Historia

Zygmunt Puławski. Pionier polskich myśliwców

Ostatnia aktualizacja: 21.03.2024 05:43
- Jego postać wprawdzie znajduje się w podstawowych wydawnictwach encyklopedycznych, nie ma jednak takiej pozycji i tradycji w świadomości narodowej, na jaką by zasługiwała – mówił historyk techniki inż. Jerzy Jasiuk.
PZL P1 - pierwszy prototyp z 1928 r.
PZL P1 - pierwszy prototyp z 1928 r.Foto: Wikipedia/domena publiczna

93 lata temu, 21 marca 1931 roku, zmarł Zygmunt Puławski, polski pilot i inżynier, konstruktor serii myśliwców.

Zygmunt Puławski. Źr, Marian Romeyko "Polska lotnicza", Warszawa 1937 r./domena publiczna
Zygmunt Puławski. Źr, Marian Romeyko "Polska lotnicza", Warszawa 1937 r./domena publiczna

Początki polskiego przemysłu lotniczego 

Zygmunt Puławski miał olbrzymi wpływ na rozwój lotnictwa polskiego. Jego pokolenie rozumiało, że jeżeli Polska ma przetrwać, to musi zorganizować obronność własnymi rękami. – Ci wszyscy ludzie mieli ogromny zapał, żeby stworzyć polski przemysł, gospodarkę, żeby to wszystko stanęło na nogi, żebyśmy mogli samodzielnie funkcjonować – opowiadał historyk lotnictwa inż. Andrzej Glass.

Po zaznajomieniu się z zagraniczną technologią, w drugiej połowie lat 20-tych XX wieku polski przemysł lotniczy przeszedł na własne konstrukcje. Tworzono biura projektowe, a do pracy przyjmowano młodych absolwentów uczelni technicznych, którzy często mieli już za sobą praktyki we Francji lub Holandii.


Posłuchaj
19:20 widnokrąg____2888_95_iv_tr_0-0_10855043995e65aa[00].mp3 Zygmunt Puławski - audycja Krystyny Mar z cyklu "Galeria polskich inżynierów" (PR, 3.01.1995)

 

Jednym z takich obiecujących talentów był Zygmunt Puławski. Po ukończeniu studiów na Politechnice Warszawskiej praktykował w zakładach Breuget we Francji, odbył też służbę wojskową w Szkole Pilotów w Bydgoszczy.

- W owych czasach wojsko, które było głównym zamawiającym sprzęt lotniczy w przemyśle, uważało, że każdy konstruktor powinien latać, żeby zrozumieć co konstruuje – mówił historyk techniki inż. Jerzy Jasiuk.

Samolot PZL P1 - pierwsza całkowicie metalowa konstrukcja polska

Młody inżynier od 1927 roku pracował jako główny konstruktor w Centralnych Warsztatach Lotniczych w Warszawie, przekształconych następnie w Polskie Zakłady Lotnicze. Tutaj, na zlecenie polskich władz wojskowych, Zygmunt Puławski skonstruował nowoczesny samolot myśliwski PZL P1.

Pierwsza konstrukcja PZL P1 była gotowa już w 1929 roku. Prototyp tego samolotu powstał w mniej niż rok. - Był to samolot konstrukcji metalowej – mówił inż. Jasiuk - podczas gdy większość Europy w tym czasie spawała kadłuby z rurek stalowych, a resztę wykonywała z drewna.

Zanim 25 września 1928 w Warszawie odbył się pierwszy udany lot myśliwca, miesiąc wcześniej doszło do zdarzenia, które mogło przekreślić dalsze prace nad samolotami Puławskiego. Podczas lotu doświadczalnego, kiedy prototypem maszyny sterował Bolesław Orliński, zapadł się blaszany nosek skrzydła i samolot w pewnym stopniu stracił swoje aerodynamiczne własności.

Pilot mógł powiedzieć, że samolot jest niesterowny i wyskoczyć z niego na spadochronie. Bolesław Orliński jednak zachował zimną krew i natychmiast podjął próbę lądowania, co uratowało konstrukcję prototypu przed zniszczeniem.

Wszystkie wady budowy szybko poprawiono i kolejny lot Bolesława Orlińskiego na prototypie PZL P1, odbyty 25 września 1928, przebiegł bez zarzutów.

Konstrukcja myśliwca P1 jak na owe czasy była rewelacyjna. Puławski wprowadził innowacyjne rozwiązania technologiczne, które próbowano naśladować na całym świecie. O ile jego pierwszy samolot nie był na tyle doskonały, żeby wprowadzić go do produkcji, to następny - PZL P6, skonstruowany w 1930 roku stał się wzorcem do seryjnej produkcji.

Zygmunt Puławski zginął w wieku 30 lat w katastrofie samolotu-amfibii własnej konstrukcji.

Wrak samolotu PZL.12 Zygmunta Puławskiego, po wypadku na Ochocie. Źr. NAC Wrak samolotu PZL.12 Zygmunta Puławskiego, po wypadku na Ochocie. Źr. NAC

mk

Zobacz więcej na temat: HISTORIA lotnictwo technika
Czytaj także

"Lataj LOT-em" – to hasło zobowiązywało

Ostatnia aktualizacja: 01.04.2024 05:45
- Przyjechałem na wezwanie zamieszczone w Polskim Radiu, żeby pracownicy Polskich Linii Lotniczych LOT zgłosili się jak najszybciej do Warszawy - wspominał pilot Ludwik Schultz swój powrót do pracy w 1945 roku.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Czesław Tański – ojciec polskiej awiacji

Ostatnia aktualizacja: 17.07.2024 05:40
– Wyobrażam sobie, jakie zdumienie musiały wzbudzać jego eksperymenty na polach pod Janowem Podlaskim, gdy poważny człowiek biegał po łąkach z jakąś konstrukcją – mówił o Czesławie Tańskim inż. Jerzy Jasiuk na antenie Polskiego Radia.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Z głową w chmurach - polscy pionierzy baloniarstwa

Ostatnia aktualizacja: 12.02.2024 05:45
Pierwsze pomiary meteorologiczne z kosza balonowego, pierwsza katastrofa lotnicza, z której aeronauta wyszedł cało, wreszcie: pierwszy skok ze spadochronem. Loty balonowe od początku istnienia cieszyły się niezwykłą popularnością nad Wisłą.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Bolesław Orliński i jego pionierski lot Warszawa-Tokio-Warszawa

Ostatnia aktualizacja: 28.02.2024 05:35
- Lot Orlińskiego można porównywać z lotem wahadłowca, jeśli nie z lotem na Księżyc – mówił o wyczynie polskiego pilota historyk Karol Murawski na antenie Polskiego Radia. Tego niezwykłego lotu dokonał z obciętym skrzydłem i niemal zatartym silnikiem.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Tadeusz Góra. Legenda światowego pilotażu. W czasie II wojny światowej wykonał 883 loty

Ostatnia aktualizacja: 19.01.2024 05:45
Był pierwszym Polakiem i drugim pilotem na świecie, który otrzymał najbardziej prestiżową Złotą Odznakę Szybowcową z trzema diamentami.
rozwiń zwiń
Czytaj także

Stanisław Rogalski. Od samolotów RWD do NASA

Ostatnia aktualizacja: 06.02.2024 05:50
Był jednym z najwybitniejszych inżynierów przedwojennej Polski. W ciągu swojego długiego i bogatego w doświadczenia życia konstruował legendarne polskie samoloty, brał udział w projektowaniu amerykańskich odrzutowców, a nawet… łazików księżycowych.
rozwiń zwiń