X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

"Operacja polska" NKWD. Eksterminacja 111 tys. Polaków

Ostatnia aktualizacja: 11.08.2018 06:00
"Rozkazuję od 20 sierpnia 1937 roku rozpocząć szeroką operację prowadzącą do pełnej likwidacji terenowych jednostek Polskiej Organizacji Wojskowej i przede wszystkim jej dywersyjno - szpiegowskich i powstańczych kadr w przemyśle, transporcie, sowchozach i kołchozach" – to pierwsze słowa zbrodniczego rozkazu nr 00485 wydanego 11 sierpnia 1937  na polecenie Stalina przez Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych ZSRR Nikołaja Jeżowa.
Audio
  • Rozkaz nr 00485 Nikołaja Jeżowa. Audycja Jacka Raginisa "Operacja polska NKWD" (PR, 2016)
  • Ofiarami tej operacji stali się Polacy dlatego, że byli Polakami - mówi historyk Leszek Żebrowski w audycji Jacka Raginisa "Operacja polska NKWD"
  • Problem Polaków postanowiono rozwiązać poprzez ich likwidację - mówi historyk Tomasz Sommer w audycji Jacka Raginisa "Operacja polska NKWD" (PR, 2016)
  • O terrorze lat 1937-38 opowiada w audycji Sławomira Szofa z cyklu "Postaci XX wieku" historyk Paweł Wieczorkiewicz (PR, 1995)
Nikołaj Jeżow
Nikołaj JeżowFoto: Wikimedia Commons/dp

Tak rozpoczęła się "Operacja Polska" wymierzona i prowadzona przez NKWD przeciwko ludności cywilnej ze względu na jej narodowość. Polacy jako pierwsi w Europie padli ofiarą ludobójstwa. Szczegółowo zaplanowana i przeprowadzona w latach 1937–1938 eksterminacja pochłonęła - według dokumentów NKWD - 111 091 zamordowanych. Szacunkowe dane sięgają nawet 200 tysięcy ofiar.

Po zawarciu w 1921 roku traktatu ryskiego kończącego wojnę polsko-bolszewicką i ustalającej granicę między II Rzecząpospolitą a Rosją sowiecką, na terytorium dwóch sowieckich republik - ukraińskiej i białoruskiej - znalazło się ponad milion Polaków. Początkowo władze sowieckie zdecydowały się na poddanie ludności polskiej tzw. autochtonizacji (korienizacji). W 1925 r. powstał Polski Rejon Narodowy im. Juliana Marchlewskiego na Ukrainie, a w 1932 r. – Polski Rejon Narodowy im. Feliksa Dzierżyńskiego na Białorusi. Nazywane Marchlewszczyzną i Dzierżyńszczyzną, miały się stać kuźnią bolszewickich kadr dla przyszłej komunistycznej Polski. Ale sowiecka indoktrynacja Polaków poniosła całkowite fiasko. Dla Stalina stało się jasne, że Polacy nie ulegną komunistycznej demagogii i podjął decyzję o zakończeniu eksperymentu, i likwidacji rejonów. Rozpoczęły się masowe wywózki na Syberię i do Kazachstanu.

Eksterminację rozpoczęto na mocy rozkazu Jeżowa z sierpnia 1937 r. Szef NKWD podzielił Polaków na dwie grupy. Do pierwszej miały należeć osoby do natychmiastowego rozstrzelania, a do drugiej ci, których czekało od pięciu do dziesięciu lat w łagrach. Przynależność do kategorii określano „w miarę ujawnienia stopnia przewinienia w procesie śledztwa”. NKWD dokonywało aresztowań według list przygotowywanych przez lokalne organa, zatwierdzanych przez Jeżowa i głównego prokuratora Związku Sowieckiego Andrieja Wyszynskiego. Była to jednak tylko formalność - takich zatwierdzeń wydawano nawet dwa tysiące dziennie. O przebiegu akcji Jeżow na bieżąco informował Stalina.

Wśród zamordowanych i deportowanych, oprócz Polaków zamieszkujących dawne terytorium Rzeczypospolitej, znaleźli się jeńcy polscy wzięci do niewoli w wojnie polsko-bolszewickiej a znajdujący się jeszcze w ZSRR; imigranci i uchodźcy polityczni z Polski, głównie członkowie KPP oraz członkowie PPS i innych partii niekomunistycznych; działacze narodowi mniejszości polskiej czyli w praktyce każdy Polak oraz rodziny tych osób. NKWD zamordowało ponad 111 tys. Polaków a drugie tyle wywieziono na wschód. Ostatnia wielka deportacja miała miejsce w maju i czerwcu 1941. Wywieziono wówczas ok. 85 tys. osób.

mko

Czytaj także

Układ w Rapallo - Niemcy i Sowieci rozpoczynają współpracę

Ostatnia aktualizacja: 16.04.2015 06:27
W ramach współpracy wojskowej Sowieci udostępnili poligony nad Wołgą i Kamą. Oficerowie niemieccy szkolili także Armię Czerwoną, a na jej rozwój przeznaczono pieniądze pochodzące z kredytów udzielonych przez Niemców.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Marian Januszajtis-Żegota – rozmawiał z Berią o polskiej armii w ZSRR

Ostatnia aktualizacja: 03.04.2018 06:04
3 kwietnia 1889 urodził się Marian Januszajtis-Żegota, generał, weteran walk o niepodległość, wojny polsko-bolszewickiej i II wojny światowej.
rozwiń zwiń