Jubileuszowe badanie miało na celu wskazać 13 najważniejszych filmów w 130-letniej hstorii kina. Udział w programie wzięło niemal 300 osób. Wśród nich znaleźli się filmowcy, badacze, krytycy i organizatorzy festiwali. Uczestnicy oceniali blisko 1700 tytułów zakorzenionych w historii kina polskiego i światowego.
Posłuchaj audycji "Poranek Dwójki" >>>
Sprawdź:
13 tytułów na 130 lat kina
Najlepszym polskim filmem w historii została uznana "Ziemia obiecana" Andrzeja Wajdy. Ukazany w filmie obraz przemysłowej Łodzi końca XIX wieku, uznawany zastał za jedno z arcydzieł światowego kina. W rankingu kolejne miejsca zajęły:
- "Rękopis znaleziony w Saragossie" Wojciecha Jerzego Hasa,
- "Popiół i diament" Andrzeja Wajdy,
- "Dzień świra" Marka Koterskiego,
- "Pociąg" Jerzego Kawalerowicza,
- "Nóż w wodzie" Romana Polańskiego,
- "Sanatorium pod klepsydrą" Hasa,
- "Ida" Pawła Pawlikowskiego,
- "Przypadek" i "Amator" Krzysztofa Kieślowskiego,
- "Barwy ochronne" Krzysztofa Zanussiego,
- "Człowiek z marmuru" Andrzeja Wajdy,
- "Miś" Stanisława Barei.
Zagraniczy film wszech czasów
– W kategorii krytyków polskim filmem wszech czasów wybrany został "Pociąg" Jerzego Kawalerowicza, a najczęściej powtarzającym się nazwiskiem, w obu kategoriach, polskiej i światowej, był Roman Polański – powiedział profesor Konrad Klejsa z Uniwersytetu Łódzkiego, inicjator i autor opracowania naukowego badania.
W kategorii światowej na najlepszy film zwyciązył z kolei "Ojciec chrzestny" Francisa Forda Coppoli. Obraz wprzedził tym samym "Czas apokalipsy" tego samego reżysera i "Obywatela Kane’a" Orsona Wellesa. W pierwszej trzynastce znalazły się również:
- "Pulp Fiction" Quentina Tarantino,
- "2001: Odyseja kosmiczna" Stanleya Kubricka,
- "Osiem i pół" Federico Felliniego,
- "Lot nad kukułczym gniazdem" i "Amadeusz" Miloša Formana,
- "Powiększenie" Michelangelo Antonioniego,
- "Kabaret" Boba Fosse’a,
- "Psychoza" Alfreda Hitchcocka,
- "Rashomon" Akiry Kurosawy,
- "Dwunastu gniewnych ludzi" Sidneya Lumeta.
Tradycja filmowych plebiscytów
Marzena Bomanowska, dyrektorka Muzeum Kinematografii w Łodzi podkreśliła, że inspiracją dla projektu był klasyczny plebiscyt "Sight and Sound" organizowany od połowy XX wieku przez Brytyjski Instytut Filmowy.
– Dziesięć lat temu w naszym pierwszym plebiscycie najlepszym polskim filmem również została "Ziemia obiecana". Ten wynik potwierdza jej ponadczasową siłę. To film, który łączy w sobie mistrzostwo inscenizacji, emocje i diagnozę społeczną, pozostaje najważniejszym punktem odniesienia w historii polskiego kina – powiedziała.
Kino, które trwa
"Ziemia obiecana", choć powstała niemal pół wieku temu, wciąż fascynuje rozmachem i siłą obrazu. Jej zwycięstwo potwierdza, że polskie kino, zbudowane na wizjach Wajdy, Hasa, Kawalerowicza i Kieślowskiego, pozostaje jednym z najoryginalniejszych głosów w światowej kinematografii.
- Obraz uchodzi za najbardziej dynamiczne i nowoczesne dzieło polskiego kina.
- Na jego planie spotkało się kilkudziesięciu aktorów i ponad stu statystów.
- Niezapomnianą muzykę stworzył Wojciech Kilar, a w ciągu pierwszego roku obraz obejrzało ponad 6,5 mln widzów.
"Ziemia obiecana" opowiada historię opisaną przez Władysława Reymonta. Ukazuje wydarzenia, które autor obserwował wokół siebie - wzrot gospodarczy w Łodzi i związane z nim przemiany społeczne: ciągnięcie prostej ludności wiejskiej do pracy w mieście, dominację Niemców i Żydów w przemyśle, nieprzystosowanie Polaków do zasad brutalnego kapitalizmu.
Mimo że wydanie powieści (wydaną w 1899 roku) dzieli od filmu Wajdy ponad 70 lat, całość udało się nakręcić w naturalnych plenerach. - Fotografie w filmie przedstawiają autentyczną Łódź - mówił przed laty w Polskim Radiu reżyser. - Nie ma tam ani jednej dekoracji, ani jednego miejsca, które nie byłoby właśnie tym miejscem w Łodzi. Fabryki w fabrykach, pałace w pałacach, warsztaty w warsztatach i tak dalej. To wszystko jest rekonstrukcją nie dlatego, żeby wpadać w jakiś obłęd zależności, ale dlatego, że za tym naprawdę się coś kryje - tłumaczył.
Czytaj także:
>>> "Ziemia obiecana", Władysław Stanisław Reymont; czyta Wojciech Malajkat (2008 rok) <<<
***
Andrzej Wajda - reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta i scenograf. Jeden z najwybitniejszych twórców polskiego i światowego kina. Zdobywca Oscara przyznanego za całokształt twórczości i Złotej Palmy w Cannes za "Człowieka z żelaza".
Jest autorem takich arcydzieł kina jak: "Kanał", "Popiół i diament", "Wesele", "Ziemia obiecana", "Człowiek z marmuru", "Danton", "Korczak", "Pan Tadeusz" czy "Katyń". Na jego filmach uczyliśmy się historii, a młode pokolenie także literatury. W trakcie swojej długiej, artystycznej drogi tworzył dzieła polityczne na zmianę z poetyckimi i lirycznymi. Zawsze jednak mówił o sprawach ważnych.
***
Tytuł audycji: Poranek Dwójki
Prowadzenie: Monika Zając
Gość: Anna Michalska (filmoznawczyni)
Data emisji: 2.01.2026
Godz. emisji: 8.30
PAP/ZuzannaChowaniec
