Historia

Champollion - nieprzeciętnie zdolny lingwista

Ostatnia aktualizacja: 04.03.2013 00:00
Nikt nie potrafił odczytać egipskich hieroglifów. Zrobił to Jean-Francois Champollion, który w wieku 17 lat napisał swoją pierwszą książkę o historii Egiptu faraonów.
Audio
  • Jean-Francois Champollion - aud. Katarzyny Kobyleckiej z cyklu "Wieczór z Jedynką" (01.03.2012)
  • Uczeni w anegdocie - arch. aud. Małgorzaty Kandefer (30.09.1975)
Hieroglify, wikipediacc
Hieroglify, wikipedia/ccFoto: A☮ineko

4 marca mija 181. rocznica śmierci Jean-François Champolliona, francuskiego lingwisty, archeologa i egiptologa, człowieka, który dokonał rzeczy przez lata niemożliwej. Głowiły się nad nią setki badaczy, ale to on odczytał starożytne hieroglify. Postanowił, że to zrobi, gdy miał zaledwie 19 lat.

Sensacja na skalę światową

27 września 1822 r. Jean-Francois Champollion poinformował świat o odczytaniu egipskich hieroglifów wyrytych na kamieniu z Rosetty. Miał wtedy 32 lata. Od momentu narodzin towarzyszyła mu legenda człowieka genialnego. Jego matka była sparaliżowana. - Znachor kazał ułożyć ją na kompresach z ziółek, dawać gorące wino i zapowiedział szybkie wyleczenie. Ponadto, ku zdumieniu całej rodziny, przepowiedział, iż wkrótce urodzi chłopca - słyszymy w archiwalnej audycji Małgorzaty Kandefer ”Uczeni w anegdocie”, nadanej w Polskim Radiu w 1975 r. - Znachor dodał, że dziecko dostąpi wielkiej sławy, która przetrwa wieki.

Legenda towarzyszyła mu od dziecka

Ponoć chora wstała z łóżka, a 23 grudnia 1790 r. urodził się Champollion. Niezależnie od legendy, rozpowiadanej przez starszego brata Jacques’a-Josepha, Jean-Francois był rzeczywiście wybitnie zdolny. Znał 16 języków. Nauczył się m.in. : greki, łaciny, hebrajskiego, arabskiego, syryjskiego, koptyjskiego. Rozpoczął też naukę starochińskiego. Być może ta rozległa wiedza z dziedziny lingwistyki pomogła mu później w odszyfrowaniu znaków starożytnych Egipcjan. Egiptem był zafascynowany od dzieciństwa, głównie dzięki bratu, który interesował się odkryciami  w tym rejonie świata. - Wyprawa gen. Napoleona Bonaparte do Egiptu w 1798 była dosłownie na ustach wszystkich - mówił prof. Adam Łukaszewicz z Zakładu Papirologii Instytutu Archeologii UW , gość audycji Katarzyny Kobyleckiej z cyklu ”Wieczór z Jedynką” wyemitowanej 1 marca 2012 r.

- Gdy Jean-Francois Champollion miał 17 lat opracował pierwszą w dziejach mapę Egiptu, mapę państwa faraonów – dodał profesor.

Szyfr zapisany w hieroglifach

Gość Katarzyny Kobyleckiej charakteryzuje język egipski, opowiada o problemach, jakie przez wieki mieli badacze z odczytaniem egipskich hieroglifów, przedstawia okoliczności, w jakich udało się złamać ten nieodgadniony wcześniej szyfr Champollionowi. - To olśnienie, które na niego zstąpiło było dla niego tak silnym wstrząsem emocjonalnym, że przez pięć dni był nieprzytomny, w letargu. A gdy się z niego obudził, napisał memoriał nosił tytuł ”List do Pana Dacier dotyczący alfabetu hieroglifów fonetycznych, używanych przez Egipcjan do zapisywania na monumentach imion i przydomków władców greckich i rzymskich” - przytaczał prof. Adam Łukaszewicz.

Podróż do Egiptu

Dopiero w sześć lat po złamaniu kodu Jean-Francois Champollion wybrał się do kraju, o którym tyle czytał i pisał. Mógł wreszcie na własne oczy zobaczyć zabytki starożytnego Egiptu i czytać to, co wcześniej dostawał do ręki jedynie w odpisach. Dużo podróżował, robił rysunki, kopie płaskorzeźb i malowideł. W Luksorze wydrapał swój podpis na jednej z belek sufitowych. Pokazują je dziś przewodnicy oprowadzający tłumy turystów, odwiedzających to miejsce.

W Egipcie spędził 16 miesięcy, niedługo po powrocie zaczął chorować. Zmarł 4 marca 1832 roku w wieku 41 lat. Sprawdziła się wróżba znachora - na wieki przeszedł do historii.

Posłuchaj opowieści o człowieku, dzięki któremu przemówiły hieroglify.

Jeśli interesują Cie odkrycia archeologiczne, zajrzyj na platformę "moje.polskieradio.pl">>>

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Co chcieli powiedzieć krzyżowcy? 800-letnia tablica odczytana

Ostatnia aktualizacja: 22.11.2011 09:46
Tablica z inskrypcjami po łacinie i w języku arabskim to unikalne znalezisko. Okazało się, że inskrypcja na niej to wiadomość Fryderyka II, który w 1229 roku zdobył Jerozolimę… negocjacjami.
rozwiń zwiń