Dawne wsie Ostrówki i Wola Ostrowiecka znajdują się obecnie w gminie wiejskiej Riwne w rejonie (powiecie) kowelskim obwodu wołyńskiego.
„Po uzyskaniu wymaganych zezwoleń od strony ukraińskiej specjaliści z Instytutu Pamięci Narodowej – we współpracy z dr. Łukaszem Szleszkowskim z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu oraz przedsiębiorstwem »Wołyńskie Starożytności«, a także przy udziale przedstawicieli Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP – przystępują do prac ekshumacyjnych” – przekazał IPN w komunikacie.
Dodał, że w trakcie prac zostaną podjęte szczątki Polaków zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów w sierpniu 1943 roku. „Działania te stanowią bezpośrednią kontynuację prac poszukiwawczych prowadzonych w kwietniu tego roku, podczas których zlokalizowano nieznane dotąd miejsca pochówku” – przypomniał Instytut.
IPN wyjaśnił, że rozpoczynające się działania skupią się na trzech miejscach, w których w kwietniu ujawniono szczątki ofiar. „Pierwszym z nich jest zbiorowa mogiła w Woli Ostrowieckiej na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca, gdzie podczas wcześniejszych badań sondażowych odsłonięto zarysy jamy grobowej, co potwierdziło masowy charakter pochówku. Kolejne prace obejmą mogiłę zbiorową przy fundamentach dawnej szkoły w Ostrówkach, a także grób indywidualny zlokalizowany naprzeciwko tamtejszego cmentarza” – podał.
Instytut podkreślił, że obecny etap prac wpisuje się w wieloletnią historię badań w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej, gdzie w latach 1992, 2011 oraz 2015 odnaleziono, ekshumowano i godnie pochowano szczątki 674 osób. „Prace ekshumacyjne będą prowadzone do 7 sierpnia br. O przebiegu badań Instytut Pamięci Narodowej będzie na bieżąco informować w swoich kanałach informacyjnych” – czytamy.
Pierwsze ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej odbyły się w sierpniu 1992 r. w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej. Wydobyto wówczas szczątki z dwóch masowych dołów, w których zakopano nie mniej niż 323 osoby. Na przełomie lipca i sierpnia 2011 r. miały miejsce ekshumacje szczątków nie mniej niż 317 Polaków, zakopanych w pięciu mogiłach w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej.
We wrześniu 2013 r. odbyła się ekshumacja 81 Polaków w Gaju. Kolejne prace archeologiczne polsko-ukraińskiej ekipy badawczej przeprowadzono w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej w maju i sierpniu 2015 r. W Ostrówkach odnaleziono jedną mogiłę zbiorową kryjącą szczątki 33 osób, w Woli Ostrowieckiej zaś mogiłę kobiety.
Od wiosny 2017 r. trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy wprowadzonego przez ukraiński IPN. Zakaz został wydany po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach w województwie podkarpackim w kwietniu 2017 r. Decyzja o zniesieniu moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej została ogłoszona pod koniec listopada 2024 r. podczas wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.
Wiosną ub.r. strona polska przeprowadziła ekshumacje w dawnej wsi Puźniki. W wyniku prac odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób, które zostały pochowane w Puźnikach 6 września. Pod koniec czerwca zakończyły się kolejne prace poszukiwawcze w Puźnikach; nie odnaleziono drugiej zbiorowej mogiły ofiar. Wstępny termin rozpoczęcia kolejnego etapu prac poszukiwawczych planowany jest na 17 sierpnia.
W kwietniu br. prowadzone były prace w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu, gdzie odnaleziono kolejne miejsca pochówku polskich ofiar zbrodni z 1943 r. Od 13 lipca prowadzone będą tam badania mające na celu ekshumację oraz późniejszy ponowny pochówek szczątków mieszkańców tych miejscowości; prace potrwają do 7 sierpnia. Planowane są również prace w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim.
IAR/PAP/pż