona wówczas szczególna teoria względności? Wynika ona z przeświadczenia Einsteina – jak się potem okazało uzasadnionego – że światło rządzi się nieco innymi prawami niż reszta zjawisk w przyrodzie, a jego prędkość, niezależnie od tego, skąd ją obserwujemy, zawsze jest stała.

Jak wiadomo, prędkość samochodu X, mijającego stojącego przechodnia z szybkością 200 km/h, względem motoru Y poruszającego się w tym samym kierunku z szybkością 130 km/h wyniesie tylko 70 km/h. A zatem prędkości auta X względem przechodnia i motocyklisty różnią się. Einstein postawił tezę, że ta zasada nie stosuje się światła, które zawsze porusza się z tą samą prędkością względem wszystkich obiektów we Wszechświecie. Innymi słowy - znana już wcześniej prędkość światła nie zależy od prędkości ruchu obserwatora. Jeśli jednak tak jest, to czas i przestrzeń łączą się w jedno.

Ogłoszona 10 lat później ogólna teoria względności była rozwinięciem szczególnej na przypadki pól grawitacyjnych i przyspieszonych układów odniesienia. To właśnie ona stanęła u podstaw całej dwudziestowiecznej kosmologii i dzięki niej mogliśmy zrozumieć takie zjawiska jak przesunięcie ku czerwieni widma galaktyk, które przekonało nas, iż wszechświat się rozszerza, a także genezę czarnych dziur. Einstein dowiódł, że pole grawitacyjne zagina czasoprzestrzeń – podobnie jak naprężone prześcieradło zapadnie się, kiedy położymy na jego środek ciężką kulę. Oznacza to ni mniej ni więcej, że czasoprzestrzeń, masa oraz grawitacja zależą od siebie wzajemnie. Ruch ciał w kosmosie jest uwarunkowany przez deformację lub krzywizny czasoprzestrzeni, które powstają w pobliżu wielkich mas. Także tor światła jest zakrzywiany przez pole grawitacyjne dużych mas – dzieje się tak na przykład w przypadku czarnych dziur. Zakrzywienie światła dało się też zaobserwować doświadczalnie: podczas zaćmienia Słońca stwierdzono bowiem zakrzywienie światła gwiazd, spowodowane działaniem masy naszej gwiazdy. Świecące obiekty, które w trakcie zaćmienia były tuż obok Słońca, widoczne były po prostu w nieco innych miejscach niż powinny według map nieba...

Teoria względności nie tyle znosiła fizykę Newtona, ile ją uszczegóławiała. Na niewielką „ziemską” skalę teoria Newtona nadal znakomicie się sprawdza, ale teoria Einsteina daje nam klucz do opisu zjawisk zachodzącym we wszechświecie.

E=mc2

Wszystko to wydawać się mogło czystą teorią, która przyda się kilku rozumiejącym ją „jajogłowym” do opisu skomplikowanych zjawisk, dopóki Amerykanie nie zrzucili na Hiroshimę i Nagasaki bomb atomowych. Jest to – w świetle zdeklarowanego pacyfizmu Einsteina – paradoks, ale właśnie bomba atomowa stała się najbardziej namacalnym skutkiem praktycznego zastosowania słynnego równania, stworzonego przez pochodzącego z Niemiec fizyka.

Z teorii względności wynika między innymi, że materia i energia są w pewnym sensie tym samym, a ich zależność od siebie opisuje wzór E=mc2, w którym E oznacza energię, m - masę, a c - prędkość światła. Podstawową cechą każdej reakcji termojądrowej jest zjawisko tzw. niedoboru masy – faktu, że masa jądra atomowego jest niższa od sumy jego składników. Wynika to stąd, że część masy nukleonów, które znajdują się w atomowym jądrze, przekształca się energię, która utrzymuje jądro w całości. Rozbicie jądra wyzwala tę energię. Choć różnica mas jest maleńka, to siłę wybuchu wzmacnia fakt, że masę i energię wiąże ze sobą prędkość światła (300 tys. km/s) podniesiona do kwadratu – a zatem wartość bardzo duża.

''

Einstein i Bohr. Źr. Wikipedia.

Intuicje Einsteina wywracały do góry nogami wszystko, co do tej pory sądzili fizycy, ale – trzeba to przyznać naukowemu światu – ich doniosłość została zauważona niemal natychmiast. Już w 1909 roku Albert Einstein został profesorem fizyki na kilku uniwersytetach w Szwajcarii, Austrii i Niemczech, a potem dyrektorem prestiżowego Instytutu Cesarza Wilhelma Wielkiego (przekształconego po wojnie w jeden z instytutów Towarzystwa Maxa Plancka). Stanowisko piastował do 1936 roku. W 1921 roku otrzymał również Nagrodę Nobla.

