Historia

Clement Attlee pokonał Churchilla

Ostatnia aktualizacja: 08.10.2016 06:02
Pogromca Churchilla w pierwszych powojennych wyborach w Wielkiej Brytanii kierował światowym mocarstwem w czasie, gdy doszło do podziału świata na dwa wrogie obozy.
Audio
  • Clement Attlee - audycja z cyklu "Postacie XX wieku". Gościem Sławomira Szofa jest prof. Michał Leśniewski. (PR, 01.06.1997)
Clement Attlee podczas wizyty na Uniwersytecie w Michigan fot. Wikimedia Commons domena publiczna
Clement Attlee podczas wizyty na Uniwersytecie w Michigan fot. Wikimedia Commons/ domena publiczna

8 października 1967 zmarł Clement Attlee, pierwszy powojenny premier Wielkiej Brytanii.

Zwolennik ludu pracującego

Za młodu konserwatysta, z czasem socjalista, od lat dwudziestych należał do brytyjskiej Partii Pracy. Z poparciem robotników i związków zawodowych Londynu wspiął się na szczyt partyjnej hierarchii. Od 1935 roku pełnił funkcję lidera labourzystów. Był zwolennikiem twardej polityki wobec Hitlera i zagrożeń europejskich w przeciwieństwie do pacyfistycznie nastawionych poprzedników.

W cieniu Churchilla

Po wybuchu II wojny światowej Clement Attlee wszedł w skład gabinetu wojennego Winstona Churchilla. Niewidoczny, skromny zwolennik ludu pracującego Wielkiej Brytanii tłumaczył potrzebę poświęceń dla wyższego celu, jakim było zwycięstwo w wojnie.

– Ich współpraca układała się dobrze. Dobre stosunki Attlee ze związkami zawodowymi i jego popularność wśród klasy robotniczej gwarantowała spokój społeczny i szerokie poparcie dla polityki rządu – mówił na antenie Polskiego Radia prof. Michał Leśniewski.

Pierwszy powojenny premier

Zwycięstwo w II wojnie światowej zbiegło się w czasie z triumfem wyborczym Partii Pracy. Hasło budowy państwa opiekuńczego wyniosły Attlee na stanowiska premiera. – Idee pozostały te same, zmieniła się przede wszystkim osobowość przywódcy. Po barwnym i energicznym Churchillu w Poczdamie pojawił się wyciszony i spokojny administrator – tłumaczył historyk.

W polityce zagranicznej Attlee postawił sobie za cel niedopuszczenie do odbudowy potencjału Niemiec i zahamowanie ekspansji sowieckiej. Stąd nazywa się go często współtwórcą NATO. W stosunku do Polski pozostał wierny wizji Churchilla. Zmiany miały charakter socjalny i opierały się na pomocy tym Polakom, którzy pozostali w Wielkiej Brytanii.

W polityce wewnętrznej, realizując obietnice wyborcze, znacjonalizował główne gałęzi gospodarki. Uważał, że w systemie wolnego rynku rola państwa powinna polegać na gwarancjach pełnego zatrudnienia. Attlee skoncentrował się na przemyśle ciężkim, który był głównym pracodawcą dla większości klasy robotniczej Wielkiej Brytanii.

Clement Attlee pełnił funkcję premiera do 1951 roku, kiedy to władzę odzyskali konserwatyści, a na fotel premiera powrócił Winston Churchill. Przez parę lat kierował opozycję, by w 1955 roku wycofać się z polityki.   

Kim był polityk, przywódca Wielkiej Brytanii, przez lata pozostający w cieniu Winstona Churchilla? Posłuchaj audycji z cyklu "Postacie XX wieku".

mjm

Czytaj także

Winston Churchill: nietuzinkowy i kontrowersyjny

Ostatnia aktualizacja: 24.01.2021 05:35
56 lat temu, 24 stycznia 1965 roku zmarł Winston Churchill, polityk i strateg, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, wybitny mówca, a także pisarz nagrodzony w 1953 roku literacką Nagrodą Nobla. W 2002 roku wygrał plebiscyt BBC na najwybitniejszego Brytyjczyka w historii.
rozwiń zwiń

Czytaj także

8 czerwca 1946. Gorzkie ukoronowanie polityki aliantów wobec Polski

Ostatnia aktualizacja: 08.06.2021 06:00
- W dniu zwycięstwa, Polska, jako pierwszy kraj, który przeciwstawił się III Rzeszy, będzie kroczyć na czele parady zwycięstwa – mówił do polskich żołnierzy w 1940 roku Hugh Dalton, brytyjski minister wojny gospodarczej w rządzie Winstona Churchilla.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dlaczego Churchill nie uratował Polski?

Ostatnia aktualizacja: 24.01.2015 18:00
- On był premierem brytyjskim i myślał o interesie Wielkiej Brytanii. Poświęciłby wszystko dla ratowania imperium - mówił w Dwójce prof. Michał Leśniewski, uczestnik dyskusji o słynnym przywódcy.
rozwiń zwiń