Historia

20 lat temu Polska zawarła konkordat ze Stolicą Apostolską

Ostatnia aktualizacja: 28.07.2013 07:00
- Nie mam wątpliwości, że bez względu na to, co Polsce przyniesie czas bliższy i dalszy, zebrani razem w tej sali przeżywamy moment historyczny - powiedział ówczesny minister spraw zagranicznych, Krzysztof Skubiszewski, który w imieniu strony polskiej podpisał konkordat.
Audio
  • Relacja z uroczystości podpisania konkordatu pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzeczpospolita Polską - fragm. aud. "7 dni w kraju i na świecie" (28.07.1993)
  • Dyskusja na temat podpisania konkordatu przeprowadzona przez Marka Modrzejewskiego miesiąc po zawarciu umowy. Gośćmi audycji byli: ks. biskup Tadeusz Pieronek, sekretarz Episkopatu Polski, Jadwiga Skórzewska-Łosiak, wiceminister sprawiedliwości oraz Zdobysław Lisowski, minister edukacji narodowej (28.08.1993)
Zawarcie konkordatu pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzeczpospolitą Polską. 28.07.1993. Podpisuje nuncjusz apostolski abp Józef Kowalczyk oraz minister spraw zagr. Krzysztof Skubiszewski. Stoją: prezydent Lech Wałęsa, premier Hanna Suchocka, marszałek Sejmu Wiesław Chrzanowski, marszałek Senatu August Jan Chełkowski, wicemarszałek Senatu Alicja Grześk
Zawarcie konkordatu pomiędzy Stolicą Apostolską a Rzeczpospolitą Polską. 28.07.1993. Podpisuje nuncjusz apostolski abp Józef Kowalczyk oraz minister spraw zagr. Krzysztof Skubiszewski. Stoją: prezydent Lech Wałęsa, premier Hanna Suchocka, marszałek Sejmu Wiesław Chrzanowski, marszałek Senatu August Jan Chełkowski, wicemarszałek Senatu Alicja GrześkFoto: Aleksander Dunin-Kęplicz

Konkordat został podpisany 28 lipca 1993 r. Umowę regulującą stosunki między państwem polskim a Watykanem, w obecności ówczesnego prezydenta, Lecha Wałęsy, premier Hanny Suchockiej, marszałków Sejmu i Senatu, przedstawicieli rządu i Episkopatu podpisali: minister Krzysztof Skubiszewski i nuncjusz apostolski w Polsce, arcybiskup Józef Kowalczyk .
- To powrót do tego, co zostało zerwane - mówił Krzysztof Skubiszewski. - Istniejąca od dwóch tysięcy lat Stolica Apostolska i tysiącletnie państwo polskie znowu wiążą się ze sobą w tej, jakże dawnej i wypróbowanej formie prawnej, jaką jest konkordat.
Stosunki z Watykanem
Polska po raz pierwszy zawarła umowę z Watykanem w 1925 r. Konkordat został podpisany 10 lutego w Rzymie i ratyfikowany przez stronę polską 27 marca tego samego roku. Władze PRL w 1945 r. zerwały jednak umowę ze Stolicą Apostolską. Do rozmów na temat ponownego podpisania dokumentu wrócono kilkadziesiąt lat później.
Nazwa pochodzi z języka łacińskiego, od concordare – zgadzać się. Konkordat jest umową międzynarodową zawieraną między państwem, a Stolicą Apostolską, regulującą sprawy interesujące obie strony (pozycja Kościoła katolickiego w danym państwie, zapewnienie wolności nauczania religii i wypełniania swojej misji, kwestie własności, ważności małżeństw sakramentalnych, wpływu władz państwowych na obsadę stolic biskupich itp.).
Religia w szkole
Podczas dyskusji na temat podpisania konkordatu najwięcej sporów wywoływała w naszym kraju kwestia wprowadzenia religii do szkół. Art. 12 głosił:
”Uznając prawo rodziców do religijnego wychowania dzieci oraz zasadę tolerancji, państwo gwarantuje, że szkoły publiczne podstawowe i ponadpodstawowe oraz przedszkola prowadzone przez organa administracji państwowej i samorządowej organizują, zgodnie z wolą zainteresowanych, naukę religii  w ramach planu zajęć szkolnych i przedszkolnych”.
O obawach związanych z tym właśnie zapisem mówił Marek Mądrzejewski w audycji nadanej miesiąc po podpisaniu dokumentu. Gośćmi programu byli: ks. biskup Tadeusz Pieronek , sekretarz Episkopatu Polski, Jadwiga Skórzewska-Łosiak, wiceminister sprawiedliwości oraz Zdobysław Lisowski, minister edukacji narodowej .
W zgodzie z prawem?
- Zarzut jaki jest w związku z tym artykułem powtarzany - mówił autor audycji – polega na tym, że nie ma tutaj trybu dopuszczającego pewną swobodę. Czy jest to w zgodzie z dotychczas obowiązującym w Polsce systemem prawnym? Czy to nowość, która może stać się powodem podważania konkordatu? – pytał zaproszonych do studia gości.
- Konkordat był dyskutowany kilkanaście lat - stwierdził Zdobysław Lisowski. - Natomiast w ostatnich miesiącach, kiedy ja przystąpiłem do prac nad dokumentem, to one właściwie były na ukończeniu. Wtedy jeszcze nie było mowy o tym, że Sejm zostanie rozwiązany, że będzie rząd tymczasowy.

