Stanisław Lem – które z jego koncepcji okazały się prawdziwe?

Ostatnia aktualizacja: 09.02.2021 15:42
Rok 2021 jest rokiem Lema, 12 września będziemy obchodzić 100. rocznicę urodzin tego niezwykłego futurologa, pisarza s-f, wizjonera i filozofa. W swoich książkach opisywał wynalazki i zjawiska, które wyprzedzały swoją epokę. Przyglądamy się jednemu z nich - papyrolizie.
Stanisław Lem - filozof, pisarz, futurolog, eseista i satyryk, w swoim domu w 1973 roku.
Stanisław Lem - filozof, pisarz, futurolog, eseista i satyryk, w swoim domu w 1973 roku.Foto: PAP/Irena Jarosińska (PAI)

stanisław lem pap 1200.jpg
Stanisław Lem. Pisał o kosmosie, ale nie bujał w obłokach

- Stanisław Lem twierdził, że nie tworzy światów z głowy, że nie fantazjuje, tylko ekstrapoluje rzeczywistość zastaną i zastanawia się, do jakich konsekwencji doprowadzą nas nasze cywilizacyjne wybory - mówi dr Monika Koperska ze Stowarzyszenia Rzecznicy Nauki. - Na początek papyroliza, czyli słowo ukute przez Stanisława Lema. Możemy je odnaleźć w początkowych fragmentach książki "Pamiętnik znaleziony w wannie".


Posłuchaj
03:31 Czwórka/ Stacja Nauka - Lem i jego papyroliza. 09.02.2021.mp3 2021 rok jest rokiem Stanisława Lema, z tej okazji przyglądamy się, które z wizji zawartych w jego książkach mają odzwierciedlenie w rzeczywistości (Stacja Nauka/Czwórka)

W tej książce Lem opisuje świat zasypany pyłem rozpadającego się papyru, czyli rozpadających się książek. Jak mówi ekspert, ta wizja dogoniła nasz współczesny świat i zbiory w bibliotekach. - Bo oto okazuje się, że od XIX wieku do roku 1996 roku w Polsce drukowaliśmy książki na tzw. kwaśnym papierze, czyli papierze, który ma pH niższe niż 7, oznaczające właśnie kwaśność - opowiada w audycji. - To właśnie spowodowało, że papier szybciej się rozpadał na półkach. Dodatkowo proces utleniania powodował, że książki żółkły i miały specyficzny zapach. Teraz trudno się je czyta, bo łamią się w rogach lub wręcz rozpadają w rękach.


Źr. Facebook.com/InstytutPolskaPrzyszlosciStanislawaLema/

Proces przyśpieszonego rozkładu papieru został zauważony w latach 80. Dekadę później naukowcy zaczęli się zastanawiać, co można z takimi książkami zrobić i jak je uratować. - Teraz w Polsce mamy już dwie kliniki papieru, gdzie co roku masowo, tonami, odkwasza się zbiory z Bibliotek Jagiellońskiej i Narodowej, tak, żeby przedłużyć życie papieru - tłumaczy specjalistka. - To jest jedna z pierwszych rzeczy, która absolutnie dogoniła nasze czasy. A kiedy Lem opisywał papyrolizę, żadnemu z naukowców nie śniło się jeszcze, żeby zaobserwować to zjawisko w realu - dodaje.

***

Tytuł audycji: Stacja Nauka

Prowadzi: Patryk Kuniszewicz

Data emisji: 09.02.2021

Godzina emisji: 12.15

aw

Czytaj także

"2001: Odyseja kosmiczna" - to film o jedzeniu!

Ostatnia aktualizacja: 23.05.2018 12:00
"2001: Odyseja kosmiczna" ma już 50 lat. Wciąż mnożą się teorie na jej temat. Interpretacji jest mnóstwo, Małgorzata Steciak w "Sztuce jedzenia" przedstawia tę kulinarną.  
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polipsychograf. "To dużo więcej niż papierowy test psychologiczny"

Ostatnia aktualizacja: 27.01.2021 14:40
Choć wygląda jak przenośny komputer albo konsola do gier z ubiegłego wieku, to polipsychograf jest nowatorskim urządzeniem przeznaczonym do badań funkcji poznawczych i sprawności psychomotorycznej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Lemoniada 2021. Jak dobrze znasz książki Stanisława Lema?

Ostatnia aktualizacja: 01.02.2021 13:00
- Ogłaszamy, że w galaktyce zwanej Drogą Mleczną odbędzie się Konkurs ze znajomości dzieła "Niezwyciężony" - zapowiadają organizatorzy Lemoniady 2021. - Będzie to podwójne święto: 100. rocznica urodzin Stanisława Lema oraz 10. finał Konkursu Lemoniada - dodają. 
rozwiń zwiń