Polska Katolicka Szkoła św. Ferdynanda w Chicago ma za sobą 30 lat działalności. Powstała w odpowiedzi na potrzeby rozwijającej się polskiej społeczności w okolicy. W początkowym okresie uczyło się w niej około 1500 dzieci. Dziś uczniów jest mniej. Zmienia się bowiem sama Polonia: młode rodziny coraz częściej wyprowadzają się z Chicago, a polskie szkoły działające w aglomeracji przyciągają uczniów z różnych części miasta i okolic.
– Jedną z głównych rzeczy, które się zmieniają, jest liczba dzieci w naszej szkole – mówi Anna Panek, rodzic uczniów, którzy uczęszczali do placówki, wieloletnia członkini Komitetu Rodzicielskiego, a od czterech lat jego przewodnicząca. Została wyróżniona też tytułem „Rodzic na 6”. Podkreśla, że szkoła nie mogłaby funkcjonować bez zaangażowania rodziców.
Wolontariat, który buduje polską wspólnotę
Anna Panek działa w Komitecie Rodzicielskim od 12 lat. Jak przyznaje, zaangażowanie zaczęło się naturalnie – z potrzeby pomagania, sympatii do pracy społecznej i chęci współtworzenia miejsca, do którego uczęszczały jej dzieci.
– Na początku wszystko wyszło tak od serca. Po prostu chciałam pomagać, lubię pracować z ludźmi i tak zaczęła się moja przygoda – wspomina.
W Szkole św. Ferdynanda działalność rodziców nie ogranicza się do doraźnej pomocy. Komitet współorganizuje właściwie całe życie placówki: uroczystości związane z 11. listopada, kiermasz bożonarodzeniowy, loterię szkolną, zabawy walentynkowe, a także wydarzenia integrujące lokalną społeczność. W tym roku szkoła po raz pierwszy organizuje również bal sylwestrowy.
Środki zebrane podczas tych przedsięwzięć wracają do szkoły. Pomagają finansować remonty, nagrody i stypendia dla uczniów. Dzięki pracy wolontariuszy w ostatnie wakacje udało się także wyremontować bibliotekę dla polskich uczniów.
– Nasza szkoła to nie tylko uczniowie i nauczyciele, ale także rodzice. Ta szkoła działa dzięki rodzicom – podkreśla Anna Panek.
Choć Komitet Rodzicielski liczy zwykle około dziesięciu osób, przy większych przedsięwzięciach do pomocy włączają się kolejni rodzice. Wspólne działania wykraczają poza mury szkoły: jej przedstawiciele uczestniczą w wydarzeniach organizowanych przez inne placówki, konsulat i polonijne organizacje.
„Rodzic na 6” – wyróżnienie dla całej społeczności
Tytuł „Rodzic na 6”, przyznawany przez Instytut Rozwoju Języka Polskiego, był dla Anny Panek miłym zaskoczeniem. Traktuje go jednak nie tylko jako docenienie własnej pracy, lecz także jako wyraz uznania dla wszystkich rodziców, którzy angażują się w życie polskich szkół.
– Większość rodziców zasługuje na to wyróżnienie. Oczywiście bardzo się cieszę, że doceniono moje zaangażowanie, ale na pewno przeniosłabym tę nagrodę na niejednego rodzica – mówi.
Jej doświadczenie pokazuje, że wolontariat polskości nie zawsze oznacza wielkie, jednorazowe przedsięwzięcia. Często składa się z wielu godzin poświęconych na organizację wydarzeń, przygotowanie szkolnych uroczystości, pomoc nauczycielom i budowanie relacji między rodzinami. To praca, której efekty nie zawsze są widoczne od razu, ale z czasem wpływają na kolejne pokolenia.
Instytut Rozwoju Języka Polskiego – wsparcie, które pomaga szkole działać
Zaangażowanie rodziców i nauczycieli jest fundamentem działalności szkoły, ale do jej codziennego funkcjonowania potrzebne są również środki finansowe i zaplecze edukacyjne. W tym obszarze ważnym partnerem placówki jest Instytut Rozwoju Języka Polskiego.