Sala
Sala posiedzeń plenarnych Sejmu RP. Wikimedia Commons/dp. Fot.: Piotr VaGla Waglowski

Scena polityczna
Konkordat był podpisany w trudnej dla Polski sytuacji politycznej. 28 maja 1993 r. Sejm RP na wniosek NSZZ Solidarność, większością jednego głosu uchwalił wotum nieufności dla rządu Hanny Suchockiej. Dzień później prezydent Lech Wałęsa, korzystając ze swoich konstytucyjnych uprawnień, nie przyjął dymisji premier Suchockiej, ale rozwiązał parlament.
Część ówczesnych komentatorów uważała, że w momencie takich zawirowań na scenie politycznej, umów o tak dużej randze, nie powinien zawierać rząd tymczasowy. Podkreślano też, że Polska była przed zmianą Konstytucji, a konkordat mógł mieć wpływ na jej przyszły kształt.
- Myśmy się starali, żeby tak zapisać te nasze ustalenia, aby nie trzeba ich było zmieniać w momencie, kiedy uchwalimy nową Konstytucję – powiedział minister edukacji narodowej.
Przywileje Kościoła
Przeciwnicy konkordatu uważali, że dzięki tak podpisanej umowie Kościół w Polsce uzyskał same przywileje.
- Wydaje mi się, że popełnia się w tej sprawie zasadniczy błąd, myląc prawo z przywilejem – odpierał zarzuty ks. biskup Tadeusz Pieronek. – W konkordacie rozważono przede wszystkim te kwestie, które wynikają z prawa do wolności religijnej, a więc sankcjonowano zapisami prawa bardzo podstawowe prawa osoby ludzkiej, prawa osób wierzących, należących do kościoła katolickiego.

 

Ślub

Nz.: Ślub w kościele katolickim. Wikiemdia Commons/cc. Fot.: Alina Zienowicz Ala z

Ślub kościelny

Kontrowersje budziły również zapisy dotyczące zawierania ślubów. Wątpliwości wyjaśniała w audycji  Jadwiga Skórzewska-Łosiak, wiceminister sprawiedliwości.
- Konkordat nie reguluje nic innego, jak to, że małżeństwo kanoniczne, od chwili swego zawarcia, odnosi skutki cywilne, oczywiście pod pewnymi warunkami - mówiła Jadwiga Skórzewska-Łosiak.

Ratyfikacja

Konkordat podpisano 28 lipca 1993 r. Ustawa o wyrażeniu zgody na ratyfikację umowy ze Stolicą Apostolską została uchwalona dopiero przez Sejm III kadencji w dniu 8 stycznia 1998 r. 6 tygodni później ówczesny prezydent Aleksander Kwaśniewski podpisał dokument ratyfikacyjny. Konkordat wszedł w życie 25 kwietnia 1998 r.

 

bs

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"Europa potrzebuje nowej ewangelizacji"

Ostatnia aktualizacja: 22.01.2012 14:37
Metropolita krakowski kardynał Stanisław Dziwisz w wywiadzie udzielonym Informacyjnej Agencji Radiowej mówi także o szerzącym się kulcie błogosławionego Jana Pawła II i nadziei na jego szybką kanonizację.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Benedykt XVI w archiwach Polskiego Radia

Ostatnia aktualizacja: 11.02.2013 14:35
Benedykt XVI - posłuchaj jaki był początek jego pontyfikatu, jakie było przesłanie następcy Jana Pawła II i kim stał się dla wiernych całego świata.
rozwiń zwiń