Warsztaty „Liderzy Polonii 2026". Jak budować silniejsze polskie społeczności za granicą?

Przywództwo, aktywność obywatelska, współpraca z lokalnymi partnerami, skuteczna komunikacja i przeciwdziałanie dezinformacji. To główne zagadnienia warsztatów „Liderzy Polonii 2026 – aktywność obywatelska, lokalne partnerstwa i komunikacja społeczna”, które w dniach 9–13 listopada odbywają się w Warszawie. W projekcie organizowanym przez Fundację „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego uczestniczą liderzy polskich środowisk z różnych części Europy i świata, a także dziennikarze oraz osoby odpowiedzialne za komunikację polonijną.

Uczestnicy szkolenia „Liderzy Polonii 2026 – aktywność obywatelska, lokalne partnerstwa i komunikacja społeczna”

fot. Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”

Współczesne życie polonijne w dużej mierze przenosi się do internetu. To właśnie tam powstają nowe społeczności, rozwijane są inicjatywy społeczne i kulturalne, a Polacy mieszkający w różnych krajach utrzymują ze sobą kontakt. Jak zauważa Krzysztof Lisek, członek zarządu Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego, na świecie funkcjonuje już ponad 4,5 tysiąca polonijnych grup na Facebooku.

– Są malutkie grupy skupione wokół konkretnych zainteresowań, na przykład Polscy Wędkarze w Norwegii, ale są też grupy Polacy we Włoszech, które mają 100 tysięcy osób. Życie polonijne w dużej mierze toczy się dzisiaj w internecie, bo to łatwy sposób na utrzymywanie kontaktów – podkreśla Krzysztof Lisek.

To właśnie rosnące znaczenie komunikacji internetowej, a także potrzeba wzmacniania kompetencji osób zaangażowanych w działalność polonijną, stały się jednymi z głównych przesłanek organizacji warsztatów.

Projekt skierowany jest do osób, które aktywnie działają na rzecz Polaków za granicą. Są wśród nich przedstawiciele zarejestrowanych stowarzyszeń, organizacji i instytucji polonijnych, ale również osoby, które swoją działalność prowadzą przede wszystkim w internecie.

fot. Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”

Szczególną rolę odgrywają administratorzy dużych grup polonijnych w mediach społecznościowych. Choć często nie stoją na czele formalnych organizacji, mają realny wpływ na funkcjonowanie swoich społeczności. Przekazują informacje, integrują Polaków, inicjują wspólne przedsięwzięcia i decydują o publikowanych treściach.

– Oni są takimi trochę multiplikatorami, czyli przekaźnikami informacji. Jeżeli ktoś administruje instytucją, organizacją albo grupą polonijną na Facebooku, to ma w ręku narzędzia, żeby pewne złe zjawiska zablokować – wyjaśnia Krzysztof Lisek.

Organizatorzy chcą wyposażyć tych liderów w praktyczne umiejętności, które pozwolą im skuteczniej docierać do Polaków, rozwijać lokalne inicjatywy i zachęcać kolejne osoby do aktywności społecznej.

Jednym z ważnych obszarów szkolenia jest komunikacja w internecie. Uczestnicy poznają możliwości najważniejszych platform społecznościowych i dowiedzą się, jak efektywnie wykorzystywać je do promocji działalności polonijnej. W programie znalazły się między innymi zagadnienia związane z publikowaniem i promowaniem treści na różnych platformach, docieraniem do nowych odbiorców oraz budowaniem zaangażowania internetowych społeczności.

Równie istotnym elementem warsztatów jest przeciwdziałanie dezinformacji i fake newsom. Internet, obok ogromnych możliwości komunikacyjnych, niesie bowiem zagrożenia związane z działalnością botów, farm trolli i rozpowszechnianiem zmanipulowanych informacji.

fot. Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”

Szczególnym wyzwaniem stają się materiały tworzone przy użyciu sztucznej inteligencji. Coraz trudniej odróżnić autentyczne nagrania od wygenerowanych filmów i fałszywych przekazów. W tej części szkolenia uczestnicy korzystają z wiedzy ekspertów NASK. Poznają sposoby rozpoznawania manipulacji i reagowania na szkodliwe treści. Wiedza ta ma szczególne znaczenie dla osób zarządzających polonijnymi stronami i grupami internetowymi, które odpowiadają za publikowane tam materiały i bezpieczeństwo swoich społeczności.

