X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
Historia

Jan Stanisław Jankowski - zatwierdził Powstanie Warszawskie

Ostatnia aktualizacja: 19.02.2018 06:00
"Chcieliśmy być wolni i wolność sobie zawdzięczać" - słowa wypowiedziane przez Jana Stanisława Jankowskiego, Delegata Rządu na Kraj zawierają w sobie najważniejsze pragnienia i cel tych, którzy 1 sierpnia 1944 roku stanęli w stolicy do walki z niemieckim okupantem. Dziś umieszczone są nad drzwiami prowadzącymi do wnętrza Muzeum Powstania Warszawskiego.
Audio
  • Rozmowa Andrzeja Pomiana ze Stefanem Korbońskim - jednym z czołowych działaczy Podziemia wojennego - na temat Jana Stanisława Jankowskiego. Archiwalna audycja Rozgłośni Polskiej RWE (25.05.1986)
  • Rozmowa Andrzeja Pomiana z Tadeuszem Chciukiem-Celtem na temat delegatów Rządu na Kraj w czasie wojny: Cyryla Ratajskiego, Jana Piekałkiewicza, Jana Stanisława Jankowskiego. Archiwalna audycja Rozgłośni Polskiej RWE (14.10.1984)
Jan Stanisław Jankowski
Jan Stanisław JankowskiFoto: Wikimedia Commons/dp

Historia polskiego podziemia to nie tylko Armia Krajowa, to także, w tej samej skali ofiarności i bohaterstwa, działalność konspiracyjnych władz cywilnych i politycznych. O kolejnych dowódcach AK wiemy sporo, jednak niewiele wiemy o kolejnych Delegatach Rządu na Kraj, z których jeden zginął zamęczony przez Gestapo, a inny w niewyjaśnionych okolicznościach w więzieniu sowieckim.

Pierwszym Delegatem Rządu na Kraj był Cyryl Ratajski, drugim Jan Piekałkiewicz. Po jego aresztowaniu przez Gestapo na stanowisko Delegata mianowany został Jan Stanisław Jankowski. Miało to miejsce 19 lutego 1943 roku.

Jan Stanisław Jankowski urodził się w maju 1882 roku. Podczas I wojny światowej służył w Legionach Polskich. W międzywojennej Polsce był dwukrotnie ministrem pracy i opieki społecznej jako przedstawiciel Narodowej Partii Robotniczej. Po zamachu majowym 1926 roku znalazł się w opozycji. Przewodniczył na głośnym antysanacyjnym kongresie Centrolewu w Krakowie. Przed wybuchem II wojny światowej należał do Stronnictwa Pracy i z jego ramienia wszedł do cywilnej roboty podziemnej, na której czele wiosną roku 1943 stanął jako Delegat Rządu na Kraj.

Jankowski funkcję Delegata Rządu na Kraj sprawował  do 1945 roku, w okresie największego natężenia podziemia wojennego, przygotowań do akcji "Burza" i Powstania Warszawskiego. Głosował za powstaniem i właściwie to on, razem z gen. Tadeuszem Borem-Komorowskim, przesądził o rozpoczęciu akcji zbrojnej, do niego należała decyzja polityczna.

- Chcieliśmy być wolni i wolność sobie zawdzięczać – mówił o powstaniu warszawskim Jan Stanisław Jankowski.

Tadeusz Chciuk-Celt w lipcu 1944 roku w raporcie dla premiera Stanisława Mikołajczyka pozytywnie oceniał trzeciego Delegata Rządu na Kraj: "jest to człowiek bardzo mocny, ogromnie pracowity, wielki indywidualista i może prawicowiec, ale w obecnej sytuacji nie wyobrażam sobie, aby można było znaleźć na to miejsce kogoś lepszego niż Jankowski".

Aresztowanie szesnastu

Wraz z innymi czołowymi działaczami Polskiego Państwa Podziemnego został zaproszony na spotkanie z marszałkiem Związku Radzieckiego Giegorijem Żukowem, w celu "doprowadzenia do normalizacji stosunków między Armią Czerwoną i polskim podziemiem".

- Zarówno Jankowski jak i Okulicki podejrzewali, że to może być podstęp, jednak uważali, że sytuacja jest tego rodzaju, że nie mogą odmówić Sowietom tego spotkania, a jeżeli odmówią to Sowieci ogłoszą aliantom i całemu światu: "my wyciągamy rękę do Polskiego Podziemia, a oni tę rękę odrzucają" - mówił Stefan Korboński, ostatni Delegat Rządu Polskiego w Londynie na Kraj.

Wszelkie wcześniejsze obawy się potwierdziły i w marcu 1945 roku Jan Stanisław Jankowski wraz z innymi przywódcami Polskiego Państwa Podziemnego został aresztowany przez NKWD i skazany na osiem lat więzienia w tzw. procesie moskiewskim, pod fałszywym zarzutem organizowania roboty dywersyjnej przeciwko Armii Czerwonej.

Jan Stanisław Jankowski miał być wypuszczony na wolność na wiosnę 1953 roku. Zmarł jednak 13 lutego 1953 roku w więzieniu sowieckim w niewyjaśnionych okolicznościach.

mk

Czytaj także

Armia Krajowa ciągle powinna być dla Polaków powodem do dumy

Ostatnia aktualizacja: 14.02.2012 08:00
Historyk prof. Tomasz Szarota przypomina, że AK tworzyli ludzie, którzy byli w konspiracji od początku wybuchu II wojny budując niezwykłą w okupowanej Europie strukturę wojskową.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Możecie krzyczeć, że leje się krew

Ostatnia aktualizacja: 18.06.2012 00:00
18 czerwca 1945 roku, w Moskwie rozpoczął się proces przywódców Polskiego Państwa Podziemnego.
rozwiń zwiń