Portal Polskiego Radia SA
słuchaj
shopping_cart
Polskie Radio
Section05

II RP

Wincenty Witos przed mikrofonem. Unikatowe nagranie z 1938 r

To jeden z największych skarbów znajdujących się w Archiwum Polskiego Radia. Niewiele ponad dwuminutowe nagranie przemówienia Wincentego Witosa to jeden z zaledwie trzech zachowanych do dziś głosów Ojców Niepodległości. Pokazuje też, że lider ludowców był pionierem alternatywnych technik dotarcia do odbiorców.  Zobacz więcej na temat:  Wincenty Witos Czechosłowacja II Rzeczpospolita niepodległość Bartłomiej Makowski

"Nie lubię być pesymistą". Wincenty Witos o sobie

– Widziałem Witosa po raz pierwszy we Lwowie w 1912 na wiecu. Słuchałem jego przemówienia. Inteligenckie, rzeczowe, bez demagogii – mówił w archiwalnym radiowym nagraniu gen. Marian Kukiel. Teksty, które napisał czy wygłosił Wincenty Witos, są bez wątpienia intrygującymi świadectwami czasu. Mogą stać się przewodnikiem po życiu tego słynnego działacza i polityka. Zobacz więcej na temat:  Wincenty Witos biografia przemówienie wspomnienie

Człowiek twardej ręki. Kim naprawdę był Wacław Kostek-Biernacki?

Z jednej strony czarna legenda "wieszatiela", Brześcia i Berezy Kartuskiej. Z drugiej chlubna, niepodległościowa przeszłość i powtarzane po wielu latach historie o srogim i sprawiedliwym wojewodzie, który wstawiał się za prostym ludem. Kim naprawdę był Wacław Kostek-Biernacki? O jego kontrowersyjnym życiorysie w audycji "TurboHistoria" mówił Krzysztof Drozdowski, historyk i autor książki "Wacław Kostek-Biernacki. Człowiek do zadań specjalnych". Zobacz więcej na temat:  Polskie Radio 24 Krzysztof Grzybowski Dwudziestolecie międzywojenne

"Wtedy nikt się w ten sposób skrzypcami nie posługiwał"

- Ojciec zaplanował, że mój starszy brat Józef będzie wiolonczelistą i nim został. Ja byłam przeznaczona na skrzypaczkę i nikt się mnie nie pytał, czy ja tego chcę, czy nie – tak w audycji Polskiego Radia o wyborze swojej drogi życiowej opowiadała Wanda Wiłkomirska, jedna z najwybitniejszych polskich wirtuozek skrzypiec. Zobacz więcej na temat:  HISTORIA historia Polski Wanda Wiłkomirska skrzypce II wojna światowa PRL stan wojenny filharmonia narodowa

Pogrzeb Dmowskiego. "Maszerują oddziały narodowców"

Zdaniem organizatorów w uroczystościach udział wzięło 200 tysięcy ludzi, 1000 pocztów sztandarowych i 300 delegacji z wieńcami. W pogrzebie nie uczestniczył jednak żaden przedstawiciel obozu rządzącego. 7 stycznia 1939 roku na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie pochowany został Roman Dmowski.  Zobacz więcej na temat:  HISTORIA historia Polski Roman Dmowski II Rzeczpospolita Stronnictwo Narodowe Narodowa Demokracja Józef Piłsudski

Biograf Dołęgi-Mostowicza o powstaniu "Znachora" i znachoromanii

– Tadeusz Dołęga-Mostowicz napisał najpierw "Znachora" jako scenariusz filmowy albo szkic scenariusza – opowiadał w 2023 roku w rozmowie z portalem PolskieRadio.pl Jarosław Górski, autor książki "Parweniusz z rodowodem. Biografia Tadeusza Dołęgi-Mostowicza". Okazja do przypomnienia tej rozmowy jest szczególna: premierowy audioserial "Znachor" w radiowej Jedynce! Zobacz więcej na temat:  Tadeusz Dołęga-Mostowicz literatura Dwudziestolecie międzywojenne chłopi medycyna czytelnictwo kino

Marszałek Józef Piłsudski na Maderze

Na swój najdłuższy w ciągu sprawowania funkcji publicznych urlop Marszałek wybrał się na atlantycką wyspę. Na Maderę przybył 21 grudnia 1930 roku. Odpoczywał tam w towarzystwie atrakcyjnej młodej lekarki. Ale sielanka nie trwała długo - Piłsudski wrócił z urlopu 23 marca 1931, a epilog podróży okazał się tragiczny. Zobacz więcej na temat:  Józef Piłsudski Madera wakacje urlop Portugalia historia Polski II Rzeczpospolita Dwudziestolecie międzywojenne

"Nie pragnąłem stanowisk". Historia życia Wiesława Chrzanowskiego

- Uważam, że najciekawsze moje czasy, nie mówiąc o wojnie, to był okres "Solidarności", bo wtedy byłem czynny ponad wyobrażalne możliwości. Funkcje, stanowiska to nie jest taka atrakcyjna rzecz - mówił w audycji Polskiego Radia Wiesław Chrzanowski, związany z środowiskiem narodowym żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego, represjonowany w okresie stalinizmu, członek opozycji demokratycznej, prawnik, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, polityk III RP. Zobacz więcej na temat:  HISTORIA historia Polski Wiesław Chrzanowski II wojna światowa Powstanie Warszawskie PRL Młodzież Wszechpolska Kościół katolicki

Truciciel z Sosnowca

Dziś zanurzymy się w mroczny, gęsty klimat polskiej kryminalistyki lat 30. XX wieku.  Sosnowiec, przemysłowe serce Zagłębia. Inżynier - chemik traci żonę, po niedługim czasie umierają dzieci, a o śmierć ociera się także służąca. W biblioteczce pana domu podręczniki medycyny sądowej, a w planach ślub z kochanką. Czy może być bardziej ewidentny motyw i modus operandi? Prasa i jej krewcy czytelnicy też tak uważali. Dlatego policja miała niemały problem z zapewnieniem bezpieczeństwa oskarżonemu.  Marcel Woźniak i Grzegorz Kalinowski zapraszają do wysłuchania podcastu Mapa zbrodni  Zobacz więcej na temat:  przestępczość policja

NASZA ROZMOWA Po zamachu na Narutowicza Piłsudski nie był już tą samą osobą. "Dramat zostawił w nim stały ślad"

Śmierć głowy państwa z rąk zamachowca była dla Marszałka olbrzymim ciosem. - Piłsudski nie przypuszczał, że nienawiść może się skumulować do tego stopnia, że w państwie, które szczyciło się tym, że nie miało królobójców w swojej historii, dojdzie do tak potwornej zbrodni – ocenia prof. Grzegorz Nowik, historyk, pracownik Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk i Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Zobacz więcej na temat:  Józef Piłsudski Gabriel Narutowicz Narodowa Demokracja II Rzeczpospolita prezydent Grzegorz Nowik Bartłomiej Makowski