Wszechświat jest piękny

Albert Einstein był jednym z tych badaczy natury, którzy wierzyli, że wszechświat jest racjonalny, poznawalny i da się go wyjaśnić przy pomocy jednej ogólnej teorii wszystkiego, zapisanej przy pomocy matematycznych formuł. W tym również przejawiać się miało piękno kosmosu. Stworzenie takiej teorii wszechświata było marzeniem wielu wcześniejszych myślicieli i tej idei słynny fizyk poświęcił ostatnie lata swojego życia.

Dążenie Einsteina do ujęcia świata w racjonalny system wynikało między innymi z rozwijającej się wówczas mechaniki kwantowej. Autor teorii względności nie mógł pogodzić się z tezą, że świat u swoich kwantowych podstaw miałby być niezdeterminowany i że wszechświat miałby mieć naturę probabilistyczną. W jednym z listów fizyk pisał o zwolennikach teorii kwantowej: "Ty wierzysz w Boga, który gra w kości, ja w panowanie i porządek w świecie obiektywnie istniejącym, który próbuję ująć na drodze dzikiej spekulacji". Wielkie marzenie genialnego fizyka pozostało jednak niespełnione, a jego teoria wszystkiego została odrzucona jako zupełnie niezgodna z rozwijającą się w błyskawicznym tempie nauką. Fizyka poszła do przodu, a Einstein okopał się w jednym miejscu – mówili o badaczu konkurenci. Opowiada się, że Niels Bohr, wieloletni przyjaciel Einsteina, tak się zirytował uporem autora teorii względności, że kiedyś powiedział do niego: "Albercie! Przestań mówić Panu Bogu, co ma robić!"

U podstaw dążenia słynnego fizyka leżała bardzo prosta intuicja, której do tej pory nikomu nie udało się obalić. Einstein był, jak sam siebie określał, „głęboko wierzącym ateistą”. Jak pisał, „nauka bez religii jest kulawa, i odwrotnie, religia bez nauki jest ślepa. Obie są ważne i powinny współpracować ręka w rękę". Kiedy nowojorski rabin spytał go, czy wierzy w Boga, odpowiedział, że tak, ale „w Boga Spinozy, który ujawnia się w harmonii wszechbytu, a nie w Boga, który interesuje się losem i działaniami ludzkości”. Ta odpowiedź chyba mówi sama za siebie. Alberta Einsteina, jak wielu klasycznych myślicieli przed nim, zachwyciła po prostu harmonia świata – i temu zachwytowi pozostał wierny do końca. Fizyk zmarł w Princeton w USA w 1955 roku.

Eugeniusz Wiśniewski

Czy teoria strun jest spełnieniem marzenia Einsteina? Obejrzyj filmik:

 

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

E=mc2 udowodnione

Ostatnia aktualizacja: 24.11.2008 05:15
Trzeba było stu lat, by udowodnić najsłynniejszą teorię świata.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czarne dziury splątania kwantowego istnieją!

Ostatnia aktualizacja: 03.12.2009 14:00
Tajemnice splątania związanego odkryli Polacy, zjawisko potwierdzono doświadczalnie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kwantowe splątanie dla początkujących

Ostatnia aktualizacja: 05.12.2009 11:55
Jak wyglądała historia splątania i czym ono właściwie jest?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Einstein oryginalny

Ostatnia aktualizacja: 09.03.2010 10:16
Po raz pierwszy pokazano oryginał pracy Einsteina o teorii względności.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Heretycy nauki

Ostatnia aktualizacja: 05.06.2008 20:33
Jak dokonano najważniejszych odkryć naukowych?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak biegnie czas? Zobacz filmy!

Ostatnia aktualizacja: 25.03.2010 11:30
Czas należy do podstawowych wielkości fizycznych opisujących naszą rzeczywistość. Stanowi współrzędną w czasoprzestrzeni, uzupełniając trójwymiarową przestrzeń. Jest wielkością skalarną opisującą kolejność zdarzeń oraz odstępy między nimi. Czas to także jedno z najistotniejszych zagadnień, do których odnoszą się religia, filozofia i nauka. Czy można go uchwycić, opisać
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mamy małe czarne dziurki

Ostatnia aktualizacja: 01.04.2010 08:07
Czy podczas pierwszego eksperymentu w LHC stworzono czarne mikro dziury? Wygląda na to, że tak!
rozwiń zwiń

Czytaj także

Gra w życie

Ostatnia aktualizacja: 27.04.2010 00:00
Czy ewolucyjne, podobne do mózgu obwody są wstępem do inteligentnych, myślących komputerów?
rozwiń zwiń