Warsztaty obejmują również zagadnienia związane z pozyskiwaniem funduszy na działalność organizacji polonijnych. To ważny temat, ponieważ konkurencja o środki dostępne w polskich instytucjach jest duża, a potrzeby środowisk polonijnych często znacznie przewyższają możliwości finansowania.

Organizacje mogą ubiegać się o dofinansowanie między innymi z Senatu RP, Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Instytutu Rozwoju Języka Polskiego im. św. Maksymiliana Marii Kolbego czy Ministerstwa Kultury. Skalę zapotrzebowania dobrze obrazuje przykład przywołany przez Krzysztofa Liska. Pod koniec 2025 roku do Senatu wpłynęły wnioski na łączną kwotę 440 milionów złotych, podczas gdy dostępna pula wynosiła niecałe 70 milionów złotych.

fot. Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”

Dlatego szczególnie ważnym zagadnieniem dla organizacji działających w Europie Zachodniej i Północnej jest poszukiwanie źródeł finansowania również w krajach zamieszkania.

W wielu państwach europejskich istnieją specjalne programy wsparcia dla mniejszości narodowych i grup etnicznych. Polskie organizacje mogą zwracać się o pomoc do władz miejskich, regionalnych i krajowych, a także korzystać z ofert prywatnych fundacji oraz programów europejskich.

Przykładowo organizacja działająca w Düsseldorfie może ubiegać się o środki nie tylko w Polsce, ale również w samym mieście, kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia czy na szczeblu federalnym. Jako organizacja pozarządowa może też poszukiwać wsparcia w europejskich programach grantowych.

– Chcemy pokazać dobre wzorce i nauczyć działaczy, jak uzyskiwać przynajmniej częściowe finansowanie na miejscu, niekoniecznie zwracając się do Warszawy – podkreśla Lisek.

Warsztaty odbywają się w Warszawie w dniach 9–13 listopada 2026 roku. Organizatorzy przygotowali trzy grupy szkoleniowe, po 20 miejsc każda, uwzględniając geograficzne i zawodowe zróżnicowanie uczestników.

Pierwsza grupa obejmuje liderów Polonii z Europy Zachodniej i Północnej. W ich przypadku szczególny nacisk położony jest na współpracę z lokalnymi instytucjami, budowanie partnerstw i pozyskiwanie środków finansowych w krajach zamieszkania.

Drugą tworzą liderzy polskich środowisk z Europy Środkowej i Wschodniej, Bałkanów, Kaukazu oraz Kazachstanu. Ich sytuacja często różni się od warunków, w jakich funkcjonują organizacje na Zachodzie. W niektórych państwach możliwości uzyskania lokalnego wsparcia są bardzo ograniczone, a działalność polskich środowisk wymaga innych rozwiązań i form pomocy.

Trzecia grupa przeznaczona jest dla liderów opinii i komunikacji polonijnej, w tym dziennikarzy, twórców mediów oraz osób odpowiedzialnych za komunikację organizacji polonijnych. W ich przypadku szczególne znaczenie mają umiejętności związane z nowoczesnymi narzędziami komunikacji i obecnością w mediach społecznościowych.

fot. Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”

Zajęcia prowadzone są w języku polskim. Organizatorzy zapewniają uczestnikom nocleg, wyżywienie oraz zwrot kosztów podróży.

„Liderzy Polonii 2026” to nie tylko szkolenie, ale również okazja do spotkania przedstawicieli polskich środowisk działających w różnych częściach świata. Pięć dni warsztatów ma służyć rozwijaniu kompetencji, wymianie doświadczeń i nawiązywaniu kontaktów, które mogą zaowocować przyszłą współpracą.

Jak pokazuje rozmowa z Krzysztofem Liskiem, współczesna działalność polonijna wymaga dziś nie tylko zaangażowania i przywiązania do polskiej kultury, ale również konkretnych kompetencji organizacyjnych, komunikacyjnych i cyfrowych. Umiejętność budowania społeczności w internecie, odpowiedzialnego zarządzania informacją, nawiązywania lokalnych partnerstw i zdobywania środków na działalność staje się coraz ważniejszym elementem pracy liderów Polaków za granicą.

Projekt organizuje Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego, a jego partnerem jest Miasto Stołeczne Warszawa. Przedsięwzięcie finansowane jest przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP w ramach konkursu „Polonia i Polacy za Granicą 2026”.

PRdZ/Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie” im. Jana Olszewskiego/pż