Tomasz Stawiszyński: nie da się rozmawiać o sensie życia, nie rozmawiając o śmierci

Ostatnia aktualizacja: 30.10.2026 14:54
– Ta książka wyrasta z przekonania, że żyjemy dziś w epoce kryzysu sensu. Niewątpliwie jest w nas głęboka potrzeba refleksji nad kwestiami fundamentalnymi, bo kultura trochę o tym zapomniała. Wszystko dookoła dzieje się tak szybko, jest tak intensywne, tak sformatowane i ukierunkowane na ekonomię, że te rzeczy umykają – mówił filozof Tomasz Stawiszyński. O jego nowej książce "Szukając sensu. Ważne teksty filozoficzne (i nie tylko)" rozmawialiśmy na antenie Dwójki.
Filozof i publicysta Tomasz Stawiszyński opowiadał w Dwójce o najnowszej książce Szukając sensu. Ważne teksty filozoficzne (i nie tylko)
Filozof i publicysta Tomasz Stawiszyński opowiadał w Dwójce o najnowszej książce "Szukając sensu. Ważne teksty filozoficzne (i nie tylko)"Foto: Mateusz Grochocki/Dzień Dobry TVN/East News

Posłuchaj audycji "O wszystkim z kulturą" >>>

Myślę, że wielu ludzi osiągnęłoby mądrość, gdyby nie sądzili, że już ją osiągnęli – te słowa Seneki Tomasz Stawiszyński wybrał jako motto swojej książki. "Szukając sensu. Ważne teksty filozoficzne (i nie tylko)" ma być przewodnikiem po tekstach myślicieli reprezentujących różne epoki i idee, których łączy wspólna refleksja na fundamentalnymi kwestiami takimi jak istota ludzkiego istnienia, szczęście, cierpienie, śmierć i nadzieja.

Myśliciele różnych czasów o sensie życia

Tomasz Stawiszyński, filozof i publicysta, autor "Potyczek z Freudem" (2013), "Reguł na czas chaosu" (2023) czy "Powrotu fatum" (2024) w nowej książce dokonuje subiektywnego wyboru tekstów poruszających zagadnienia związane z szeroko pojmowanym sensem życia. Obok Hillmana, Schopenhauera, Nietzschego, Camusa czy Pascala znajdziemy tu fragmenty dzieł Ojców Kościoła Katolickiego, papieża Benedykta XVI czy myślicieli z kręgu buddyjskiego i taoistycznego.

Czytaj również:

– Chodziło mi o to, żeby w epoce, w której my dzisiaj żyjemy – epoce jednomyślności i tego, że jesteśmy dzisiaj obudowani w swoich światopoglądach – pokazać, że w bogatym, nieprzebranym zasobie ludzkich sposobów opowiadania o tej dziwnej sytuacji istnienia, nieistnienia, cierpienia czy przemijania, były naprawdę bardzo różne pomysły na to, o co w tym wszystkim chodzi. Istnieje mnóstwo wykluczających się stanowisk na różne fundamentalne tematy i one wszystkie są dobrze uzasadnione – mówił filozof na antenie Dwójki.

- Chciałem, żeby ta książka "rozmasowywała" te twarde kłębowiska, żeby one się tak rozpierzchały i żeby trochę więcej powietrza, wolności, przestrzeni w to nasze myślenie wprowadzić. To filozofia zresztą robi, moim zdaniem, to jest jej podstawowe zadanie. A w każdym razie robić powinna – tłumaczył Stawiszyński.

Stanąć na ramionach olbrzymów

Zdaniem gościa Dwójki przeszłość kryje intelektualne bogactwo, w którym w obliczu wspomnianego "kryzysu sensu" człowiek XXI wieku powinien szukać pocieszenia. – Sami odrzucamy to, co jest na wyciągnięcie ręki tuż przed naszymi oczami, co może stanowić na ten kryzys nie panaceum, ale środek, z pomocą którego kolejne pokolenia naprawdę przez różne trudne i trudniejsze od nas sytuacje przechodziły – komentował gość audycji "O wszystkim z kulturą".

–  Myślę, że w takim wymiarze fundamentalnym, to znaczy w tych sprawach najbardziej bazowych, które się z faktem bycia człowiekiem wiążą, stajemy wobec tych samych dylematów i problemów, wobec których stawali ludzie parę tysięcy lat temu, dwieście lat temu, tysiąc lat temu i tak dalej – wyjaśniał filozof.

Rozmyślania na czas zadumy

Książka "Szukając sensu. Ważne teksty filozoficzne (i nie tylko)" ukazała się na rynku w połowie października, celowo lub nie wpisując się w szczególny kontekst okresu rozważań na temat pamięci i odchodzenia.

- Tym, co było dla mnie samego jakoś odkrywcze, kiedy się tym tekstom przyjrzałem, jest fakt, że one w ogromnym stopniu krążą wokół tematu śmierci. Niby miałem robić antologię o sensie życia, ale bardzo dużo tekstów tak naprawdę mówi o śmierci, nad śmiercią się zastanawia, śmierci dotyka, nad śmiercią medytuje. I oczywiście to jest tak, jak słusznie mówił Platon: filozofia jest medytacją nad śmiercią po prostu. Tak naprawdę nie da się rozmawiać o sensie życia, nie rozmawiając o śmierci – podzielił się refleksją Stawiszyński.

***

Tytuł audycji: O wszystkim z kulturą

Prowadzenie: Jakub Kukla

Data emisji: 29.10.2026

Godz. emisji: 19.10

oprac. Kamila Snopek

Czytaj także

Ekologia czasu. W zgodzie z odwiecznym rytmem natury

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2026 09:27
- Często mam taki postulat, żeby powrócić do pewnego rodzaju ekologii czasu; żeby współcześnie mocniej uwzględniać naturalne rytmy, bardziej zgodne z biologią naszego ciała, która ukształtowała się pod wpływem cyklów natury i jest z nimi w jakimś sensie scalona - mówiła w Dwójce dr Celina Strzelecka, autorka książki "Aranżowanie temporalności. Kulturowe praktyki zarządzania czasem".
rozwiń zwiń
Czytaj także

"Na nogach". Agata Romaniuk: świat się ujawnia, kiedy idziemy

Ostatnia aktualizacja: 29.10.2026 09:33
Dokąd można dojść, chodząc wciąż tą samą drogą? Agata Romaniuk przekonuje, że przemierzając te same ścieżki, zaczynamy dostrzegać więcej. W książce "Na nogach. Opowieści o chodzeniu" podąża śladami artystów, pisarzy, pielgrzymów i badaczy, ale także wraca do własnych tras.
rozwiń zwiń