Jak wyjaśnia Anna Panek, współpraca z Instytutem trwa od początku jego działalności. Szkoła składa wnioski o dofinansowanie, które pozwala pokrywać część najważniejszych kosztów, między innymi wysokie opłaty za wynajem budynku i wynagrodzenia nauczycieli.
– To dla nas duży zastrzyk finansowy. Jesteśmy bardzo wdzięczni, że możemy korzystać z takiego dofinansowania. To naprawdę duża pomoc ze strony polskiej dla naszej szkoły – zaznacza.
Wsparcie Instytutu ma znaczenie nie tylko dla jednej placówki. Szkoły polonijne w różnych krajach mierzą się z kosztami utrzymania lokali, organizacji zajęć i zapewnienia nauczycielom odpowiednich warunków pracy. Dofinansowanie pomaga im kontynuować działalność, a uczniom daje możliwość nauki języka polskiego i poznawania kultury kraju pochodzenia rodziców i dziadków.
Anna Panek zwraca uwagę, że potrzeby są duże, a środki muszą być dzielone między wiele szkół i organizacji. Nie każdy złożony wniosek kończy się przyznaniem dotacji, jednak możliwość ubiegania się o wsparcie jest dla placówek istotnym elementem planowania działalności.
Nie tylko finansowanie. Materiały, szkolenia i rozwiązania edukacyjne
Instytut Rozwoju Języka Polskiego rozwija również wsparcie merytoryczne dla edukacji polonijnej. Obejmuje ono materiały dydaktyczne, książki i szkolenia dla nauczycieli, a także rozwiązania takie jak "Ramy programowe polonijnej edukacji językowo-kulturowej" oraz zasoby edukacyjne dostępne za pośrednictwem Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej.
W Polskiej Szkole Katolickiej św. Ferdynanda w Chicago nauczyciele otrzymują materiały przekazywane przez Instytut, korzystają także z zasobów elektronicznych i szkoleń. Jak mówi Anna Panek, zdobyte w ten sposób pomysły i inspiracje są następnie wykorzystywane podczas lekcji.
– Nauczyciele przekładają te materiały na lekcje i pokazują nowe trendy, nowe pomysły na to, jak możemy prowadzić zajęcia – wyjaśnia.
Edukacja polonijna wymaga dostosowania metod nauczania do dzieci, które na co dzień funkcjonują przede wszystkim w innym środowisku językowym. W Chicago polski i angielski często przenikają się w życiu rodzinnym, szkolnym i towarzyskim. Dlatego ważne są zarówno tradycyjne podręczniki, jak i materiały internetowe, narzędzia multimedialne oraz pomysły, które pozwalają uczniom poznawać polszczyznę w atrakcyjny sposób.
Rola Instytutu Rozwoju Języka Polskiego nie sprowadza się więc do przekazywania środków finansowych. Ważne jest także tworzenie i udostępnianie narzędzi, które pomagają nauczycielom planować zajęcia, dobierać treści do potrzeb uczniów i pokazywać polski język oraz kulturę jako żywą część współczesnego świata.
Polski jako język osobistego wyboru
Jak sprawić, by dzieci wychowujące się w anglojęzycznym otoczeniu chciały mówić po polsku? Zdaniem Anny Panek najważniejsza jest rodzina i kontakt z językiem od najmłodszych lat.
Codzienne rozmowy po polsku, spotkania z dziadkami, kuzynami i polskimi znajomymi, wyjazdy do Polski – to właśnie takie doświadczenia sprawiają, że język staje się naturalną częścią życia. Nie wystarczy jednak jednorazowy wysiłek. Potrzebna jest konsekwencja i zaangażowanie rodziców.
