X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Stanisław Stadnicki – "Diabeł Łańcucki"

Ostatnia aktualizacja: 04.08.2019 06:07
Historia Stadnickiego to wyrazisty przykład procesu psucia się Rzeczpospolitej szlacheckiej od środka, który rozpoczął się pod koniec XVI wieku. To czas prywatnych wojen, bezprawia, samowoli i braku odpowiedzialności za zarządzanie ziemią, ludźmi oraz dobytkiem – zwiastun nadchodzącej anarchii.
Audio
  • Opowieść o Diable Stadnickim - audycja z cyklu "Rozdroża kultury". (PR, 21.07.2014)
Kazanie Skargi - obraz Jana Matejki. Stanisław Stadnicki stoi w środku, trzeci po prawej fot. Wikipediadp
"Kazanie Skargi" - obraz Jana Matejki. Stanisław Stadnicki stoi w środku, trzeci po prawej fot. Wikipedia/dp

4 sierpnia 1610 zmarł Stanisław Stadnicki, herbu Szreniawa, zapamiętany jako żołnierz, awanturnik i sławny warchoł. Poseł na Sejm i jeden z przywódców Rokoszu Zebrzydowskiego.

Zaraza Rzeczpospolitej

Historia "Diabła Łańcuckiego" to wyrazisty przykład procesu psucia się Rzeczpospolitej szlacheckiej od środka, który rozpoczął się pod koniec XVI wieku. To czas prywatnych wojen, bezprawia, samowoli i braku odpowiedzialności za zarządzanie ziemią, ludźmi oraz dobytkiem – zwiastun nadchodzącej anarchii.

Awanturnik w służbie korony

Stanisław Stadnicki urodził się około 1551 roku. Od samej młodości siostrzeniec innego znanego pieniacza Samuela Zborowskiego wykazywał przejawy bandytyzmu. Nieobliczalny i agresywny awanturnik budził popłoch w okolicy Dubiecka, gdzie się wychował.

W 1576 roku król Stefan Batory wezwał Stadnickiego do udziału w wyprawie gdańskiej. Waleczność szlachcica budziła podziw króla. Brał też czynny udział jako rotmistrz w wyprawie moskiewskiej. Zakończenie kampanii to jednocześnie początek haniebnej działalności Diabła. – Stadnicki poczuł się źle wynagrodzony, chociaż za szaleńczy heroizm otrzymał roczną pensję 1000 dukatów i starostwo w Inflantach – mówił na antenie Polskiego Radia prof. Zbigniew Mikołejko.

Pan na Łańcucie

Stanisław Stadnicki w Łańcucie osiedlił się w 1578 roku. W rozmaitych paszkwilach zaciekle atakował Batorego i Zamoyskiego. Zapiekł się przeciwko państwu, aktywnie wspierając w walce o tron Polski austriackiego księcia Maksymiliana Habsburga.

Zaangażowanie w sprawy Habsburgów pchnęły Stadnickiego na Węgry, gdzie powstały zalążki jego prywatnej armii. Po powrocie do Łańcuta ściągnął do siebie rozbójników wszelkiej maści. Stworzył prywatną armię pochodzących zewsząd rębajłów. Toczył prywatne wojny, rabował kupców i sąsiadów. W Łańcucie trzymał i torturował wielu więźniów.

Wreszcie, otwarcie zbuntował się przeciw królowi Zygmuntowi III Wazie, dołączył do Rokoszu Zebrzydowskiego, by na koniec zdradzić własnych sojuszników.

Kres bandyckiej działalności Stadnickiego położył Łukasz Opaliński, który w 1609 roku zdobył i splądrował Łańcut. W ostatecznej rozgrywce pod Tarnawcem, gdzie na szablach rozniesiono "Diabła Łańcuckiego", wzięło udział sześć tysięcy ludzi.

Posłuchaj opowieści o Stanisławie Stadnickim. Gościem audycji z cyklu "Rozdroża kultury" jest prof. Zbigniew Mikołejko.

mjm

Czytaj także

Stefan Batory – król legenda

Ostatnia aktualizacja: 15.03.2019 08:30
Król Stefan Batory to dobra marka u potomnych za sprawą błysku miecza przeciwko Rosji – twierdzą historycy, goście Polskiego Radia.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Bartłomiej Nowodworski - komandos polskich królów

Ostatnia aktualizacja: 13.02.2018 06:00
- Był znakomitym żołnierzem, wiele razy miał okazję wykazać się odwagą, męstwem, biegłością w sztuce rycerskiej - mówiła prof. Jolanta Choińska-Mika. - Dlatego już za życia stał się dla współczesnych Polaków pewnym wzorem dobrego obywatela.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Samuel Zborowski - ofiara wielkiej polityki

Ostatnia aktualizacja: 26.05.2019 06:08
- Ścięcie magnata na rozkaz króla to jedyny taki przypadek w historii Polski – mówiła o śmierci Samuela Zborowskiego prof. Teresa Chynczewska-Hennel. Czym szlachcic zasłużył sobie na taki los? Możliwe, że w grę wchodziły magnackie porachunki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jan Zamoyski - szara eminencja początków Rzeczpospolitej

Ostatnia aktualizacja: 03.06.2019 06:08
- Dzięki swej energii, zdolności panowania nad tłumem oraz umiejętności dostosowania się do sytuacji, potrafił zrobić karierę, jaka nie stała się udziałem chyba nikogo innego w skali europejskiej - mówił o drugiej osobie w państwie za panowania czterech królów prof. Henryk Wisner.
rozwiń zwiń