Cztery priorytety wsparcia dla Polonii
Jak podkreślała marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, pomoc dla Polaków mieszkających poza granicami kraju powinna odpowiadać na współczesne potrzeby i uwzględniać zmieniające się sposoby komunikacji oraz aktywności środowisk polonijnych.
Pierwszym priorytetem będą media polonijne, zarówno te tradycyjne, jak i nowoczesne, działające w przestrzeni internetowej. Ich zadaniem jest nie tylko przekazywanie informacji o wydarzeniach w Polsce, ale również integrowanie Polonii i informowanie o inicjatywach podejmowanych przez polskie środowiska na całym świecie.
Drugim obszarem będzie promocja polskiej kultury za granicą oraz prezentowanie dorobku Polonii w Polsce. Chodzi o rozwijanie wzajemnych kontaktów, pokazywanie osiągnięć Polaków mieszkających poza krajem i tworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń.
Trzeci priorytet obejmuje wsparcie struktur i organizacji polonijnych. Środki będą mogły zostać przeznaczone m.in. na bieżącą działalność organizacji, zabezpieczanie i przechowywanie archiwów, a także utrzymywanie miejsc spotkań i integracji polskich społeczności.
Czwartym kierunkiem będzie młoda Polonia. Wśród wspieranych inicjatyw znajdą się Polonia Camp, międzynarodowe spotkania młodych Polaków oraz projekty realizowane zgodnie z ich pomysłami i potrzebami.
– Chcemy, żeby młodzi ludzie się spotykali, ale także żeby była to bieżąca współpraca w pomysłach młodych ludzi, tak jak oni sobie wyobrażają to, co dla nich jest najważniejsze – zaznaczyła Małgorzata Kidawa-Błońska.
Większe dofinansowanie pojedynczych projektów
Ostateczna wysokość budżetu Konkursu Senat-Polonia 2027 nie została jeszcze ustalona. Marszałek Senatu poinformowała, że prace nad budżetem są w toku. Wyraziła jednak nadzieję, że pula środków będzie większa niż w poprzednim roku.
Punktem odniesienia pozostaje kwota około 74 mln zł. Jak zaznaczyła Małgorzata Kidawa-Błońska, potrzeby organizacji polonijnych są znacznie większe. Wnioski, które wpłynęły do Senatu, opiewały łącznie na blisko pół miliarda złotych. – Chcemy ciągle trochę więcej – podkreśliła marszałek.
Istotną zmianą w przyszłorocznym konkursie będzie zwiększenie maksymalnej wartości pojedynczego projektu z 500 tys. zł do 1 mln zł. Minimalna wartość projektu wyniesie 30 tys. zł.
Jak wyjaśnił Robert Tyszkiewicz, koordynator ds. Polonii i Polaków za granicą w Senacie RP, limit miliona złotych będzie dotyczył trzech obszarów: mediów polonijnych, struktur polonijnych oraz wydarzeń kulturalnych i naukowych.
Jednocześnie, ze względu na kończącą się w przyszłym roku kadencję obecnego Senatu, wszystkie projekty będą realizowane w perspektywie jednego roku. Nie będzie zatem możliwości uzyskania wieloletniego finansowania, nawet w przypadku mediów polonijnych.
Równomierny podział środków i większa przejrzystość
Senat zapowiada również dążenie do bardziej równomiernego podziału środków pomiędzy poszczególne kraje. Jak zaznaczyła marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska, wysokość przyznanego wsparcia nie powinna zależeć wyłącznie od sprawności organizacyjnej czy aktywności danej społeczności.
Istotne jest również wspieranie środowisk, które dopiero budują swoje struktury i potrzebują pomocy w rozwijaniu działalności.
Ważną rolę w całym procesie będą odgrywać polscy operatorzy, za pośrednictwem których organizacje polonijne składają wnioski. Robert Tyszkiewicz wyjaśnił jednak, że operatorzy nie decydują o przyznaniu dotacji ani nie dokonują wstępnej oceny projektów. Odpowiedzialność za ocenę spoczywa na Senacie.
Wnioski będą analizowane przez niezależnych ekspertów, a następnie specjalną komisję konkursową. Na podstawie przyznanych punktów powstanie lista rankingowa, która zostanie przekazana Prezydium Senatu wraz z rekomendacją dotyczącą dofinansowania.
Nowością ma być także kodeks dobrych praktyk, którego celem jest wzmocnienie pozycji końcowych beneficjentów, czyli samych organizacji polonijnych.
Przykładem pozytywnej zmiany jest aplikacja uruchomiona przez Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”, dzięki której organizacje mogą na bieżąco śledzić status swoich wniosków. To odpowiedź na zgłaszane wcześniej problemy z uzyskiwaniem informacji o przebiegu procedury konkursowej.
Senat podkreśla, że przejrzystość, sprawna komunikacja i szybkie przekazywanie przyznanych środków mają kluczowe znaczenie dla budowania zaufania pomiędzy organizacjami polonijnymi a instytucjami odpowiedzialnymi za finansowanie ich działalności.
Tradycja i innowacyjność – oba kierunki będą wspierane
W Konkursie Senat-Polonia 2027 miejsce znajdą zarówno przedsięwzięcia o wieloletniej tradycji, jak i nowe, innowacyjne inicjatywy.
Jak zaznaczył Robert Tyszkiewicz, wieloletnie projekty, które na stałe wpisały się w życie polskich społeczności za granicą, wymagają ochrony i kontynuacji. Dotyczy to m.in. mediów, organizacji oraz wydarzeń kulturalnych, naukowych i edukacyjnych, które przez lata zbudowały wokół siebie silne społeczności.
Jednocześnie Senat chce zachęcać do realizowania nowych pomysłów, szczególnie tych wykorzystujących możliwości internetu i nowoczesnych technologii.
– Można powiedzieć: zarówno tradycja, jak i nowoczesność. Obydwa te wątki są w naszym konkursie obecne i obydwa będą dostrzegane – podsumował koordynator ds. Polonii i Polaków za granicą.
Kiedy można składać wnioski?
Nabór wniosków w ramach Konkursu Senat-Polonia 2027 rozpoczyna się 16 listopada. Organizacje polonijne będą mogły ubiegać się o dofinansowanie projektów wpisujących się w określone priorytety.
Senat chciałby, aby wyniki konkursu zostały ogłoszone na początku 2027 roku. Ma to umożliwić organizacjom odpowiednio wczesne zaplanowanie działań, z których wiele rozpoczyna się już w lutym i marcu.
Marszałek Senatu zaapelowała również do organizacji mających pytania lub wątpliwości dotyczące konkursu o kontakt z senackim Biurem Polonijnym, które ma udzielać informacji i pomagać w prawidłowym przygotowaniu wniosków.
Konkurs Senat-Polonia 2027 ma być odpowiedzią zarówno na wieloletnie potrzeby polskich społeczności za granicą, jak i na wyzwania związane ze zmieniającą się rzeczywistością. Większe możliwości finansowania pojedynczych projektów, wsparcie młodego pokolenia oraz nacisk na przejrzystość procedur mają pomóc w dalszym rozwoju życia polonijnego na całym świecie.
Z Małgorzatą Kidawą-Błońską, marszałek Senatu RP oraz Robertem Tyszkiewiczem, koordynatorem ds. Polonii i Polaków za granicą w Senacie RP, rozmawiała Maria Wieczorkiewicz. Zachęcamy do wysłuchania załączonego nagrania.