Rozmówczyni przywołuje wspomnienie swojej córki, która jako uczennica szkoły podstawowej określała polski mianem „secret language” – sekretnego języka, którym polskie dzieci mogły porozumiewać się między sobą w amerykańskim środowisku.
Polskość jest zresztą obecna w Chicago także poza polskimi szkołami. W amerykańskich liceach działają polskie kluby, młodzież organizuje wydarzenia związane z polskimi świętami i tradycjami, a niektórzy uczniowie angażują się w działalność taneczną i kulturalną.
Ważne jest również pokazywanie Polski jako współczesnego, atrakcyjnego kraju, a nie wyłącznie miejsca z podręczników historii. Szkoła św. Ferdynanda organizuje wyjazdy do Polski, w tym wycieczki dla licealistów. Dla młodych ludzi to okazja do poznawania kraju, jego geografii, historii i kultury, ale także do praktycznego używania języka.
Anna Panek zauważa ponadto rosnące zainteresowanie studiami w Polsce. W Chicago organizowane są targi szkół wyższych, podczas których polskie uczelnie prezentują swoją ofertę młodzieży polonijnej. Dla osób wychowanych w Stanach Zjednoczonych możliwość studiowania po angielsku może być dodatkową zachętą do rozważenia takiej drogi.
– Ważne jest, żeby młodzi wiedzieli, że te szkoły są w Polsce, że zawsze jest to jakaś opcja – podkreśla.
„Warto, warto i jeszcze raz warto”
Anna Panek nie ma wątpliwości, że posyłanie dzieci do polskiej szkoły przynosi korzyści, choć efekty nie zawsze są widoczne od razu. Dwujęzyczność i wychowanie w dwóch kulturach pomagają budować tożsamość, rozwijać kompetencje i utrzymywać więź z rodzinnymi korzeniami.
Zachęca też innych rodziców do włączania się w życie placówek – nawet jeśli nie dysponują dużą ilością wolnego czasu ani szczególnym doświadczeniem. W wielu przypadkach wystarczy gotowość do pomocy i przekonanie, że wspólne działanie ma sens.
– Po latach widzę, że to procentuje. Dzieci są bliżej szkoły, bliżej polskości i ma to ogromny wpływ na ich przyszłe życie – mówi.
Jej własna rodzina jest tego przykładem. Po latach zaangażowania dzieci Anny Panek same pomagają w szkolnych przedsięwzięciach. Wiedzą, ile znaczy poświęcić czas dla innych i dla wspólnego celu.
Historia Polskiej Katolickiej Szkoły św. Ferdynanda pokazuje, że polskość za granicą nie trwa sama z siebie. Potrzebuje rodziców, nauczycieli i wolontariuszy, którzy chcą przekazywać ją kolejnym pokoleniom. Potrzebuje także instytucjonalnego wsparcia – finansowego i merytorycznego – które pozwala szkołom działać, rozwijać się i odpowiadać na zmieniające się potrzeby uczniów.
Właśnie w tym miejscu spotykają się codzienna praca polonijnych społeczności i działania Instytutu Rozwoju Języka Polskiego. Dzięki nim język polski może być dla młodych ludzi nie tylko dziedzictwem rodzinnym, lecz także świadomym wyborem i częścią ich przyszłości.
Z Anną Panek, rodzicem uczniów, którzy uczęszczali do Polskiej Katolickiej Szkoły św. Ferdynanda, przewodniczącą Komitetu Rodzicielskiego, wyróżnioną tytułem „Rodzic na 6”, rozmawiał Przemysław Pawełek.
Rozmowy można również wysłuchać jako podcastu: https://www.polskieradio.pl/podcasty/jezyk-bez-granic-wolontariusze-polskosci/polskosc-nie-dzieje-sie-sama-rodzice-wspieraja-polska-szkole-sw-ferdynanda-w-chicago
Projekt dofinansowany przez Instytut Rozwoju Języka Polskiego ze środków budżetu państwa.
Znaki Instytutu Rozwoju Języka Polskiego