„Lekcja z 1939 roku na rok 2026 jest oczywista: ustępstwa prowadzą do eskalacji wojny zamiast do ochrony pokoju” – napisał Andrij Sybiha w 87. rocznicę podpisania paktu Ribbentrop–Mołotow.
Szef ukraińskiego MSZ przypomniał, że porozumienie między nazistowskimi Niemcami a Związkiem Sowieckim zawierało tajne ustalenia dotyczące podziału Europy Środkowo-Wschodniej. Jak podkreślił, oba totalitarne państwa dokonały następnie rozbioru Polski, a konsekwencjami ich polityki były wojna, prześladowania i wieloletnie zniewolenie europejskich narodów.
Pakt podpisano 23 sierpnia 1939 roku w Moskwie. Pod dokumentem podpisy złożyli Joachim von Ribbentrop i Wiaczesław Mołotow. Oficjalnie było to porozumienie o nieagresji, jednak jego tajny protokół przewidywał podział Europy na niemiecką i sowiecką strefę wpływów. Pierwszą ofiarą tych ustaleń była Polska. Niemcy zaatakowały ją 1 września 1939 roku, rozpoczynając II wojnę światową, a 17 września od wschodu wkroczyła Armia Czerwona. Instytut Pamięci Narodowej przypomina, że porozumienie obu totalitarnych mocarstw oznaczało w praktyce kolejny rozbiór ziem polskich.
Sybiha zarzucił również władzom Rosji usprawiedliwianie paktu, ukrywanie niewygodnych faktów i podporządkowywanie historii współczesnej polityce Kremla. Zaapelował o zwiększenie wsparcia dla Ukrainy oraz silniejszą presję na Moskwę, która miałaby doprowadzić do zakończenia rosyjskiej agresji.
„Aby to osiągnąć, potrzebujemy jedności w Europie i poza nią w obronie naszych wspólnych wartości i zasad” – zaznaczył ukraiński minister.
Do rocznicy odnieśli się również przedstawiciele państw bałtyckich. Szef litewskiej dyplomacji Kęstutis Budrys przypomniał, że tajne protokoły przesądziły o losach całych narodów.
Estoński minister spraw zagranicznych Margus Tsahkna podkreślił z kolei, że za układem przedstawianym jako porozumienie o nieagresji krył się podział Europy na strefy wpływów.
Głos zabrali także przedstawiciele Komisji Europejskiej. Wiceprzewodnicząca wykonawcza Henna Virkkunen i komisarz do spraw demokracji, wymiaru sprawiedliwości oraz praworządności Michael McGrath we wspólnym oświadczeniu oddali hołd ofiarom wszystkich reżimów totalitarnych i autorytarnych.
Przypomnieli, że wolność, demokracja i pokój nie są wartościami danymi raz na zawsze. Wezwali do obrony godności człowieka, równości, praworządności oraz praw podstawowych, podkreślając, że pamięć o przeszłości stanowi również zobowiązanie wobec przyszłych pokoleń.
23 sierpnia obchodzony jest Europejski Dzień Pamięci Ofiar Reżimów Totalitarnych. Parlament Europejski ogłosił tę datę dniem pamięci w 2008 roku. W 2011 roku, podczas polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej, uroczystości odbyły się w Warszawie, gdzie przyjęto deklarację poświęconą upamiętnieniu ofiar totalitaryzmów. IPN przypomina, że obchody zorganizowano w Muzeum Powstania Warszawskiego.
IAR/KAI/Komisja Europejska/Parlament Europejski/IPN/X/LinkedIn, bs