X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Nauka

Setki tysięcy lat wśród śniegów. Bez ognia

Ostatnia aktualizacja: 18.03.2011 05:00
Praludzie dotarli na "zimne" szerokości geograficzne jeszcze przed opanowaniem ognia. To oznacza setki tysiący lat dojmującego chłodu!
Audio

Smutna przeszłość człowieka wyłania się z analizy 141 stanowisk archeologicznychz  całej Europy. Na żadnym z nich nie ma śladów użycia ognia sprzed 400 000 lat. A człowiek przybył do Europy znacznie wcześniej. Cały kontynent był wówczas skuty lodem.

Kiedy do Europy przybył człowiek?

Nie wiemy dokładnie. Było to około miliona lat temu – wskazuje na to kilka  róznych stanowisk w zachodniej części kontynentu. Mowa tu m.in. o Happisburgh w angielskim Norfolk, gdzie znaleziono narzędza sprzed 800 000 lat. Innym starym europejskim stanowiskiem jest hiszpańska Atapuerca – sprzed około miliona lat. Co ciekawe, rozmieszczenie tych miejsc wskazuje, że pierwsi praludzie dotarli do Europy przez to, co dzisiaj zwiemy Gibralterem, a nie przez Bliski Wschód - którędy później przywędrował Homo sapiens.

Tymczasem ślady intencjonalnie palonego ognia – a zatem węgiel drzewny i popiół, wreszcie osady zmienione pod wpływem gorąca – pochodzą ze stanowisk wiele późniejszych. Sprawdził to Wil Roebroeks z Leiden University (Holandia) i Paola Villa z University of Colorado. Pojawiły się mniej więcej w tym samym czasie na dwóch europejskich stanowiskach archeologicznych: Schöningen w Niemczech (tam ogień zwęglił drewniane narzędzie i zmienil strukturę kamienia, który najprawdopodobniej znajdował się w palenisku) i Beeches Pit w Anglii (tutaj archeolodzy znaleźli bezpośrednie dowody na ogień w postaci pozostałości 119 palenisk). Obydwa stanowiska wiązane są z człowiekiem neandertalskim – a zatem to neandertalczyk jako pierwszy w Europie rozwiązał problem chłodu.

Jak przetrwaliśmy bez ognia?

To sensacyjne ustalenia, ponieważ dotąd podręczniki nauczały sgodnie, że do opanowania ognia doszło około 2 milionów lat temu w Afryce. Człowiek, wyruszając do zimnej Europy, miał już znać tajemnice płomieni. Miał to być wartunek, dzięki któremu podbój Europy w ogóle stał się możliwy. Okazuje się jednak, że człowiek to bardzo wytrzymała istota.

Podobnych teorii, które wiązały postęp z ogniem, jest sporo. Na przykład Richard Wrangham z Uniwersytetu Harvarda twierdzi, że to przetworzone przez ogień jedzenie umożliwiło zmniejszenie zębów, a nastepnie zwiększenie się ludzkich mózgów i postęp technologiczny. Biologia człowieka, która zaczęła się zmieniać okolo 2 milionów lat temu, aż doprowadziła do powstania nas i neandertalczyków, wydawała się być związana właśnie z ogniem. Dane archeologiczne przeczą jednak w tym wypadku danym biologicznym.

Jeżeli nowe dane okażą się prawdą, naukowcy będą musieli wyjaśnić, jak człowiekowi udało się przetrwać bez ognia w warunkach permanentnej zimy. I dlaczego nagła zmiana pożywienia z surowego na gotowane, jaka zaszła według nowych danych dopiero około 400 000 lat temu, nie zostawiła żadnych śladów w biologicznej budowie naszych przodków. – Jeśli rację ma biologia, mamy problem, dlaczego wcześniejsze stanowiska nie przynoszą dowodów na posługiwanie sie ogniem – zastanawia się Wrangham.

Villa i Roebroeks ustalili, że neandertalczycy uzywali ognia częściej niz sądzono. – To świadczy na ich korzyść, bo ogień to ważna technologia – mówi Villa. Neandertalskie ogniska znaleziono w Portugalii, Włoszech, Szwajcarii, Grecji, Niemczech, Polsce, Czechach i na Ukrainie. 19 neandertalskich stanowisk bez ognia i starszych niż 400 000 lat naukowcy zlokalizowali w Hiszpanii, Włoszech, Francji, Anglii, Bułgarii i w Niemczech.

Neandertalczyk to nasz najbliższy ewolucyjny krewny, żyjący w Europie pomiędzy 450 000 i 30 000 lat temu, kiedy wyginął, ustępując miejsca nam, ludziom anatomicznie współczesnym. Dzięki badaniom genetyków wiemy, że nosimy w sobie neandertalskie geny, a zatem nasi przodkowie krzyżowali się z europejskimi kuzynami.

Warto dodać, że poza Europą istnieją wcześniejsze dowody na opanowanie ognia przez praludzi. Gesher Benot Ya'aqov w Izraelu, stanowisko sprzed 780 000 lat, zawiera dowody na posługiwanie się plomieniami przez człowieka. Pdodnie jest na kilku stanowiskach w Afryce. Fakt, że tych miejsc jest tak niewiele, świadczy, zdaniem Villi i Roebroeksa, że ludzie wówczas posługiwali sie ogniem tylko okazjonalnie i nie opanowali jeszcze w pełni tego jakże ważnego żywiołu.

(ew/livescience.com)

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Dokąd zaszli neandertalczycy

Ostatnia aktualizacja: 01.10.2007 10:08
Neandertalczycy umieli przystosować się do trudnych, syberyjskich warunków
rozwiń zwiń

Czytaj także

Neandertalczyk po prostu wyginął

Ostatnia aktualizacja: 29.07.2009 10:53
Genetycy z Instytutu Maxa Plancka odkrywają genetyczną przeszłość neandertalczyków.
rozwiń zwiń

Czytaj także

KLCW: Kim był neandertalczyk?

Ostatnia aktualizacja: 11.02.2010 13:14
11 lutego 2010, godz. 16:05
rozwiń zwiń

Czytaj także

Na Syberii żył inny gatunek człowieka

Ostatnia aktualizacja: 23.12.2010 16:00
Naukowcy odkryli na Syberii odrębny gatunek człowieka, który współistniał z naszym i z neandertalczykami. Miał się całkiem nieźle jeszcze kilkadziesiąt tysięcy lat temu i ma potomków w Melanezji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

2010: rewolucja w polskiej prehistorii

Ostatnia aktualizacja: 01.01.2011 08:00
W 2010 roku odkryliśmy pierwszego polskiego neandertalczyka, a Grzegorz Niedźwiedzki udowodnił, że po terenie dzisiejszej Polski chodziły najstarsze czworonogi i pierwsze dinozaury!
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mamy jednego neandertalskiego przodka

Ostatnia aktualizacja: 01.02.2011 16:00
9 procent ludzi na świecie miało wspólnego przodka - neandertalczyka, który żył 50-80 tys. lat temu. Odkrył to międzynarodowy zespół badaczy, wśród których jest i Polak, prof. Damian Laubuda z Uniwersytetu w Montrealu.
rozwiń zwiń